Oyuncular Eski Oyunları Nasıl Geri Getiriyor?
Gönüllüler eski oyunların nasıl çalıştığını çözerek onları yeni cihazlara taşıyor. Yayıncılar da bu oyunları satışa çıkararak ya da abonelik kataloglarına ekleyerek yıllar sonra yeniden gelir elde edebiliyor.
Görsel: fhm / gettyimages (Yapay zeka ile düzenlenmiştir).
Yıllar önce satın aldığınız bir oyunu yeniden oynamak için diskini çekmeceden çıkarıyorsunuz. Yeni bilgisayara bir disk okuyucu bağlıyorsunuz. Bilgisayar diskteki dosyaları görüyor ama kurulum programı açılmıyor. Elinizdeki oyunu yeniden çalıştırmak için nereden başlarsınız?
Bir yol, oyunu hala çalıştırabilen bir cihaz bulup aynı hareketi farklı koşullarda tekrarlamak. Oyunun verdiği tepkiler ve dosyaları, nasıl çalıştığına dair ipuçları veriyor. Eldeki bir üründen yola çıkıp nasıl yapıldığını ya da çalıştığını çözmeye tersine mühendislik deniyor. Üretimden kalkmış bir makine parçasını ölçüp teknik çizimini çıkarmak veya bir devre kartındaki bağlantıları izleyip şemasını yeniden çizmek de aynı yönteme dayanıyor.
2002’de çıkan Morrowind, bir adayı dolaşıp görevler üstlendiğiniz bir rol yapma oyunu. Gönüllülerden oluşan OpenMW ekibi, oyunun kurallarını uygulayan yazılımı, yani oyun motorunu baştan yazdı. Bu motorla Morrowind Mac’te de çalışıyor. Adanın haritası ve karakterlerin sesleri ise oyunun PC sürümündeki veri dosyalarından geliyor.
Rakip son anda geri çekildiğinde kılıç darbesinin isabet edip etmeyeceğini de motor belirliyor. OpenMW ekibi 2025’te yayımladığı bir güncellemede bu davranışı orijinal oyuna daha yakın hale getirdi. Motor, kılıç savrulduğu anda ilk isabet hesabını yapıyor. Darbe anında rakibin hala menzilde olup olmadığını da kontrol ediyor.
Nintendo’nun macera oyunu The Legend of Zelda: Ocarina of Time için gönüllüler doğrudan kodu inceledi. Nintendo 64 konsolunun çalıştırdığı talimatlardan yola çıkarak programcıların okuyup değiştirebileceği bir kaynak kod yazdılar. Başka bir ekip bu çalışmayı kullanarak oyunu bilgisayara uyarladı. Eski oyunları yeni cihazlarda açmanın bir başka yolu da emülasyon. Bir yazılım eski konsolun çalışma ortamını taklit ediyor, oyun da kendi koduyla bu ortamda çalışıyor.
Ankara merkezli TaleWorlds’ün Mount & Blade serisinde tersine mühendislik, oyuncuların oyuna yeni içerik eklemesinin yolunu açtı. Mount & Blade’in ilk oyununu Yüzüklerin Efendisi dünyasına uyarlayan ekipten Marco Tarini, OpenBRF adlı aracı bu proje için yazdı. Daha sonra Mount & Blade: Warband dosyalarının yapısını inceleyerek aracı o oyunla da çalışır hale getirdi. OpenBRF, oyuncuların kendi karakter modellerini ve animasyonlarını oyuna eklemesini kolaylaştırdı. Oyuncuların yaptığı bu tür değişikliklere mod deniyor. Kaynağı belirsiz sitelerden indirilen modlar ve oyun uyarlamaları, bilgisayara virüs ya da başka zararlı yazılımlar bulaştırabiliyor.
Eski oyunların yeni pazarı
Bir oyun yeni cihazlarda çalıştığında yayıncı için de yeni bir satış fırsatı doğuyor. Yayıncı oyunu tek başına satabiliyor, başka klasiklerle bir pakette toplayabiliyor ya da abonelik kataloğuna ekleyebiliyor. Gönüllülerin yıllar önce edindiği bilgi de bu işte kullanılabiliyor.
Doom 64’ü kendi projesiyle PC’ye uyarlayan Samuel Villarreal, daha sonra oyunun resmi sürümünde çalıştı. Bu sürümü id Software ile Nightdive Studios geliştirdi, Bethesda Softworks 2020’de yayımladı. Villarreal, Shacknews’ten David Craddock’a oyunu önceden incelemiş olmasının resmi uyarlamayı kolaylaştırdığını anlattı.
Take-Two, bir grup oyuncunun GTA III ve Vice City’yi yeni cihazlara uyarlaması üzerine 2021’de dava açtı. Şirket, uyarlamaların telif hakkını ihlal ettiğini ve bu oyunların yeni cihazlara uyarlanmasından doğacak pazarın kendisine ait olduğunu savundu. Geliştiriciler, projelerini kullanmak için orijinal oyun dosyalarının gerektiğini söyledi. Aynı yıl kasımda Take-Two bünyesindeki Rockstar Games, iki oyunun yenilenmiş sürümlerini de içeren bir üçlemeyi satışa çıkardı. Tarafların ortak başvurusu üzerine dava Nisan 2023’te dört geliştirici açısından kapandı.
Microsoft, 12 Kasım 2026’da ilk Xbox konsolu için çıkmış 21 oyunu daha Windows 11’de oynanabilir hale getirdi. Desteklenen ülkelerde katalog böylece 25 oyuna çıktı. Listede, 2002’de Windows için de yayımlanan Morrowind’in Xbox sürümü var.
Xbox’ın Türkiye mağazasında da bu sürüm PC desteğiyle listeleniyor. Uyumlu dijital kopyayı daha önce satın alanlar aynı hesapla bilgisayarda da oynayabiliyor. The Verge’den Sean Hollister’ın aktardığına göre eski Xbox diski olan oyuncuların PC’de bu sürümü oynamak için uyumlu bir dijital kopyaya ya da oyunu içeren bir Game Pass aboneliğine ihtiyacı var.
Bir oyunun yeni cihazda çalışması, satışa dönmesi için gereken adımlardan biri. Yayıncının kararını lisanslar, uyarlamanın maliyeti ve beklediği talep de etkiliyor. Video Game History Foundation ile Software Preservation Network, 2023’te yayımladıkları araştırma için ABD’de 2010’dan önce çıkan oyunlardan 1.500’ünü inceledi. Veri topladıkları dönemde bu oyunların yaklaşık yüzde 87’sinin, hala desteklenen bir platformda hak sahiplerince sunulan bir sürümü yoktu.
Çekmecedeki disk yıllardır aynı oyunu taşıyor. Bir gün o oyunun açılış ekranını yeniden görebilmek, bazen onu çoktan bitirmiş birinin bu kez nasıl çalıştığını anlamak için başına oturmasına bağlı.
Antikitenin kadim dillerinden dijitalin kodlarına uzanan disiplinlerarası bir köprüden geçmekte. WIRED Türkiye ile teknolojiyi sorunsallaştırırken, yedi sanatı yanına alarak öğrenmenin ve paylaşmanın peşinden gidiyor. 98 model, Boğaziçili.