Javier Carbajal
Sağlık
15 Ağustos 2026 17:53

Bir Araştırma, Uyku Alışkanlıklarında Yapılacak Basit Bir Değişikliğin Akademik Performansınızı Nasıl İyileştirebileceğini Ortaya Koyuyor

1.100'den fazla üniversite öğrencisiyle yapılan bir araştırma, teşvikler yoluyla uyku süresinin artırılmasının notlarının da yükselmesini sağladığını ortaya koydu.

Bir Araştırma, Uyku Alışkanlıklarında Yapılacak Basit Bir Değişikliğin Akademik Performansınızı Nasıl İyileştirebileceğini Ortaya Koyuyor

Fotoğraf: HECTOR RETAMAL / gettyimages

Günde yedi ila sekiz saat arasında iyi uyumanın faydaları çoktur ve WIRED’da bunlardan bazılarını ele aldık. Günde altı saatten az uyumanın zararları da çoktur ve aynı şekilde, bunlardan bazılarını da size açıkladık. Şimdi, bu faydaların listesine eklenen başka bir araştırmadan bahsedeceğiz: bu araştırma okulla ilgili. Bir sınava hazırlanmak için uykusuz kaldığınızda, dinlenememenin notlarınızı olumsuz etkileyebileceğini duymak belki de şaşırtıcı gelmeyebilir. Ancak, iyi uyku ile akademik başarı arasında nedensel bir ilişkiyi destekleyen bilimsel kanıtlar henüz yoktu. Ta ki şimdiye kadar.


Journal of Political Economy dergisinde yakın zamanda yayınlanan bir araştırma, iki konuyu incelemek üzere ABD’den 1.100’den fazla öğrenciyi çalışmaya dahil etti: Birincisi, ekonomik teşviklerin bu gençlerin günlük uyku alışkanlıklarını değiştirip değiştiremeyeceğini incelemekti; ikincisi ve daha ilginç olanı ise, uyku düzenlerindeki bu değişikliklerin final notlarında herhangi bir değişikliğe yol açıp açmadığını görmekti.


Çalışmaya katılmadan önce, öğrenciler gecede ortalama 6,6 saat uyuyorlardı; bu, üniversite ortamında hiç de sıra dışı bir durum değildi. Yaklaşık yarısı gece 1:00'den sonra yatma alışkanlığına sahipti ve her dört öğrenciden biri gece 2:00'den sonra uykuya dalıyordu. Haftada en az bir kez 7 saatten fazla uyuyanların oranı ise sadece yüzde 15'ti. Ne de olsa öğrenciler.


Uyku muayenesi

Gönüllüler iki gruba ayrıldı: kontrol grubu ve teşvik grubu. Kontrol grubu günlük uyku alışkanlıklarını sürdürürken, teşvik grubuna Fitbit adlı bileklik tipi bir giyilebilir cihaz verildi. Bu teknoloji uyku saatlerini izliyor ve beraberinde gelen bir uygulama sayesinde günlük uyku hatırlatıcıları gönderiyor, gerçek zamanlı geri bildirim sağlıyor ve her gece 4,75 dolarlık dijital ödemeleri bildiriyordu (kelimenin tam anlamıyla rüya gibi bir iş).


Araştırmacılar, uygulama aracılığıyla, farklı sinyal, geri bildirim ve teşvik kombinasyonlarının hem kısa vadeli uykuya hem de uzun vadeli alışkanlıklara nasıl etki ettiğini değerlendirdiler. Ayrıca katılımcılar, zaman kullanımları, ruh sağlığı ve bilişsel performansları hakkında haftalık anketleri doldurdular; bu anketler, yaratıcılık ve problem çözme testlerini de içeriyordu.


“Bu, uyku ile ilgili olarak şimdiye kadar gerçekleştirilmiş en kapsamlı davranış alan deneylerinden biriydi,” dedi çalışmanın ortak yazarı ve Pittsburgh Üniversitesi araştırmacısı Osea Giuntella, bu üniversite tarafından yayınlanan bir açıklamada. “Taşınabilir teknolojiyi, gerçek zamanlı teşvikleri ve psikolojik ölçümleri bir araya getirerek, hem uyku alışkanlıklarının oluşumunu hem de bunların eğitim üzerindeki etkisini gözlemleyebildik.”


Beklendiği gibi, uyumak için ödeme alan öğrenciler, evet, daha fazla uyudular. Teşvikler, yedi saat veya daha fazla uyku süren gecelerin oranını yüzde 26 artırdı ve gecelik uyku süresi 19 dakika uzadı. Ödeme ve hatırlatma dönemi sona erdikten sonra bile, gecelik yaklaşık 8 dakikalık küçük ama kalıcı iyileşmeler gözlemlenmeye devam etti; bu da teşviklerin bir alışkanlık oluşturmayı başardığını gösteriyor.


Çalışmada en dikkat çekici olan nokta, teşvik grubundaki öğrencilerin o dönem notlarında 0,075 ile 0,089 puan daha fazla aldıkları (bu, Amerika Birleşik Devletleri’nde not ortalaması olarak bilinen, tüm notların ortalamasının hesaplanmasıyla elde edilen değerdir) idi.


Giuntella, “Sonuçlarımız, öğrencilerin daha fazla —ve daha iyi— uyumasına yardımcı olmanın, akademik performansı geleneksel akademik müdahalelerle aynı etkinlikte, ancak çok daha düşük bir maliyetle iyileştirebileceğini gösteriyor” dedi.


Araştırmacıların vurguladığı son hususlardan biri, olumlu etkilerin esas olarak birinci sınıf öğrencilerinde, yani freshmenlerde gözlemlendiğiydi; bu öğrenciler, “birdenbire ebeveynlerinin kontrolünden çıkmış ve ilk kez kendi zamanlarını yönetmekle yükümlü hale gelmiş bir gruptu”. Araştırmacılar, faydalara en çok bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarındaki bölümlerde ve öğle saatlerinde verilen derslerde rastlandığını vurguladılar; “bu da, dinlenmiş öğrencilerin bilişsel açıdan daha zorlu ortamlarda daha iyi performans gösterdiklerini ortaya koyuyor”.


Öğrencilerin daha sağlıklı bir uyku düzeni oluşturmalarına yardımcı olunmasıyla, gece saatlerinde ekran kullanımının da azaltılması sağlandı; bu, uyku kalitesini etkileyen bir başka faktördür. Toplam çalışma süresi değişmemiş olsa da, öğrenciler çalışma sürelerinin bir kısmını öğleden sonradan sabah saatlerine kaydırdılar.


Son olarak, bu müdahale, dönem sonunda ortalama fiziksel aktivite düzeyinde veya ruh sağlığı puanlarında kayda değer bir değişiklik yaratmadı; ancak katılımcılar, bu dönemde stresle başa çıkma konusunda kendilerini daha yetkin hissettiklerini bildirdiler; bu durum, uyku kalitesindeki ve düzenindeki iyileşmeyle uyumludur.


Bu makale ilk olarak WIRED Espanol'da yayınlanmış ve Samet Kelebek tarafından İngilizceden çevrilmiştir.

WIRED en Español’un yazarlarından biridir. Houston-Clear Lake Üniversitesi mezunu olan Carbajal, SOGEM Yazar Okulu’nda eğitim almıştır. Televisa/Nmas News, Sopitas.com ve diğer dijital medya platformları için içerik üretmiştir. Edebiyat, uluslararası politika ve medya ekosistemine büyük ilgi duyan Carbajal, aynı zamanda bir kokteyl uzmanıdır.

Javier Carbajal

DAHA FAZLASI

Kafatasını Açmadan, Damarın İçinden Beyne Çip Takılabilir

Çinli bir şirket, 10 dakikada sadece bir damardan ilerleterek beyne çip takılmasını planlıyor. Ancak henüz insanlarda test aşaması başlamadı.
Samet Kelebek

Gerçekten Elektrolitlere İhtiyacınız Var mı?

Elektrolit tozları, daha iyi hidrasyon, enerji ve toparlanma vaat ediyor. Ancak ciddi miktarda sıvı kaybetmediğiniz sürece, su ve besinler muhtemelen ihtiyacınızı karşılayacaktır.
Megan Tomos

Sanat müzelerini ve sinemaları en sık ziyaret eden yaşlı yetişkinlerin fiziksel olarak ‘daha genç’ olduğu ne kadar doğru?

Sanat müzelerini ve sinemaları ziyaret eden yaşlı yetişkinlerin fiziksel olarak daha genç oldukları yönünde bir dizi araştırma bulgusu yayınlandı. Ancak, konular ve veriler aynı olsa bile sonuçlar önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Bunun nedeni nedir?
Ritsuko Kawai

Sağlıklı Yaşam Alanındaki Influencer’lar, Adderall’a Karşı ‘Doğal’ ve Etkisi Kanıtlanmamış Alternatifleri Öneriyor

Instagram, TikTok ve YouTube’daki reklamlar, reçeteli uyarıcıları olumsuz bir şekilde gösterirken, kanıt temeli bulunmayan DEHB takviyelerini tanıtıyor.
Miles Klee