Postmortem Streaming

“Toprak toprağa, küller küllere, tozlar tozlara”

The Book of Common Prayer’da yer alan ve yüzyıllardır cenaze törenlerine eşlik eden bu dizeler, yaşamın biyolojik döngüsüne işaret eder. David Bowie’nin meşhur şarkısının sözlerinden de bildiğimiz bu kadim 'tozlara dönüş' anlatısı bugün Bluetooth hoparlör olarak karşımıza çıkıyor.

Dürüst olmak gerekirse bu avangart fikrin birçok kişi için pek de neşeli bir tınısı olmayabilir. Zor zamanlar geçiren birini teselli etmek ya da cesaretlendirmek istiyorsanız, ‘bilirsin işte; küller küllere, tozlar tozlara’ demezsiniz.

Bu trajik veda cümlesi 2026’nın hiç beklemediğimiz bir yerde; bir Bluetooth hoparlörün bas vuruşlarında yankılanmaya başlıyor. Müzik platformu Spotify ve Liquid Death, ölüm sessizliğini 500 dolarlık bir tasarım nesnesiyle bozmaya kararlı. Sınırlı sayıda, yalnızca 150 adet üretilen Eternal Playlist Urn, veda ritüellerini hi-fi bir veri akışına dönüştürüyor.

Memento mori

Liquid Death, daha önce tabut şeklinde soğutucularla kara mizahın sınırlarında dolanmıştı. Spotify’ın kişiselleştirilmiş müzik anlayışıyla birleşen bu yeni hamle ise sivri bir reklam kampanyası olarak adından söz ettiriyor.

Fikrin işleyişi aslında basit: dinleme geçmişiniz analiz ediliyor ve ortaya kişiye özel bir ‘ebedi çalma listesi’ çıkıyor. Bu yenilikçi yazılımın temas ettiği ise temel bir tartışma var: fiziksel beden toprağa karışsa bile, dijital yansımanın bir sunucuda senkronize halde yaşamaya devam etmesi.

Yakılan bedenlerin küllerinin koyulduğu vazo (urn) biçiminde tasarlanan Bluetooth hoparlörler kişinin kişiselleştirilmiş müzik zevkinin ölüm sonrası da yaşaması fikrinden hareket ediyor. Geleneğin tasarımını modern teknolojiyle birleştiren bu hibrit fikir, kullanıcıya ‘Sonsuzluktaki modun ne?’ gibi sorular yöneltiyor.

Fotoğraf: Spotify

Son şarkı

Meseleyi defin kültürünün toprağa dönüş üzerine kurulu olduğu Türkiye dinamiklerine taşıdığımızda ise durum daha da provokatif bir hal alıyor. Yakılma kültürüne yabancı olsak da dijital mirasın yarattığı o devasa boşlukta hepimiz birer 'veri merhumu' adayıyız.

Bugün Zincirlikuyu’da bir vazo hoparlörle vedalaşmak absürt bir bilimkurgu sahnesi gibi dursa bile fiziksel mezar ziyaretlerinin yerini Instagram anma gönderilerine bıraktığı bir dönemde, dijital yas sürecimiz çoktan hibritleşti.

Türkiye’de henüz yasal bir zemine oturmamış olan dijital miras tartışması, Spotify’ın bu hamlesiyle birlikte absürt ama sosyolojik bir soruyu gündeme taşıyor: Helvanın yanında hangi şarkı iyi gider?’