TikTok ruh sağlığı efsaneleri ile dolu

Araştırmacılara göre, sosyal medyada paylaşılan hatalı ve eksik sağlık bilgileri gençlerin kendi kendilerine yanlış teşhis koymasına yol açıyor. Bu hastalıkların arasında nörolojik bozukluklar ilk sıralarda yer alıyor. Gençler en çok Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile otizm hakkında hatalı bilgilere ulaşıyor.

Norwich’teki East Anglia Üniversitesi (UEA) ile Norfolk ve Suffolk Ulusal Sağlık Merkezi’nin ortaklaşa yürüttüğü araştırma kapsamında uzmanlar, sosyal medyadaki bilgilerin kalitesini inceledi.

YouTube, TikTok, Facebook, Instagram ve X üzerindeki paylaşımları değerlendiren ekip, otizm, (DEHB), şizofreni, bipolar bozukluk, depresyon, yeme bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluk, kaygı ve fobilerle ilgili 5 bin sosyal medya paylaşımının neredeyse yüzde 56’sının kanıta dayanmayan bilgiler içerdiğini açıkladı. Özellikle TikTok, yanlış bilgiler sıralamasında ilk sırada yer alıyor. Bu platformda DEHB ile ilgili videoların yüzde 52’si ve otizm videolarının yüzde 41’i hatalı.

Norwich Tıp Fakültesi’nden Dr. Eleanor Chatburn, “TikTok içerikleri, gençlerin giderek artan biçimde ruhsal ya da nörogelişimsel bir rahatsızlıkları olabileceğine inanmalarıyla ilişkilendiriliyor. Bu durum, ciddi rahatsızlıkların yanlış anlaşılmasına ve sıradan davranışların patolojikleştirilmesine yol açmasının yanı sıra, yanlış bilgi gerçekten yardıma ihtiyaç duyan kişiler için teşhisin gecikmesine de neden olabilir. Ayrıca bu paylaşımlar, zihinsel hastalıkları korkutucu veya umutsuz göstermeye yol açabilir” diyor. Çalışma, sağlık profesyonelleri tarafından oluşturulan içeriklerin tutarlı bir şekilde daha doğru olduğunu ortaya koydu. Ancak profesyonel olmayanların oranı çok daha fazla.

Eleştirileri kabul etmedi

Araştırma sonuçlarıyla ilgili Tiktok’a çağrıda bulunduklarını belirten Chatburn, içeriklerin daha sıkı denetlenmesini tavsiye ettiklerini söyledi. Ancak Tiktok’tan yanıt gecikmedi ve araştırmayı ‘birden fazla platforma dair eski araştırmalara dayanan kusurlu bir çalışma” olarak nitelendirdi.

Tiktok sözcüsü, yanlış sağlık bilgilerini kaldırdıklarını ve önemli konuları için Dünya Sağlık Örgütü’nün güvenilir bilgileri kullandıklarını ileri sürdü. Şirket ayrıca, platformda tıbbi uzmanlıklarını paylaşan 19 İngiltere Ulusal Sağlık Servisi nitelikli klinisyenden oluşan ve 2,2 milyonun üzerinde takipçiye ulaşan Birleşik Krallık Klinik Yaratanlar Ağı’nı başlattığını ekledi.

YouTube'daki yanlış bilgi oranı ortalama yüzde 22, Facebook'ta ise yüzde 15'in biraz altında.

YouTube Kids ise bazı konularda hiç yanlış bilgi içermeyen tek platform. Bu durum, muhtemelen daha sıkı içerik denetimi uygulanması ve çocuk dostu içeriklere öncelik verilmesinden kaynaklanıyor.

Araştırmacılar, sağlık kuruluşlarının ve klinik uzmanların daha iyi, kanıta dayalı içerikler oluşturup bunları yaymalarını tavsiye ediyor. Ayrıca içerik moderasyonunun iyileştirilmesini, çevrimiçi zihinsel sağlık bilgilerini değerlendirmek için standartlaştırılmış araçlar geliştirilmesini ve yanlış bilgi tanımlarının netleştirilmesini talep ediyorlar.

2026 yılı başı itibarıyla TikTok'un dünya çapındaki büyüme trendleri ve kullanıcı istatistikleri bir hayli çarpıcı:

TikTok'un dünya çapında 1,9 milyar aylık aktif kullanıcısı var. Bu rakamla, dünyanın en çok kullanılan 5’inci sosyal medya platformu. En büyük kullanıcı grubunu yüzde 40,3 ile 25-34 yaş arası kişiler oluşturuyor. Onları yüzde 25,6 ile 18-24 yaş grubu takip ediyor. Kullanıcıların yüzde 54,5'i erkek, yüzde 45,5'i ise kadın.

En fazla TikTok kullanıcısı 296,8 milyon ile Asya-Pasifik bölgesinde. Onu 233,9 milyon ile Orta Doğu ve Afrika, 189,7 milyon ile Latin Amerika takip ediyor. Ülke bazında bakıldığında ise ilk üçte Amerika Birleşik Devletleri, Endonezya ve Brezilya ise var.

DataReportal'ın 2025 yılı sonu verilerine göre ise Türkiye'de 40,2 milyon TikTok kullanıcısı var. Ancak yaş dağılımını gösteren güvenilir bir kaynak bulunmuyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün farklı araştırmalar üzerinden derlediği ve 2025’te yayınladığı rapor, ergenler ruh sağlığı hakkında şunları söylüyor:

Dünya genelinde 10-19 yaş arasındaki her yedi ergenden birinin (yüzde 14,3) bir ruh sağlığı bozukluğu yaşadığı tahmin edilmektedir. Bu hastalıklar arasında duygusal bozukluklar, davranış bozuklukları, beslenme bozuklukları, psikoz, intihar ve kendine zarar verme öne çıkıyor.

·      Anksiyete (kaygı) bozuklukları, 10-14 yaş grubundaki çocukların %4,1'ini, 15-19 yaş grubundakilerin ise %5,3'ünü etkiliyor.

·      Depresyonun ise 10-14 yaş arasındakilerin %1,3'ünde, 15-19 yaş arasındakilerin ise %3,4'ünde görülüyor.

·      DEHB, 10-14 yaş arasındakilerin %2,7'sini zorluyor.

·      İntihar ise 15-29 yaş arası gençlerde üçüncü önde gelen ölüm nedeni.