Yapay Zeka 100’den Fazla Yeni Gezegen Keşfetti

Bilim insanları NASA’nın Güneş Sistemi dışındaki gezegenleri (ötegezegen) arayan uzay aracı TESS'ten gelen verileri yapay zeka kullanarak analiz etti. Bu sayede 100’den fazla yeni ötegezegen ortaya çıkarıldı. Araştırmada ayrıca daha önce fark edilmemiş yaklaşık 2 bin potansiyel gezegen adayı da tespit edildi.

Bu keşifler doğrulanırsa, halihazırda yaklaşık 6 bin gezegenin bulunduğu katalog önemli ölçüde genişleyecek ve evrende gezegen oluşumuna dair bilgiler derinleşecek.

Yenilikçi RAVEN sistemi

Keşfin arkasındaki yapay zeka sistemi, İngiltere’deki Warwick Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen RAVEN adlı program. RAVEN, TESS’in ilk dört yılda topladığı verilerde yer alan 2,2 milyondan fazla yıldızı analiz etti. Özellikle yıldızlarına çok yakın olan ve bir turunu yalnızca 16 Dünya gününde tamamlayan gezegenleri tespit etmeye odaklandı.

Zira bu gezegenler, yıldızlarının önünden geçerken ışıkta çok küçük bir azalmaya neden oluyor. Bu yönteme "transit geçiş" deniyor ve TESS bu ipuçlarını yakalayarak gezegenleri tespit ediyor.

Gerçek gezegen mi, yoksa yanıltıcı sinyal mi?

Ötegezegen araştırmalarındaki en büyük zorluklardan biri, yıldız ışığındaki bu küçük kararmaların gerçekten bir gezegenden mi yoksa başka bir astronomik olaydan mı kaynaklandığını anlamak. Örneğin ikili yıldız sistemleri, yıldız lekeleri ve diğer astrofiziksel olaylar gezegen sinyalini taklit edebiliyor.

RAVEN’in farkı tam da burada ortaya çıkıyor. Sistem, yüz binlerce simülasyon verisiyle eğitilerek bu sinyalleri ayırt etmeyi öğrenmiş durumda. Sistem önce sinyali tespit ediyor, ardından yapay zeka ile analiz ediyor ve istatistiksel açıdan da doğruluyor. Yani sürecin tamamını tek başına yönetebiliyor.

"Neptün Çölü"ne ışık tuttu

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, astronomide "Neptün çölü" olarak bilinen gizemli bölgeye dair yeni veriler sunması oldu. Bu kavram, yıldızlarına çok yakın yörüngelerde yer alan Neptün büyüklüğünde gezegenlere Güneş Sistemi dışında neredeyse hiç rastlanmaması nedeniyle ortaya atıldı.

RAVEN’in analizine göre Güneş benzeri yıldızların yaklaşık yüzde 10’unda yakın bir gezegen var. Ancak Neptün boyutundaki gezegenler yalnızca yüzde 0,08 oranında görülüyor. Bu da söz konusu "çölün" gerçekten ne kadar boş olduğunu ilk kez net bir şekilde ortaya koyuyor..

Kepler’i aşan performans

RAVEN’in bulguları, Kepler teleskobunun daha önce ulaştığı sonuçları doğrularken, bazı alanlarda onu geride bırakabilecek bir hassasiyete ulaşıldığı anlamına geliyor. Bilim insanlarına göre bu, yapay zekanın devasa astronomi verilerini analiz etmede ne kadar güçlü bir araç haline geldiğini kanıtlıyor.

Nitekim çalışma, yalnızca yeni gezegenler keşfetmekle kalmadı, aynı zamanda hangi yıldızların etrafında ne tür gezegenler bulunduğuna dair de ipuçları sundu. Bu tür çalışmalar sayesinde bilim camiası, gezegen sistemlerinin nasıl oluştuğunu ve Dünya benzeri gezegenlerin ne kadar yaygın olabileceğini daha iyi anlayabilir.