Havalimanında Yer Hizmetleri Dijitalleşiyor

Dijital dönüşüm son yılların en sık duyulan iş dünyası terimlerinden biri. Havalimanında bunun ne anlama geldiğini görmek için kontuara bıraktığınız valizi takip edin. Görevli bagajınızı tartıp etiketliyor. Siz kapıya doğru yürürken valiziniz uçuşunuza göre ayrılıyor ve uçağın yanına taşınıyor. Yolculuğun sonunda onu teslim bandına ulaştıran da yer hizmetleri ekibi.

Yer hizmetleri, yolcu ve bagaj işlemlerinden uçağın yerdeki hazırlıklarına kadar uzanan kapsamlı bir hizmet sistemi anlamına geliyor. Uçak park yerine yanaştığında bir ekip bagajı ve kargoyu boşaltıyor, bir diğeri kabini temizliyor. Yeni seferin yükü plana göre yerleştiriliyor. Uçak kapıdan ayrılmaya hazır olduğunda çekici araç devreye giriyor. Uçağı bir sonraki sefere hazırlamak için birlikte yürütülen bu işlere havacılıkta ‘turnaround’ deniyor.

29 Ekim 2018’de açılan İstanbul Havalimanı’nın ilk etabı yılda 90 milyon yolcuya hizmet verecek şekilde tasarlandı. Atatürk Havalimanı’ndan taşınma Nisan 2019’da tamamlandı. EUROCONTROL verilerine göre İstanbul Havalimanı, 2025’te günde ortalama 1.491 iniş ve kalkışla Avrupa’nın en yoğun havalimanıydı.

Havalimanının yolcu trafiği 2023’te 76 milyon, 2024’te 80,1 milyon olarak kaydedildi. İstanbul Havalimanı, 2025’te 84,4 milyon yolcuyla açılışından bu yana en yüksek yıllık yolcu sayısına ulaştı. Uluslararası Havalimanları Konseyi’nin kesinleşmiş verilerine göre yolcu trafiğinde dünyada sekizinci sıradaydı.

Uçağın hazır olacağı saat

Terminalde yolcunun gördüğü kalkış saatinin yanı sıra apronda takip edilen bir saat daha var. İstanbul Havalimanı’nda 2023’te devreye alınan ortak karar alma sistemi (A-CDM), uçağın park yerinden ayrılmaya ne zaman hazır olacağına ilişkin tahmini havalimanı işletmesi, havayolu, yer hizmetleri ve kule arasında paylaştırıyor. Havayolu ya da yer hizmetleri şirketi bu tahmini, kapıların kapanması ve çekici aracın hazır olması gibi sahadaki işlerin durumuna göre yapıyor.

Son bagajların yüklenmesi beklenenden uzun sürerse havayolu ya da yer hizmetleri şirketi tahmini güncelliyor. Kalkışları sıraya koyan sistem, uçağın yeni hazırlık saatini ve havalimanındaki trafiği hesaba katıyor. Kokpit ekibine de motor çalıştırma veya park yerinden ayrılma iznini ne zaman alabileceğine ilişkin güncel bir saat iletiliyor.

Yer hizmetleri şirketleri, havalimanıyla paylaştıkları bilgilerin yanı sıra kendi sahalarında tuttukları kayıtları da dijitale taşıyor. İstanbul Havalimanı’nda da faaliyet gösteren TGS Yer Hizmetleri, son bir yılda geliştirdiği 42 proje kapsamında sahadaki yaklaşık on iş akışını dijital ortama taşıdığını açıkladı. Şirket, bu değişikliklerle yılda yaklaşık 30 ton daha az kağıt kullandığını bildiriyor. Bilgi güvenliği ve sistem altyapısı çalışmalarını da kapsayan programın bütünü için öngördüğü yıllık tasarruf yaklaşık 10 milyon dolar.

TGS Genel Müdürü İbrahim Zeki Akyurt, teknolojiyi “sahadaki çalışma arkadaşlarımızın işini kolaylaştıran, süreçleri hızlandıran ve doğru veriye daha hızlı ulaşmamızı sağlayan bir araç” olarak tarif ediyor.

Bir yükleme talimatı kağıtla iletildiğinde, son anda yapılan bir değişiklik için yeni formun uçağın yanına ulaşması gerekiyor. Mobil yükleme yazılımı kullanan ekip ise güncel talimatı bulunduğu yerde açabiliyor. Bir paleti yeni konumuna yerleştirdiğinde bunu aynı cihazdan kayda geçiriyor. Yük kontrol ofisi de formun geri dönmesini beklemeden hangi yüklerin yerleştirildiğini görebiliyor.

Yolcu için bu düzen, ekranda beliren bir bagaj bildirimi ya da zamanında açılan kapıdır. Aprondaki eşzamanlı işlerin ortak kayda dönüşmesi, yer hizmetlerinin terminalden görünmeyen yüzünü daha izlenebilir kılıyor.