SpaceX’in İlk Ticari Nükleer Uydusu Yörüngede

SpaceX, içinde bulunduğumuz haftaya birkaç farklı başlıkla girdi. Elon Musk’ın yapay zeka şirketi xAI, SpaceX çatısı altında SpaceXAI adıyla yeniden markalanırken, Space Exploration Technologies Corporation da Nasdaq-100 endeksine dahil edildi. Tahminlere göre bu gelişme SpaceX hisseleri için yaklaşık 4,3 milyar dolarlık pasif fon girişi yaratabilir. Şirketin finans ve yapay zeka tarafındaki bu hareketliliği sürerken, 7 Temmuz’daki Transporter-17 görevi uzay teknolojisi açısından küçük ama dikkat çekici bir denemeyi yörüngeye taşıdı.

Kaliforniya’daki Vandenberg Space Force Base’den kalkan Falcon 9 roketi, Transporter-17 rideshare görevi kapsamında 81 yükü (payload) alçak Dünya yörüngesine gönderdi. Bu yüklerden biri, Florida merkezli City Labs tarafından geliştirilen BOHR adlı CubeSat’ti. Açılımı Betavoltaic Orbital High-Reliability olan BOHR, ticari olarak inşa edilen ve işletilen ilk nükleer enerjili uydu olarak yörüngeye ulaştı.

BOHR’un taşıdığı sistem, City Labs’in NanoTritium adlı betavoltaik mikro güç kaynağı. Teknoloji, trityumun radyoaktif bozunumundan çıkan beta parçacıklarını yarı iletkenler aracılığıyla elektriğe dönüştürüyor. Amaç yüksek miktarda enerji üretmek değil düşük güç tüketen elektronik sistemlere uzun süreli ve kesintisiz enerji sağlayabilmek. City Labs, NanoTritium bataryalarının 20 yılı aşan süre boyunca ultra düşük güç sağlayabildiğini belirtiyor.

Dikkat çekici bir diğer nokta da BOHR’un tüm operasyonlarını trityumla yürütmemesi. CubeSat çalışırken güneş enerjisinden de yararlanıyor, NanoTritium ise yörüngede test ediliyor. Bu deneme, güneş ışığının sınırlı olduğu görevler için yeni bir güç seçeneğinin kapısını aralayabilir. Ay’ın sürekli gölgede kalan bölgeleri, derin uzay görevleri, uzun süre bakım görmeden çalışması gereken sensörler ve küçük keşif sistemleri bu tür mikro güç kaynaklarının öne çıkabileceği alanlar arasında.

Ayrıca City Labs’in trityum geliştirme çalışmaları ABD Savunma Bakanlığı tarafından da destekleniyor. BOHR ayrıca ABD’de nükleer yüklerin fırlatılmasına ilişkin onay süreci kapsamında yeşil ışık alan ilk ticari nükleer uzay görevlerinden biri oldu.

BOHR’un yörüngeye çıkışı tek başına uzay enerjisinde büyük bir dönüşüm anlamına gelmese de ticari uzayın güç tarafında yeni bir deneme alanı açıyor. Daha büyük roketler, daha kalabalık uydu ağları ve daha hızlı fırlatma temposu kadar, yıllarca kapanmadan çalışabilecek küçük enerji kaynakları da gelecek görevlerin planında belirleyici olabilir.