Türkiye’nin Sağlık Teknolojilerinde Yapay Zeka Gerçekliği

Cerrahi devrimler ve şimdiye kadar laboratuvarlardaki deneyler, sağlık sektörüne yön veriyor. Bu başarı göz ardı edilmezken, geçmişten günümüze kadarki tüm deneyimler, yapay zeka ile birleşiyor. Sağlık ekosistemine günümüz teknolojisi ‘yapay zeka’ da eklenince, teşhisler kolaylaşıyor, hastalar daha hızlı tedaviye ulaşabiliyor.

Lilly firmasının Girişimcilik Vakfı ile düzenlediği ‘Scale Up Day’ etkinliği, aslında sağlık sektörüne yön verebilecek gelişmeler ve Türk girişimcilerin odağındaydı. Lilly Türkiye Genel Müdürü Ryan Dawson şöyle anlatıyor: “Sağlık sektöründe geliştirilen tüm ilaçlar ve tedaviler, klinik sonuçlarının yalnızca yüzde 20’sini belirliyor. Geriye kalan yüzde 80’lik pay; sisteme erişim, doğru bilgiye zamanında ulaşma ve hastanın süreç boyunca desteklenmesi gibi operasyonel katmanlarda gizli.”

Türkiye, e-Nabız gibi sağlık altyapıları ve genç nüfusunun dijital dünyayla entegre olmasıyla adeta büyük bir laboratuvara dönüşmüş durumda. Teknolojik ve Kurumsal Hazırlık olarak nitelendirilen fırsat penceresini Girişimcilik Vakfı Genel Müdürü Mehru Öztürk, genç beyinlerin yapay zeka ile sağlık teknolojilerinde gelişmelerine dikkat çekiyor.

For Physician, bu girişimlerden biri. Kurucu Yusuf Bayram Tuğlu ve eşi aslında birer doktor. Bu ekosistemi nasıl geliştiririz diye düşünürken, hızlı çözümlere ihtiyaç olduğunu fark ediyor. Tuğlu, “Çorum’da gece nöbetinde bir EKG karşısında tereddüt eden bir pratisyen hekimin platform üzerinden saniyeler içinde bir uzmana danışarak hayat kurtarması” diyor ve ekliyor: “Bizim girişimimizin dayanışma ağı olduğunun göstergesiydi.”

Yapay zeka modellerinde hala kimin sorumlu olduğu belirlenmiş değil. Geçtiğimiz günlerde Google AI Bakışı için mahkeme Google’ı sorumlu tutmuş olsa da tıpta böyle bir risk alınamaz. Yani yapay zekanın tıptaki en büyük bariyeri ‘sorumluluk’. Tuğlu, buna çözümü ise Türk Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi’neki ‘Müdavi Hekim’ kavramını teknolojiye entegre ederek buluyor, ‘human-in-the-loop’ (süreçte insan) mottosunu benimsiyor.

Bir doktorsunuz ve acilden hastanız geldi. Birkaç tanı var ancak teşhiste zorlanıyorsanız, hemen bağlanabileceğiniz bir doktora danışarak teşhis için kolaylık sağlayabiliyorsunuz. Yapay zeka ise bu teknolojinin en başında, teşhis önerileri sunarken. Yani ülkenin bir ucundan tek bir soruyla, diğer ucundaki bir doktordan anlık yanıt alabiliyorsunuz.

Verti Platform ise yapay zekanın, gerçek zekayla birleştiği noktayı vurguluyor. ‘Expertise Mining’ yani uzmanlık madenciliği kavramını anlatan Verti Kurucu Ortağı Sipahi Demir, verinin bulut yerine yerel sunucularda depolanmasıyla veri güvenliğinin sağlandığını açıklıyor.

Yapay zeka bu noktada genel tıp bilgisini tekrarlamıyor, bir uzmanın adeta beynini platforma entegre ediyorsunuz ve spesifik tecrübeler, yapay zeka için okunabilir hale geliyor.

Demir, “Alzheimer alanındaki 6 yıllık uzmanlık birikiminizi sisteme yüklediğimizde, o bilgi artık kurumun dijital beynine dönüşüyor ve junior bir asistanı senior seviyesine taşıyor” diyor.

Bir doktorun tüm bildiklerini ‘kapalı bir kutu’ya entegre etmesi, geleceğe yönelik bir yatırım haline gelirken, her detaya kolayca erişilebilir ve teşhisler, tedaviler hızlı sonuçlanabilir.

Geleceğin sağlık teknolojilerinde yapay zeka, pasif bir soru-cevap aracı olmaktan çıkıp bir ‘sağlık işletim sistemine’ dönüşüyor. Yeşil Health AI, bu dönüşümü ‘longitudinal memory’ (boylamsal hafıza) ve ‘multi-agent’ (çoklu ajan) mimarisiyle kurguluyor.

Yeşil Health AI Kurucusu Yusuf Yeşil, sistemin 50’den fazla uzmanlık alanına sahip dijital ajandan oluştuğunu belirtiyor ve ekliyor: “Bu ajanlar, klinik araştırmaları sadece bulmuyor. Onları yayınlandığı kaynağın etki puanına göre puanlıyor ve güvenilir bir cevap sunuyor.”