Türkiye’de Ödeme Teknolojilerinin Eksik Halkası

Sarıyer’de Sait Halim Paşa Yalısı’nın koruluğu ile Köse Raif Paşa Korusu ve etrafındaki arazilerin ağaçlandırılarak düzenlenmesiyle oluşturulan içindeki tarihi ‘Kırmızı Köşk’ ile de geçmişe dayanan Kazım Taşkent tarafından kurulan bir koru: Yapı Kredi Yeniköy Korusu. Ayrıca bu koru Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya Savaşı’na girmesine sebep olan antlaşma da burada imzalanmış. 

Koru girişinde ise Taşkent’in bir sözü dikkat çekiyor: “İnsan geçtiği yollarda izler bulmalı, geçerken kendisi de izler bırakmalı.” Bu izleri takip ederken ödeme teknolojilerine ve finansal altyapılara geliyoruz. Son yıllarda özellikle hızla gelişen yapay zeka ve güvenlik tabanlı yazılımlarla dönüşen ödeme teknolojileri, Türkiye’de hala bazı sistemleri desteklemiyor. 

World’ün 35’inci yılı için bu koruda düzenlenen bir etkinlikte Yapı Kredi Genel Müdür Yardımcısı Serkan Ülgen’e elimdeki Vadaa (şirketin maskotu) ile gittim ve “Size Vadaa’yla geldim” diyerek konuya girdim. 

Ülgen’e bugün teknik olarak mümkün olduğu halde Türkiye’de kullanamadığımız ya da ‘keşke burada da olsa’ dediği bir teknoloji olup olmadığını sorduğumuzda yanıtı oldukça netti: “Her teknolojinin Türkiye’de olduğunu iddia edemem ama teknolojilerin büyük bir kısmı olmakla beraber herhalde tek, yani en önemli istisnası Apple Pay’dir.” 

Apple’ın ödeme sistemi Apple Pay’in Türkiye’de bulunmamasını teknik ve regülasyon tarafındaki koşullarla ilişkilendiren Ülgen, “Apple Pay’i bir kenara koyarsak, hayal ettiğimiz hemen her şeyi hayata geçirdik ya da geçirmeye devam ediyoruz” diyor. 

Bu cevap aslında Türkiye’deki ödeme ekosistemini anlatıyor. Bir tarafta fiziksel kartın giderek daha az kullanıldığı, temassız ödemenin standart hale geldiği ve dijital bankacılığın doğrudan iletişim yeri olduğu bir yapı var. Ülgen, her ne kadar dijital bankacılık yaygınlaşsa da sonuçta müşterilerin bulunduğu bölgelerde fiziksel şubelere de önem verildiğini belirtiyor. 

Diğer tarafta küresel ölçekte yaygın kullanılan bir mobil ödeme çözümünün hala Türkiye’de kullanılamıyor olması dikkat çekiyor. Bundan 35 yıl önce kredi kartıyla yapılan bir alışverişte fiziksel slipler, imzalar ve daha uzun bir işlem süreci vardı. Yapı Kredi Ödeme Sistemleri Yönetim Başkanı İçten Akalın, geçmişe değiniyor ve sürecin fiziksel olduğundan bahsediyor. Sliplerin elle doldurulduğu, imzanın işlemin ayrılmaz bir parçası olduğu ve ödeme sürecinin kullanıcıya çok daha görünür olduğu dönemden bugün temassız, mobil ve birkaç saniyede tamamlanan işlemlere gelindiğini söylüyor.

Ülgen’in verdiği rakamlara göre World’ün 30. yılında toplam işlem adedi yaklaşık 25 milyarken, 35. yılda bu sayı 40 milyara yaklaşmış durumda. Başka bir ifadeyle ilk 30 yılda oluşan işlem hacmine yalnızca beş yılda 15 milyar yeni işlem eklenmiş.

Akalın, yapay zekanın ödeme sistemlerindeki yerine de değiniyor. Operasyonların optimizasyonu ve dolandırıcılığın önlenmesi gibi alanlarda kullanıldığını söylerken gelecekte ise müşterinin ihtiyaçlarını arayan ve seçenekleri onun adına değerlendiren dijital asistanların daha fazla öne çıkacağını anlatıyor. 

Bugün kullanıcı hangi ürünü alacağına, hangi kartı kullanacağına ya da hangi kampanyadan yararlanacağına kendisi karar veriyor. Yapay zeka destekli sistemlerde ise bu kararların bir bölümü yazılıma devredilebilir. Böylece ödeme teknolojisi yalnızca işlemi gerçekleştiren altyapı olmaktan çıkarak satın alma kararının bir parçasına dönüşebilir.

Türkiye bu dönüşümün birçok ayağında hızlı ilerlese de Apple Pay gibi küresel çözümlerin hala sistemin dışında kalması, teknolojik kapasite ile düzenleyici çerçeve arasındaki farkı görünür kılıyor. Bundan sonraki dönemde asıl rekabetin yeni bir kart çıkarmaktan çok, ödemeyi ne kadar hızlı, güvenli ve görünmez hale getirebildiğimiz üzerinden şekillenmesi muhtemel.