‘Kanserojen’ olarak sınıflandırılmamış tarım ilaçları ve kanser arasında güçlü bir ilişki tespit edildi

Pasteur Enstitüsü ve Toulouse Üniversitesi dahil olmak üzere uluslararası bir ekip tarafından yürütülen çalışma, Peru'dan gelen çevresel veriler, ulusal kanser kayıtları ve biyolojik analizleri bir araya getirerek bu alandaki en kapsamlı değerlendirmelerden birini sunuyor. Pestisitler gıda, su kaynakları ve çevrede yaygın bulunuyor. Çoğu zaman birden fazla kimyasalın karışımı şeklinde insanlara ulaşıyor. Ancak bugüne kadar yapılan araştırmalar genellikle tek tek maddelere odaklandığı için gerçek hayattaki maruziyet koşullarını tam olarak yansıtmakta yetersiz kalıyordu. Bu çalışmada ise farklı kimyasalların birlikte etkisini ve çevresel koşulları dikkate alan bütüncül bir yaklaşım benimsendi.

Peru neden seçildi?

Araştırma için seçilen Peru, yoğun tarım yapılan bölgeleri, farklı iklim ve ekosistemleri ve belirgin sosyal eşitsizlikleriyle dikkat çekiyor. Ülkede kanser giderek önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelirken, pestisit maruziyeti de endişe verici düzeylere ulaşıyor. Veriler, özellikle yerli halklar ve kırsal toplulukların daha yüksek düzeyde pestisite maruz kaldığını gösteriyor. Bu grupların ortalama olarak aynı anda yüksek yoğunlukta 12 farklı pestisite maruz kaldığı tespit edildi.

Araştırmacılar, 2014-2019 yılları arasında pestisitlerin çevrede nasıl yayıldığını modelleyerek ülke genelinde yüksek çözünürlüklü bir risk haritası oluşturdu. Bu modelleme, tarımda kullanılan ve en azından şimdilik Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından kanserojen’ olarak sınıflandırılmamış 31 kimyasalı kapsıyor.

Elde edilen harita, 2007-2020 yılları arasında kanser teşhisi konan 150 binden fazla hastanın coğrafi verileriyle karşılaştırıldı. Sonuçlar, pestisit maruziyetinin yüksek olduğu bölgelerde yaşayan insanların belirli kanser türlerine yakalanma olasılığının belirgin şekilde arttığını gösterdi. Bu bölgelerde kanser riskinin ortalama yüzde 150 daha yüksek olduğu hesaplandı.

Kanser öncesi ‘sessiz’ biyolojik etkiler

Araştırma, pestisitlerin hastalık ortaya çıkmadan önce hücresel düzeyde değişimlere yol açabileceğini de ortaya koydu. Özellikle karaciğerin, kimyasalların metabolize edildiği ana organ olması nedeniyle çevresel maruziyetin erken uyarı noktası olduğu belirtildi. Moleküler analizler, pestisitlerin hücrelerin işlevini ve kimliğini koruyan biyolojik süreçleri bozduğunu gösterdi. Bu değişimlerin kanser gelişmeden önce ortaya çıktığı ve zaman içinde birikerek dokuları enfeksiyon, iltihaplanma ve diğer çevresel stres faktörlerine karşı daha savunmasız hale getirdiği ifade edildi.

Küresel sağlık politikaları için uyarı

Çalışmanın sonuçları, geleneksel toksikoloji yaklaşımlarını da sorguluyor. Mevcut sistemler genellikle tek bir kimyasalın güvenli dozunu belirlemeye odaklanırken, bu araştırma gerçek hayatta insanların birden fazla kimyasala aynı anda maruz kaldığını ve bu durumun riskleri artırabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar ayrıca El Niño gibi aşırı hava olaylarının da pestisit kullanımını ve çevreye yayılımını değiştirerek maruziyeti artırabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle risk değerlendirme ve halk sağlığı politikalarının yeniden ele alınması gerektiği vurgulanıyor.