‘Woke’ Karşıtı Sağ, Grand Theft Auto VI’yı Nasıl Durduracağını Bilemiyor

Rockstar Games’in en çok satan Grand Theft Auto serisi, 1990’ların sonlarından 2010’ların başlarına kadar süren efsanevi serüveni boyunca pek sık siyasi duyarlılık konusunda eleştirilmedi.

Aslında, ebeveynler ve aktivistler, çocukları yetişkin içerik, şiddet, kaba mizah ve sebepsiz suçların yer aldığı sefil bir dünyaya maruz bıraktığı gerekçesiyle bu oyun serisini kınadılar. Hatta Elon Musk, son oyun olan GTA V'yi oynayamadığını, çünkü polis memurlarını vuran bir karakteri oynamaktan utandığını söyledi.

Ancak zaman (ve ahlaki panikler) değişir. Hayranların Grand Theft Auto VI'yı beklediği 13 yıl boyunca (oyun nihayet 19 Kasım'da piyasaya çıkacak) Amerikan sağ kanadının şikayet makinesi, etkilenmeye açık çocukların hırsızlık hayatına yöneleceği korkusundan, onların ‘woke’ olarak büyüyeceği endişesine doğru kaydı. Ve yakında çıkacak oyun hakkında çok az şey bilmelerine rağmen, bu son akımın kışkırtıcıları, oyunun cinsiyet eşitliği, LGBTQ kabulü ve ırksal çeşitlilik tasvirleriyle gençleri zehirlemeye yönelik gizli bir kampanya olduğu sonucuna vardılar. (Rockstar, yorum talebine hemen yanıt vermedi.)

2014’teki Gamergate olayının doruk noktasından bu yana, kaygı dolu bir erkek oyuncu grubu, oyun dünyasında kadınların ve LGBTQ geliştiricilerin giderek artan etkisi olarak gördükleri şeye karşı paranoyak bir uyanıklık sergilemiş. GTA VI için heyecanla beklenen bekleyiş ile oyunun çıkış tarihinin defalarca ertelenmesi arasında, bu grup, Christopher Nolan’ın The Odyssey filmindeki sözde ‘woke’ unsurlar üzerine koparılan ve sonuçta başarısız olan tartışmaya benzer şekilde, büyük bir hit olacağı kesin olan bu oyuna karşı önleyici bir tepki dalgası yaratmak için bolca fırsat buldu.

“GTA 6, tüm erkek oyuncular için bir aşağılama ritüelidir,” diye @Wokenessisevil kullanıcı adını kullanan bir X kullanıcısı oyunun iki ana karakteri Lucia Caminos ve Jason Duval’ın, oyuncunun seçimlerine göre gelişen bir ilişki içinde olduklarını gösteren bir videoyu paylaşarak salı günü şikayet etti. Sahnede, serinin ilk zorunlu kadın kahramanı olan Lucia, Jason’dan kendisine bir kıyafet seçmesini istiyor ve Jason’ın sunduğu seçeneklere nispeten kayıtsız kalması üzerine hafif bir rahatsızlık gösteriyor.

Bu diyalog, son 50 yıldaki herhangi bir sitcomdan alınmış gibi görünüyor; ancak oyunun erkek kahramanının alçakça bir feminist gündeme boyun eğdirildiğine dair gerici bir anlatıyı körüklemiş gibi görünüyor. Başka bir X kullanıcısı ise kısa süre önce, videodaki sıradan heteroseksüel çift tasvirinin aksine, hiçbir heteroseksüel erkeğin payetlerin ne olduğunu bilmeyeceği veya videoda Jason’ın yaptığı gibi ‘kokteyl’ kelimesini kullanmayacağı gerekçesiyle, Jason’ın ‘eşcinsel havası’ olduğunu iddia etti.

“Senaryo, bir erkeğin ne düşündüğünü ya da nasıl konuştuğunu hiç bilmeyen bir kadın tarafından yazılmış,” diye yazılmış. “Jason, hayal dünyasında yaşayan bir kadının ‘erkek’in nasıl olması gerektiğini düşündüğü gibi, bir karikatür olarak tasvir edilmiş.”

Benzer şekilde, bir oyun YouTuber’ı, Rockstar’ın başka bir sahnede Jason’ı gömleksiz göstererek kadınlara ve eşcinsel erkeklere hitap ettiğini söyleyerek öfkesini dile getirdi. “Sert ve erkeksi GTA oyunlarının günleri geride kaldı,” diye yazdı X’te. “Yanılıyor olabilirim ama şu anda her şey bir ‘woke’ şenliğine dönüşecek gibi görünüyor.”

Birçok sızıntı ve Netflix’te yayınlanan 27 dakikalık ‘genişletilmiş ön izleme’ videosu oyunun önemli ayrıntılarını ortaya çıkarmış olsa da, ve Rockstar yaratıcıları Miami'den ilham alan ortamın çeşitliliğini gerçekçi bir şekilde yansıtma ve derinlemesine işlenmiş bir kadın karakteri ön plana çıkarma niyetlerini açıklamış olsa da, potansiyel eleştirmenler hala oyunu daha piyasaya çıkmadan ölü ilan etmek için nedenler bulmaya çalışıyor. Bir YouTuber, oyunun ‘biseksüel parlatma’ ile oyunculara bilinçaltında beyin yıkama yapacağına kendini ikna etmiş durumda.

Diğer erkekler ise doğrudan açıkça cinsiyetçilik sergilemiş ve Lucia’nın göğüslerinin çok küçük olduğunu Rockstar’da çalışan ‘onlar’ yüzünden ya da şunlar gibi şakalar paylaşarak şikayet etmişler: “GTA 6’da kadın başrol mü? GTA’nın asıl amacının araba sürebilmek olduğunu sanıyordum.” Bir yapay zeka meraklısı, bir görüntü oluşturucu kullanarak oyunun kapağındaki kısa üst giyen siyahi kadını, bikini giymiş sarışın bir beyaz kadınla değiştirdi.

Her yeni içerik parçası, daha fazla yapay öfkenin besin kaynağı haline gelse de, GTA’nın ideolojik gidişatına yönelik tepkiler çok uzun zaman önce başlamıştı. 2022 yılında, GTA V'nin remastered sürümü için Rockstar, eleştirmenlerin transfobik olarak nitelendirdiği bir dizi espriyi ve oynanamaz karakteri kaldırdı, bu da bazı hayranların şikayetlerine yol açtı.

Ertesi yıl, oyun yayıncısı GTA VI için bir fragman yayınladıktan sonra, troller Lucia karakterinin bir trans kadın olduğu yönünde asılsız bir teori ortaya attılar. Geçen ay, ‘woke’ içeriğe karşı mücadeleleriyle tanınan eski video oyunu yöneticisi Mark Kern, Lucia’yı çekici bulduğunu söylediğinde, takipçileri açıkça ırkçı ve kadın düşmanı yanıtlarla buna karşı çıktılar.

Bu öfkenin büyük bir kısmı doğrudan Rockstar ekibine yönelik. Ekip, ‘kimlik siyaseti’ni benimsediği iddiasıyla sert eleştirilere maruz kalmış, oyunun hikayesinde marjinalleştirilmiş gruplara karşı zayıf olanlara saldırmaktan kaçınmaya çalıştığı ve kadınların seriye her türlü katkıda bulunmasına izin verdiği bildirilmekte. 2019 yılında Uluslararası Kadınlar Günü’nü anmak için sosyal medyada paylaşılan, şirketin İskoçya’daki stüdyosundaki kadın çalışanların fotoğrafı, kadınların muhtemelen GTA VI’yı mahvettiklerine dair alaycı yorumlarla birlikte geniş çapta yayıldı.

Bununla birlikte, Zack Hoyt (daha çok Asmongold olarak bilinen) ve beyaz milliyetçi Nick Fuentes gibi sağ kanattaki bazı önde gelen yayıncılar, oyunu kendileri denemeden eleştirmeyi reddederek bekleyip görme yaklaşımını benimsedi. Fuentes, oyunun yaratıcı yönünü eleştirenleri alay edecek kadar ileri gitti. Canlı sohbetinde bu konuyu gündeme getiren bir izleyiciye “Dışarı çık da çimlere dokun” dedi.

Bu oyunculardan herhangi biri gerçek bir boykot ya da ticari başarısızlık hayalleri kuruyorsa, mutlaka hayal kırıklığına uğrayacak. Üçüncü taraf bir veri analiz şirketinin ön siparişlere ilişkin tahminine göre, Rockstar GTA VI’nın 5,28 milyon kopyasını şimdiden satmış ve 500 milyon dolardan fazla gelir elde etmiş durumda. Bütçesi bir milyar doların üzerinde olan ve muhtemelen şimdiye kadar yapılmış en pahalı oyun olmasına rağmen, stüdyo bu maliyeti kolaylıkla karşılayacak; hatta muhtemelen oyunun çıkış gününde bile.

Bu durum, kültür savaşçılarının bir an durup düşünmesini gerektirebilir. Ya da en azından öyle düşünülebilir. Görünüşe göre, ana akımdan bu kadar kopuk olduklarını ve çeşitli medya araçlarının popülaritesi üzerinde hiçbir kontrole sahip olmadıklarını kabul etmek son derece zor. Şüphesiz oyunun diğer yönlerine de itirazları olacaktır, ancak GTA VI rekorlar kırmaya başladığında, bu haçlı seferine devam etmenin bir anlamı kalmayacak. O zamana kadar, bir sonraki sahte tartışma çoktan ufukta belirmiş olacak.

Bu yazı ilk olarak WIRED tarafından yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizce’den çevrilmiştir.