Veri Merkezlerinin Yeni Bir Halkla İlişkiler Planı Var: Çocuğunuzun Okul Gezisi

Kar amacı gütmeyen 7x24 Exchange International, ‘misyon açısından kritik’ altyapı olarak gördükleri veri merkezlerini tanıtmak istiyor. Bu çalışmaların bir parçası olarak, grup şu çocuk hikâyesini öneriyor: “Veri Merkezi Nedir?”. Oliver adlı bir çalışanın rehberliğinde veri merkezini gezen Honey adlı bir bal porsuğu anlatıyor. Oliver, veri merkezi çalışanlarının görevinin, ‘saat kaç olursa olsun’ herkesin ‘veri merkezi tarafından desteklenen işlevlere’ erişebilmesini sağlamak olduğunu açıklıyor.

"Mesela babam uyuduğu ve bunu fark etmeyeceği için annemin gece geç saatlerde internetten alışveriş yaptığı zamanlar gibi mi?" diye soruyor Honey.

Bu durum, veri merkezi sektöründe gözlemlenen daha geniş bir eğilimin bir parçası. Lobi faaliyetleri, istihdam yaratma programları, vergi indirimlerinin yanı sıra, şirketler ve çıkar grupları biraz daha yaratıcı bir yol deniyor: gençleri kendi taraflarına çekmek. Devasa veri merkezi inşaatlarına ve enerji tüketen kampüslere karşı tepkiler yoğunlaştıkça, sektör, halkla ilişkiler sorunu yaşayan diğer sektörlerin denediği bir taktiği kullanarak topluluk oluşturma konusunda görünüşe göre daha yumuşak bir yaklaşım benimsiyor.

Colorado Üniversitesi Boulder Kampüsü’nde araştırma profesörü ve Ulusal Eğitim Politikası Merkezi’nin direktörü olan Alex Molnar, WIRED’e verdiği demeçte, bir asırdan fazla bir süredir imaj sorunu yaşayan sektörlerin; hızlı gıda, tütün, petrol ve doğalgaz mesajlarını okullara taşıdığını belirtiyor.

Molnar, “Şirketlerin okullara dahil olmasının en büyük nedenlerinden biri, kısaca söylemek gerekirse, kurumsal propaganda. Bu, mutlaka bir ürün satmak amacıyla değil, kendi ‘hikayelerini’ anlatmak amacıyla yapılır,” diyor.

Mayıs ayında, Bilgisayar İşletme Yönetimi Derneği’nin (AFCOM) Potomac şubesi, veri merkezi endüstrisinin bir meslek örgütü olan AFCOM, Anma Günü temalı bayrak yapım kitlerinin ’Veri Merkezi Koridoru’ olarak da bilinen Virginia eyaletinin Loudoun İlçesi'ndeki 37 okulda okuyan 3.100 birinci sınıf öğrencisine dağıtılmasını destekledi. Bayrak setlerinin yanı sıra, çocuklara veri merkezi sektörünün yerel ekonomiye sağladığı ‘olumlu etki’ ile ilgili istatistiklerin yer aldığı bilgilendirici bir kart da verildi.

7x24 Exchange, kadınların nasıl alışveriş yapabileceğine dair iç açıcı hikayeleri tanıtmanın yanı sıra, ‘Uluslararası Veri Merkezi Günü’ adını verdiği bir kutlamanın da arkasındaki isimdir; bu kutlama, “veri merkezi sektörüne ilişkin farkındalık yaratmak ve yeni nesil yeteneklere ilham vermek amacıyla tasarlanmış.”

Bu kar amacı gütmeyen kuruluş , insanları bu bayramı okul yöneticilerine tanıtmaya teşvik ediyor. Katılımcı liseler için, kutlama amaçlı bir çapraz bulmaca ve veri merkezi eğitim programları hakkında bilgiler sunuyor. İlkokullar için, veri merkezi temalı boyama sayfaları, buharlaşma temalı bir fen projesi için talimatlar, ve ‘Bulutun resmini çiz’ ve ‘Bir veri süper kahramanı çiz’ gibi yazdırılabilir etkinlikler sunmakta. Ayrıca genç okuyucular için çeşitli veri merkezi temalı kitapları tanıtıyor; bunlardan birinde iki kız kardeş bir veri merkezini ziyaret ediyor ve JB adında bir robotla tanışıyor; bir diğerinde ise ‘canlı bir dijital dünya’yı ziyaret eden ve interneti kurtaran iki erkek kardeş yer alıyor. Ayrıca, ‘Polly Packet'in Değerli Yükü’ adlı kitapta, kızına veri merkezleri hakkında bilgi veren bir annenin hikayesi anlatılıyor.

7x24 Exchange bu yıl ülke genelindeki okullarda en az yarım düzine K-12 etkinliğine katıldı veya düzenledi. Minnesota’da, Fridley Lisesi öğrencilerini ‘dünya çapındaki veri merkezlerine güç sağlayan jeneratörler’ hakkında bilgi edinmeleri amacıyla yerel bir Cummins dizel enerji üretim tesisine bir gezi düzenledi. (7x24 Exchange, Cummins ve Fridley Lisesi, WIRED’in yorum talebine yanıt vermedi.)

Bu kar amacı gütmeyen kuruluş, veri merkezlerine yönelik okul etkinliklerine destek veren tek kuruluş olmaktan çok uzak. WIRED’in kamuya açık bloglar ve sosyal medya paylaşımlarını incelediği araştırmaya göre, 2025 yılından bu yana en az on bir şirket ve sektör grubu, öğrencilerin yerel veri merkezlerine düzenlediği gezilere ev sahipliği yaptı.

ABD’de yedi veri merkezi işleten Sabey şirketi, Washington’da bulunan lise öğrencileri için bir dizi saha gezisi düzenlemiş; bunlardan biri, Mayıs ayında Eastmont Lisesi öğrencileri için, Ocak ayında Manson Okul Bölgesi öğrencileri için düzenlenen gezi ve geçen Ekim ayında Quincy Lisesi öğrencileri için düzenlenen bir başka gezi de bunlara dahil.

Manson Okul Bölgesi, bir konferans odasında yetişkinler ve öğrenciler gibi görünen kişilerin yer aldığı bir blog gönderisiyle geziyi duyurdu. Ancak resimde ‘AI tarafından üretilmiş içerik’ ibaresi yer alıyordu ve fotoğraftaki bazı kişilerin uzuvları eksikti. Blogda, öğrencilerin’“veri merkezlerinin bilgilerin depolanması, işlenmesi ve korunmasında oynadığı rol’ ile veri merkezi sektöründeki ‘çok çeşitli kariyer fırsatları’ hakkında bilgi edindikleri belirtiliyor.

Quincy Okul Bölgesi iletişim koordinatörü Jessica Blancas, WIRED’e verdiği demeçte, bölgenin Microsoft, Vantage, Yahoo ve Sabey gibi şirketlerin tesislerinde ‘yıllardır veri merkezi ziyaretleri düzenlediğini’ belirtti. Blancas, Sabey şirketini ‘uzun süredir’ bölgenin ortağı olarak nitelendirerek, şirketin ‘konuk konuşmacılar’, ‘deneme mülakatları’ ve ‘staj fırsatları’ sunma konusundaki tutarlı çalışmalarına değindi.

Blancas, bölgenin ‘Sabey’e sadece kız öğrencilerin katıldığı ziyaretler’ düzenlediğini ve ayrıca inşaat veya mühendislik gibi belirli alanlara yönelmek isteyen öğrenciler için geziler düzenlediğini ekliyor. (Manson Okul Bölgesi ve Sabey, konuyla ilgili yorum talebine yanıt vermedi.)

Bu arada Amazon, geçen Şubat ayında, Virginia eyaletinin Arlington kentindeki ‘Skills Center’ adlı, “bulut bilişim ve gelecekteki iş imkânları konusunda meraklı” herkese açık olan ücretsiz bir topluluk mekanında bir saha gezisi düzenledi. Etkinlik, DC metropol bölgesindeki tüm liselere açıktı, ancak Jackson-Reed Lisesi katılan tek okul oldu.

Molnar, bunun çocuklara ne faydası olacağını anlamadığını söylüyor. 'Üçüncü sınıf öğrencisi neden bir veri merkeziyle ilgilensin ki?” diyor.

“Hayal edilebilecek en sıkıcı şeylerin millerce uzayıp gittiğini göreceksiniz,” diye ekliyor. “Muazzam miktarda ısı üreten bu sunucuların sıra sıra dizilişini göreceksiniz. Ayrıca epey bir gürültü de duyacaksınız. Ve pek fazla insan görmeyeceksiniz, çünkü tesisler inşa edilirken orada çalışan pek kimse olmaz.”

Şirketlerin kamuoyuna yönelik faaliyetler yoluyla iyi niyet yaratması yaygın bir uygulama ve teknoloji şirketleri veri merkezlerine yönelik tepkiler ile yüzleşmeye başladıkça, bu saha gezileri giderek daha gergin bir ortamda gerçekleştirilmekte.

Pew Research tarafından yaz aylarında gerçekleştirilen bir ankette, ankete katılan 10.000 Amerikalının yaklaşık yarısının veri merkezlerini çevre ve yaşam kalitesi açısından ‘çoğunlukla zararlı’ olarak gördüğü ortaya çıktI. Ülke genelinde ise, ideolojik açıdan farklı bir kesim veri merkezlerine karşı harekete geçmeye başladı. Bazı yerlerde, yerel veri merkezlerine yönelik olumsuz algı, bu merkezlerin yerel okullara yakınlığı nedeniyle daha da güçlenmiş.

Eğitim materyalleri sağlamak ve saha gezileri düzenlemek, sektörlerin bir topluluk içinde faaliyet gösterme konusundaki toplumsal kabullerini sürdürebilmeleri için izlenebilecek yollar. Veri merkezi sektörü, birçok açıdan, diğer sektörlerin hem çocuklarda hem de ebeveynlerde iyi niyet yaratmak için izlediği stratejiyi takip etmekte. Petrol ve gaz endüstrisi, üniversite araştırma projelerine ve K-12 okullarındaki STEM programlarına sponsorluk yapmış. Teknoloji dünyası da benzer şekilde STEM programlarına fon sağlamış ve okul dışı ve okul içi kodlama programlarını savunurken, bilgisayar biliminin bir fen kredisi olarak sayılması için lobi faaliyetleri yürütmüş.

Fosil yakıt şirketleri ayrıca, milyonlarca dolar harcayarak, endüstri yanlısı argümanlar içeren K-12 dersleri hazırlamışlar, özellikle de Oklahoma ve Teksas gibi eyaletlerde.

Molnar, çocukların ‘kesinlikle savunmasız bir konumda’ oldukları için bu tür kurumsal etkilerin izin verilmemesi gerektiğine inanıyor. Çocukların okul bölgeleri ve toplulukları tarafından ‘korunması gerektiğini’ söylüyor.

“Bir yetişkin olarak alternatif bilgilere erişimim var, duyduklarımı eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilme ve bir tür yargıya varabilme yeteneğim var,” diyor Molnar. “Bunların hiçbiri çocuklar için geçerli değil.”

Ne Üzerinde Çalışıyoruz?

Veri merkezleri çocuklar için olabilir, ancak sunucu raflarına dayanan bazı ürünler kesinlikle öyle değil. Meta, Muse’u piyasaya sürdüğünde, bu ürün geniş kitlelere yönelik sevimli, küçük bir yapay zeka asistanı gibi görünüyordu. Ancak meslektaşım Reece Rogers kısa süre önce Muse’un yaramaz bir tarafı olduğunu keşfetti. Reece, Muse’a sext yapabilip yapamayacağını sorduğunda, Muse ona “şansını dene” dedi. Reece denedi ve Muse buna açık davrandı. Hatta coşkulu bile! Reece, Muse’un seksi tavırlarından endişe duyan tüketici hakları savunucularıyla konuştu.

Meta ise tüm bunların planın bir parçası olduğunu belirtiyor. Şirket sözcüsü Daniel Roberts, Reece’e şunları söyledi: “Muse, 18 yaş ve üstü kullanıcılar için tasarlanmış bir uygulama; kullanıcılar isterlerse, yalnızca kendilerinin erişebileceği özel ve güvenli bir sanal ortamda yetişkinlere yönelik sohbetler yapabilirler.” Yani bu tür şeyler ilginizi çekiyorsa, keyfinize bakın!

Okuduklarımız

Maine’deki senato yarışı, izlenmesi gereken veri merkezi ara seçimleri listemizde yer almıyordu, ama görünüşe göre almalıymış! Perşembe günü, görevdeki Cumhuriyetçi Susan Collins ile Demokrat rakibi Troy Jackson arasında yapılan tartışma, veri merkezlerinin çevreye verdiği zararı haykıran bir protestocu tarafından kesintiye uğradı. Collins, bu anı, veri merkezlerine daha karşı çıkan aday olarak puan toplamak için kullanmaya çalıştı, ancak mali durumu aksini gösteriyor olabilir.

CoreWeave, veri merkezlerini finanse etmek için sattığı tahvillerde yaşanan şiddetli satış dalgası ve buna bağlı hisse senedi düşüşü nedeniyle bu hafta çalkantılı bir dönem geçirdi. Hafta sonuna doğru hafif bir toparlanma görülse de, bu durum veri merkezi yatırımlarına ilişkin artan tedirginliği yansıtıyor. Bloomberg ayrıca, CoreWeave’in kurucularının şirketin halka açılmasından bu yana 3,3 milyar dolarlık hisse senedi sattığını bildirdi.

Massachusetts eyaletinin Westfield kasabası, 3 milyar dolarlık bir veri merkezi projesini iptal etti, boston.com’un haberine göre. Massachusetts’in batısındaki bu küçük kasabanın imar kurulu, geliştirici Servistar’ı, teslim tarihlerine uymadığı ve projeyi yavaş ilerlettiği için sert bir şekilde eleştirdi.

Bu yazı ilk olarak WIRED sitesinde yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizceden çevrilmiştir.