Dev Doğa Olayı Geri Dönüyor, Ekonomiyi ve Sofraları Vuracak

‘El Nino nedir?’ diye sormak isteyebilirsiniz. Özetle El Nino-Güney Salınımı (ENSO), ekvatoral Pasifik’teki okyanus sıcaklıklarındaki değişimler ve atmosferdeki farklılıklarla karakterize edilen, dünyanın çeşitli bölgelerindeki iklim modelleri üzerinde etkili olan tekrarlayan bir doğa olayı.

Günümüze gelmeden önce geçmişe bir bakmak gerekebilir. WMO’nun verilerine göre son 50 yılda El Nino’nun art arda üç yıl sürmesi yalnızca üç kez gerçekleşti: 1973/1976, 1998/2001 ve 2020/2023.

Bu dönemlerden ekonomi de son derece etkileniyor ve verilere göre 1997-1998 El Nino olayının etkilerini nedeniyle tahmini küresel ekonomik kayıplar 32 ila 96 milyar ABD doları arasında.

Küresel İklim Durumu 2024 raporuna göre ise 2024 yılı, 2023/2024 El Nino etkileriyle kaydedilen en sıcak yıl oldu. 2026 yılına gelindiğinde de Türkiye’nin birkaç aydır yoğun yağışlar aldığı, barajların dolduğu, kuruyan göllerin tekrardan dolduğu ve hatta kurak bölgelerde bile yağışlar sayesinde etrafın yeşillendiği belirtiliyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 1 Mayıs’tan itibaren tüm ülkede yoğun yağışlar devam edecek. Soğuk ve yağışlı havaya ayrıca yüksek illerde kar yağışı eşlik edecek.

Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) son aylık Küresel Mevsimsel İklim Güncellemesi’nde ise Ekvator Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıklarının hızla yükseldiği bir değişime işaret ediliyor. Bu da El Nino koşullarının Mayıs-Temmuz 2026 gibi erken bir tarihte tekrardan etkili olabileceğinin göstergesi.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) İklim Tahminleri Şefi Wilfran Moufouma Okia, "Yılın başındaki nötr koşulların ardından, iklim modelleri artık güçlü bir şekilde uyumlu durumda ve El Niño'nun başlangıcına ve ardından gelen aylarda daha da yoğunlaşmasına dair yüksek bir güven var" diyor ve ekliyor “Modeller bunun güçlü bir olay olabileceğini gösteriyor, ancak bahar aylarındaki tahminlerin kesinliği, tahminlerin güvenilirliği açısından bir zorluk teşkil ediyor. Tahminlere olan güven genellikle Nisan ayından sonra artıyor.”

Farklı bölgelerde kuraklık ve aşırı yağışı tetikleyebilecek El Nino, uzmanların görüşlerine göre, dünya genelinde hava olaylarının dağılımını değiştirebilir. Asya kıtasının bazı bölgelerinde sıcak ve kuru hava koşulları yaşanabilecekken, Amerika ve Avrupa kıtalarında ise yağışın artabileceği belirtiliyor.

Bu hava değişiminin tarımsal üretim için uygun koşulları değiştirebileceği ve etkileyebileceği öngörülürken, önceki güçlü El Nino dönemlerinde Güneydoğu Asya’daki kuraklık, tarım üretiminde kayıplar yaşattığı için, benzer bir senaryonun yaşanabileceği ve gıda taleplerinin karşılanmasında zorlanılabileceği düşünülüyor.

Türkiye, her ne kadar durumdan direkt etkilenmeyecekse de atmosferik dolaşım etkisiyle ülke genelinde El Nino hissedilebilir. Özellikle 2026 yaz ve sonbahar başı Türkiye’de mevsim sıcaklıkları normalin üzerinde seyredebilir.

Yağışlarda tamamen azalmadan ziyade düzensizlik meydana gelebilir. Kısa süreli ancak yoğun yağışlar ülkede sel olaylarını tetikleyebilir. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün “Mevsimsel tahminler, özellikle tarım, su kaynakları yönetimi, enerji ve sağlık gibi iklim değişikliğine duyarlı sektörlerde hazırlık faaliyetlerini yönlendirmek için hayati öneme sahiptir” açıklaması ise hazırlıkların ve erken müdahalenin gereksinimini belirtiyor.