Trafik Gürültüsüne Maruz Kalanlarda Kalp Hastalığı Riski Daha Yüksek Çıktı

Trafik, tren ve uçak sesleri yalnızca günlük yaşam kalitesini ve uykuyu etkilemekle kalmayabilir. ABD'de yürütülen yeni bir araştırma, uzun süre yüksek düzeyde ulaşım gürültüsüne maruz kalmanın kalp-damar sağlığı açısından da risk oluşturabileceğine işaret ediyor.

108 binden fazla yetişkinin sağlık kayıtları ve yaşam tarzı verilerinin incelendiği çalışmada, evlerinin çevresinde yüksek ulaşım gürültüsüne maruz kalan kişilerde ciddi kalp-damar olayları yaşama olasılığının ve yüksek kolesterol, yüksek tansiyon ve diyabet gibi risk faktörlerinin gelişme ihtimalinin daha yüksek olduğu görüldü.

Üstelik bu ilişki, uyku düzeni sağlıklı olan kişilerde de gözlendi.

Gürültü düzeyi 50 desibeli aştığında risk artıyor

Massachusetts General Hospital'dan araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, 2010-2020 yılları arasında Massachusetts General Brigham Biobank'a kayıtlı 108 bin 51 yetişkinin verileri incelendi. Katılımcıların ortalama yaşı 57'ydi ve yüzde 58'i kadındı.

Araştırmacılar, katılımcıların yaşadığı bölgelerdeki ulaşım gürültüsünü ABD Ulaştırma Bakanlığı'nın verilerinden yararlanarak tahmin etti. İncelenen gürültü düzeyi, günün 24 saati boyunca hesaplanan ortalamayı yansıtıyordu. Bu nedenle kısa süreli ve çok yüksek ses düzeyleri, günlük ortalama değerden daha yüksek olabiliyordu.

Araştırmada 50 desibelin üzerindeki ulaşım gürültüsüne maruz kalmak, yüksek kolesterol, yüksek tansiyon ve diyabet gibi önemli kalp-damar hastalığı risk faktörlerinin gelişme olasılığında yüzde 8 ila 10 artışla ilişkilendirildi. 50 desibelin üzerindeki gürültüye maruz kalan kişilerde, yaş ve cinsiyet gibi değişkenler hesaba katıldığında da ciddi kalp-damar olayları yaşama olasılığının daha yüksek olduğu görüldü.

Araştırmanın başyazarı, Massachusetts General Hospital'dan doktor Joseph Nguyen, risk faktörleri ayrı ayrı incelendiğinde gürültüyle en güçlü ilişkinin yüksek kolesterolde görüldüğünü, bunu yüksek tansiyon ve diyabetin izlediğini söyledi.

Sağlıklı uyku gürültünün etkisini ortadan kaldırmıyor

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, ulaşım gürültüsüyle kalp-damar sağlığı arasındaki ilişkinin sağlıklı uyuyan ve uyku sorunu yaşayan kişilerde benzer olmasıydı.

Çalışmada katılımcıların yüzde 34,7'si uyku açısından sağlıksız grupta değerlendirildi. Bu grupta uyku apnesi, uykusuzluk, uyurgezerlik ve aşırı gündüz uykululuğu gibi sorunları bulunanların yanı sıra gecede yedi saatten az veya dokuz saatten fazla uyuyan kişiler de yer aldı.

Araştırmacılar başlangıçta uyku bozukluklarının gürültüye maruz kalma ile kalp hastalığı arasındaki ilişkiyi etkileyebileceğini düşünüyordu. Ancak bulgular, uyku düzeninin bu ilişkiyi belirgin biçimde değiştirmediğine işaret etti.

Nguyen, sağlıklı uyku alışkanlıklarının gürültünün kalp üzerindeki olumsuz etkilerine karşı koruma sağlamamasının kendileri için şaşırtıcı olduğunu belirtti. Araştırmacılar, analizlerinde hava kirliliği ve gelir gibi sosyoekonomik ve çevresel etkenleri; depresyon ve kaygı gibi ruh sağlığı faktörlerini de dikkate aldı.

Evde gürültüyü azaltmak için neler yapılabilir?

Araştırmacılar, yüksek ulaşım gürültüsüne maruz kalan kişilerin mümkün olduğunca ses düzeyini azaltacak önlemler almasını öneriyor. Evlerde daha kalın yalıtım malzemeleri, pencereler ve kapılar kullanılması, yatak odalarının evin daha sessiz bölümlerine yerleştirilmesi ve bahçelerde yoğun bitki örtüsünden yararlanılması bu önlemler arasında sayılıyor. Uyku sırasında kulak tıkacı kullanmak da önerilen seçeneklerden biri.

Çalışmanın ortak yazarlarından, Amerikan Kalp Derneği'nin (AHA) eski başkanı Keith Churchwell ise çevresel etkenlerin kalp-damar hastalıklarının küresel yüküne katkıda bulunabileceğini belirtti. Churchwell, hava kirliliği, gürültü, yapay ışık ve kimyasal kirleticiler gibi etkenlerin azaltılmasına yönelik politikaların önemine dikkat çekti.

Bulgular henüz ön değerlendirme aşamasında

Ancak araştırmanın önemli bir sınırlılığı var. Çalışma, daha önce toplanmış sağlık kayıtları ve anket verilerinin incelenmesine dayanıyor. Bu nedenle ulaşım gürültüsünün doğrudan kalp hastalığına yol açtığını kanıtlamıyor, yalnızca gürültüye maruz kalma ile kalp-damar sağlığı arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor.

Ayrıca araştırmada kara yolu, demir yolu ve hava ulaşımından kaynaklanan gürültü birlikte değerlendirildi. Bu nedenle farklı ulaşım türlerinin etkileri birbirinden ayrıştırılamıyor. Bulgular, 6-9 Kasım 2026 tarihlerinde Chicago'da düzenlenecek Amerikan Kalp Derneği Bilimsel Oturumları'nda sunulacak.