GLP-1 ilaçları, Obez Erkeklerde Sperm Kalitesini Artırabilir

GLP-1 reseptörüne dayalı ilaçlar, erkeklerin üreme sağlığının iyileştirilmesine katkıda bulunabilir. Bu, Endokrinoloji Derneği'nin yıllık kongresinde (ENDO 2026) sunulan bir sistematik derlemenin ön sonucu; bulgular, kilo vermek için kullanılan ilaçların obez erkeklerde testosteron düzeylerini artırabileceğini ve sperm kalitesini iyileştirebileceğini göstermekte.

Bilimsel literatürde, obezite ve aşırı kilonun genellikle erkeklerdeki hormonal dengeyi bozduğu ve testosteron üretiminin azalmasıyla karakterize edilen fonksiyonel hipogonadizmin ortaya çıkmasına zemin hazırladığı belgelenmiştir. Bu bozukluk, cinsel isteksizlik, ereksiyon sorunları, yorgunluk, kas kütlesi kaybı ve doğurganlıkta azalmaya neden olabilir.

Birleşik Krallık’taki Warwick Tıp Fakültesi ile Coventry ve Warwickshire Üniversite Hastaneleri’nden uzmanların öncülüğünde yürütülen araştırma, liraglutid, semaglutid ve dulaglutid gibi GLP-1 reseptör agonistlerinin bu biyolojik süreçleri etkileyip etkilemediğini ortaya koymayı amaçladı.

Bu amaçla yazarlar, PubMed ve Cochrane Kütüphanesi veritabanlarında bulunan mevcut kanıtları sistematik olarak gözden geçirdiler. Analiz, 18 ile 65 yaş arasındaki ve herhangi bir GLP-1 ilacı ile tedavi edilen erkekleri içeren, sonuçları kontrol gruplarının sonuçlarıyla karşılaştırılan randomize kontrollü klinik denemelere odaklandı.

Çalışmada, erkek üreme fonksiyonuyla ilişkili çeşitli hormonlar incelenmiş; bunlar arasında toplam testosteron, luteinize edici hormon (LH), folikül uyarıcı hormon (FSH) ve seks hormonlarını bağlayan globulin (SHBG) yer alıyor. Ayrıca, sperm kalitesi gibi doğurganlıkla ilişkili diğer faktörlerin yanı sıra vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi (VKİ), kolesterol düzeyleri ve kan şekeri gibi metabolik göstergeler de dikkate alınmış.

Belirlenen tüm çalışmalardan yalnızca beşi, araştırmacılar tarafından tanımlanan dahil etme kriterlerini karşıladı.

Daha fazla testosteron ve daha kaliteli sperm

Bu çalışmalardan ikisi, sağlıklı erkeklere doğal GLP-1 verilmesinin ortalama testosteron, LH veya FSH düzeylerinde anlamlı bir değişiklik yaratmadığını göstermiştir. Sağlıklı bireylerde dulaglutidin etkilerini değerlendiren üçüncü bir çalışmada da benzer sonuçlar gözlemlenmiş; bu çalışmada da üreme hormonlarında, cinsel işlevde veya sperm kalitesinde kayda değer bir değişiklik tespit edilmemiş.

Bununla birlikte, obezite ve fonksiyonel hipogonadizm sorunu olan erkekleri kapsayan çalışmalar daha umut verici sonuçlar ortaya koydu. Bu çalışmalardan birinde, testosteron düzeyleri düşük ve fazla kilolu 30 hasta, liraglutid veya erkeklik hormonu eksikliğini tedavi etmek için en yaygın olarak kullanılan seçeneklerden biri olan testosteron replasman tedavisi (TRT) alacak şekilde rastgele gruplara ayrıldı.

16 hafta sonra araştırmacılar, ilacı alan katılımcılarda toplam testosteron düzeylerinde ve LH ile FSH konsantrasyonlarında bir artış gözlemlediler. Ayrıca bu grup, TRT tedavisi gören katılımcılara kıyasla daha iyi genel sağlık göstergeleri sergiledi.

Benzer bir yaklaşımla, incelenen beşinci çalışma, fonksiyonel hipogonadizm ve tip 2 diyabet hastası 25 kişinin klinik seyrini inceledi. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı: bir gruba semaglutid, diğer gruba ise testosteron replasman tedavisi (TRT) uygulandı. 24 haftalık takip süresinin ardından her iki grupta da testosteron düzeylerinde artış kaydedildi; ancak bu artış, TRT alan grupta biraz daha yüksekti.

Buna rağmen, GLP-1 agonisti ile tedavi edilen hastalar daha iyi sperm kalitesi sergiledi. Özellikle, uygun morfolojiye sahip spermlerin oranı, çalışmanın başlangıcında %2 iken, müdahalenin sonunda %4’e yükseldi.

Bu sonuçlara dayanarak yazarlar, “GLP-1 reseptör agonistlerinin, hipogonadizmi olan obez erkeklerde, özellikle kilo kaybı bağlamında, üreme hormonlarını ve semen parametrelerini iyileştirebileceği” sonucuna varmışlar.

Buna rağmen araştırmacılar, mevcut kanıtların hâlâ sınırlı olduğu konusunda uyarıyorlar. Çalışmaya dahil edilen araştırmaların küçük hasta gruplarını değerlendirdiğini ve bu gruplar arasında kullanılan ilaçlar, uygulanan dozlar ve takip süreleri açısından önemli farklılıklar bulunduğunu belirtiyorlar.

Bu nedenle, bu tedavilerin erkeklerin üreme sonuçları üzerindeki etkilerini değerlendirmek üzere özel olarak tasarlanmış ve daha geniş kapsamlı randomize klinik çalışmaların yürütülmesinin gerekli olduğunu düşünmekteler.

Bu yazı ilk olarak WIRED Espanol'da yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İspanyolca'dan çevrilmiştir.