Çağla Üren
Dijital Dönüşüm
17 Kasım 2026 15:41

ABD'deki Uçuş Yasağı Krizinin Perde Arkası

ABD'de Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrol merkezlerinde iletişim sorunları yaşanmasının ardından ülke genelindeki tüm uçak kalkışlarını dört saatten uzun süre durdurmuştu.

ABD'deki Uçuş Yasağı Krizinin Perde Arkası

Fotoğraf: Gettyimages

Haberlerimizi Google'da Takip Edin

Tıklayın, gelişmelerden anında haberdar olmak için tercih edilen kaynaklarınıza ekleyin.

Google

ABD'de 13 Kasım Cuma günü (Türkiye saatiyle 14 Kasım) yaşanan havacılık krizi, ülkenin hava trafik kontrol altyapısındaki onlarca yıllık teknolojik sorunları yeniden gündeme taşıdı.Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrol merkezlerinde iletişim sorunları yaşanmasının ardından ülke genelindeki tüm uçak kalkışlarını dört saatten uzun süre durdurmuştu.


İlk bulgular, arızanın 1980'lerden kalma iletişim teknolojileriyle yeni sistemler arasındaki uyumsuzluk ve ağ ekipmanlarının aşırı yüklenmesiyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Ancak arızayı başlatan olayın bütün teknik ayrıntıları henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Öte yandan, FAA'nın 15 Kasım'da yayımladığı resmi soru-cevap metni konuyla ilgili detayları açıklığa kavuşturuyor.


Tam olarak hangi teknik arıza yaşandı?

Bahsi geçen metne göre, arızanın yaşandığı sırada eski bakır hatlardan fiber optik altyapıya geçiş yapılıyordu. FAA'nın telekomünikasyon yüklenicisi L3Harris, Arkansas eyaletinin El Dorado kentindeki bir tesiste yeni bir yönlendirici (router) kurmuştu.


Bu esnada FAA'nın iletişim ağına olağan dışı miktarda veri gönderilmeye başlandı. Her 4-5 saniyede 1.000'den fazla bağlantı girişimi gerçekleşti. Bu yoğunluk, FAA'nın eski TDM altyapısındaki ekipmanlarda istikrarsızlığa neden oldu. TDM, telekomünikasyonda tek bir fiziksel iletişim kanalı üzerinden birden fazla sinyalin veya veri akışının çakışmadan, sırayla ve zaman dilimlerine bölünerek iletilmesini sağlayan klasik bir altyapı yöntemi.


İstikrarsızlıktan radar ve telsiz iletişimi etkilendi. FAA'nın 22 bölgesel hava trafik kontrol merkezinden 17'sinde sorun yaşandı. Bazı yaklaşma kontrol merkezleri de etkilendi. Ancak iletişim tamamen kesilmedi.


İncelemelerin ardından iki tesis şüpheli kaynak olarak belirlendi. Bunlar Arkansas'taki El Dorado telsiz iletişim tesisi ve Teksas'taki Amarillo radar tesisiydi. L3Harris bu iki tesisten gelen ağ trafiğini engelleyince sistem istikrara kavuştu. Ayrıca yaklaşık 60 yönlendiricide önlem alındı.


Henüz bilinmeyenler

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, 14 Kasım'daki basın toplantısında iki ihtimali açıkça dile getirdi: İnsan veya kurulum hatası ve ekipman arızası. Buna göre, L3Harris teknisyenleri yönlendiriciyi yanlış yapılandırmış ya da kurulum sırasında hata yapmış olabilir.


İkinci ihtimal ise yeni kurulan yönlendiricinin kendisinde bir donanım veya yazılım sorunu olması. Duffy, bu iki ihtimalden hangisinin geçerli olduğunu henüz belirleyemediklerini söyledi. FAA'nın 15 Kasım açıklamasında da kurumun L3Harris ile birlikte kök neden araştırmasını sürdürdüğü belirtiliyor.


ABD'nin hava trafik kontrol sistemleri gerçekten eski mi?

Uçuşların muhtemelen günlerce aksamasına neden olacak bu kesinti, aynı zamanda ABD'nin adeta kronikleşmiş bir havacılık sorununu da yeniden gündeme getiriyor.


14 Kasım'daki basın açıklamasında yetkililer, havacılık sistemlerinin 1980'lerden kaldığını ve çok eskidiğini, köklü reformlara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Açıklamada gerekli reformların yapılmaması durumunda benzer sorunların gelecekte de yaşanabileceği vurgulandı.


ABD Sayıştayının (GAO) Eylül 2026'da yayımladığı rapor, FAA'nın hava trafik kontrol sistemlerinin yüzde 75'inden fazlasının sürdürülebilir olmadığını veya sürdürülebilirliğinin risk altında bulunduğunu ortaya koyuyor.


Raporda özellikle şu sorunlar öne çıkıyor:

- Eski ekipmanlar için yedek parça bulmak giderek zorlaşıyor.

- Sistemleri tanıyan deneyimli teknisyenlerin emekli olması bakım sorunlarını artırıyor.

- Hava trafiği, altyapının ilk kurulduğu döneme göre ciddi ölçüde büyümüş durumda.

- Modernizasyon projeleri gecikiyor, maliyetler artıyor ve bazı kritik sistemlerin yenilenmesi yıllar alabiliyor.


Hava trafik kontrol sistemlerine yeterli ödenek ayrılmıyor mu?

Uzmanlara göre, ABD'nin hava trafik kontrol altyapısında finansman açığı var. Ancak sorunun tamamı ödenek yetersizliğiyle açıklanamıyor. Uzun süredir devam eden proje yönetimi, tedarik, koordinasyon ve teknik dönüşüm sorunları da var.


Kongre Araştırma Servisinin (CRS) verilerine göre FAA'nın toplam federal finansmanı son yıllarda artmış durumda. 2025'te 26 milyar dolar olan bütçe, 2026'da 27,2 milyar dolara çıktı. Ayrıca, Kongre, Trump'ın 2025'te imzaladığı bütçe yasasıyla hava trafik kontrolünün modernizasyonuna 12,5 milyar dolar ayırdı. Bu kaynak 2029'a kadar kullanılabilecek.


Öte yandan, Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, son krizin ardından modernizasyonu tamamlamak için 50 milyar dolarlık kaynak çağrısında bulundu.


Duffy, 30 Nisan 2025'teki kabine toplantısında da ABD'de yaklaşık 3 bin hava trafik kontrolörü açığı bulunduğunu söylemişti. Emekliliği gelen personelin görevde kalmasını teşvik etmek ve eğitim kapasitesini artırmak istediklerini açıklamıştı. Söz konusu kabine toplantısı havacılığa ayrılan kaynaklar konusunda sert bir tartışmaya da sahne olmuştu.


Yakın döneme uçak kazaları damga vurdu

Bahsi geçen toplantıdan haftalar önce, 29 Ocak 2025'te Washington yakınlarında American Airlines yolcu uçağı ile askeri helikopter çarpışmış, 67 kişi hayatını kaybetmişti. Bu olay ABD'de havacılık sektöründeki yetersizlikler konusunda tartışmaların daha görünür olmasının zeminini hazırladı.

Üstelik bu kaza ilk de değildi. FAA'nın iletişim ve bilgi sistemlerinde son yıllarda tekrarlanan pek çok arıza yaşandı.


Örneğin, son uçuş yasağından haftalar önce, Eylül 2026'da ABD'nin doğu kıyısında hava trafik kontrol tesisinin hem birincil hem de yedek veri bağlantıları arızalanmıştı. New York, Boston, Philadelphia ve Washington'a yönelik uçuşlar sekiz saat boyunca aksamıştı. Yaklaşık 9 bin 500 uçuş gecikmiş veya iptal edilmişti.


2023'te de pilotlara uçuş güvenliği uyarıları sağlayan NOTAM sistemindeki arıza nedeniyle ABD genelinde kalkışlar yaklaşık iki saat durdurulmuştu. 1.300'den fazla uçuş iptal edilmiş, yaklaşık 10 bin uçuş gecikmişti.

Üniversitedeyken çeşitli kültür sanat yayınlarında görev aldıktan sonra popüler bilim kitapları çevirmeye başladı. 2019'da dış haber editörlüğü ile medyaya girerek gazetecilik hayatına başladı. Koronavirüs pandemisi mesleki yönelimi için önemli bir dönüm noktası oldu. Pandemiyle birlikte sağlık ve bilim haberciliği, sonrasında teknoloji haberciliği yaparak mesleğine devam etti. Halihazırda çeşitli mecralarda bilim ve teknoloji haberleri/yazıları yazıyor.

Çağla Üren

DAHA FAZLASI

Havalimanında Yer Hizmetleri Dijitalleşiyor

İstanbul Havalimanı’nda yer ekipleri, uçağın park yerinden ayrılmaya ne zaman hazır olacağını kuleyle dijital ortamda paylaşıyor. Apronda yükleme talimatları ve işlem kayıtları da kağıttan ekrana geçiyor.

Yapay Zekanın Yazdığı Dilekçeleri Kim Okuyacak?

Sohbet botları resmi itiraz kaleme almayı saniyelere indirdi. Britanya’da belediye çalışanları yapay zekanın ürettiği hatalı metinleri ayıklamakla uğraşırken, Türkiye’de CİMER devasa dilekçe akışını yönetmek için kendi algoritmalarını devreye sokuyor.

Kimlik ve Resmi Belgeler İçin Dijital Cüzdan Vakti

Türkiye, kimlik ve diploma gibi resmi belgeleri dijital ortamda toplamaya hazırlanıyor.

Yeryüzü Felaketi Yaşarken Hafızamız Nasıl Ayakta Kalacak?

Fiziksel dünya öngörülemez felaketlerle dolu. Şehirler inşa ediyoruz, depremde yıkılıyor. Köprüler kuruyoruz, kasırgalar yutuyor. Yeryüzü sarsılıp şehirler yıkılırken medeniyetin hafızasını ve toplumun geleceğini, karanlıkta sağ kalmayı başaran görünmez kod satırları kurtaracak.