Neden Kimse ‘Tech Bro’larla Çıkmak İstemiyor?

Manhattan’daki bir barda flörtöz bir sohbetin ortasında, 23 yaşındaki Gary elinde bir Guinness ile durmuş, bir kadına neden  Palantir’de mühendislik işini kabul ettiğini açıklıyordu; Alex Karp ve Peter Thiel tarafından kurulan veri analizi şirketi. Yıllık 250 bin dolarlık maaşı sayesinde, ebeveynlerinin giderek artan sağlık masraflarını ödemelerine yardımcı olabileceğini açıkladı.

Gary’ye anlayışla karşılanmadı. Kadın, tıbbi borçların “o tür bir yerde çalışmak için bir mazeret olmadığını” söyledi. Elbette, Palantir’in tartışmalı çalışmalarını hükümetlerle yaptığı işleri kastediyordu, ABD ve İsrail de dahil olmak üzere, bu ülkelerin şirketin gözetim araçlarını kolluk kuvvetleri ve askeri operasyonlar için kullandığını.

Gary, 2025 yılında bu teknoloji şirketine katıldığından beri, işvereninin adını söylediğinde potansiyel sevgililerinden sert tepkiler aldığını fark etti. Anlattığına göre, bir kadın ona “şeytan” dedi; bir diğeri ise kendisiyle nasıl barışık yaşayabildiğini sordu. “Bazen insanlar benimle konuşmayı birdenbire keserdi,” diyor.

Son zamanlarda, Gary’nin arkadaşları, grubun cinsel birliktelik yaşama şansını mahvetmemek için birlikte çıktıkları gecelerde Palantir’den bahsetmemesini istediler. “Artık tedirgin oluyorum. Bu konuyu açmıyorum,” diyor. (Gary’ye ve bu yazıda bahsedilen diğer flört edenlere, romantik olmasa da mesleki olumsuzluklardan korunmak amacıyla takma adlar verilmiştir.)

Gary, yapay zeka alanında çalıştığını söylemek zorunda kalıyor. “Buna bile bazen oldukça olumsuz tepkiler geliyor,” diyor. Hinge profilinde çalıştığı şirketten bahsetmiyor. Bazen de Palantir’da çalıştığını haklı çıkarmak için uydurma hikayeler anlatıyor — tıbbi borçla ilgili o söz gibi. Ailesinin ne borcu var ne de hasta.

Palantir’deki bekar erkekler, sektörün itibar kaybıyla başa çıkmaya çalışan tek teknoloji dünyası erkekleri değil. San Francisco’da yaşayan ve Tesla’da çalışan 29 yaşındaki James’i ele alalım. Bu yılın başlarında, Raya’da tanıştığı bir kadınla üçüncü randevusunda, kadın ona 2024 seçimlerinde Donald Trump’a oy verip vermediğini sordu. Kendisini “ılımlı liberal ya da ılımlı ilerici” olarak tanımlayan ve “her zaman Demokratlara oy veririm ve muhtemelen hep öyle yapacağım” diyen James, bu soruya çok kızdı. “Ben de ‘Dalga mı geçiyorsun? Gerçekten öyle bir izlenim mi verdim?’ dedim.” Kadın ise “Tesla’da çalışıyorsun, o yüzden bir kontrol etmem gerekiyordu” diye cevap verdi.

James, siyasi görüşlerine yönelik şüpheciliğin flört hayatında “defalarca gündeme geldiğini” söylüyor. “Elon Musk’ı sevmediğimi hemen söylemezsem, insanlar benim muhafazakar olduğumu düşünüyor; bu da San Francisco’da genellikle pek hoş karşılanmayan bir şey,” diyor.

Bir zamanlar sürdürülebilirlik alanında çığır açan bir lider ve sıra dışı bir fütürist olarak görülen Musk —kısa süre önce dünyanın ilk trilyoner unvanını kazanan kişi— bugünlerde daha çok Trump’ın 2024 seçim kampanyasına yaptığı rekor kıran bağış, DOGE’nin arkasındaki beyin olması, Twitter’ı parçalaması, görünürde bir Nazi selamı, sık sık ketamin kullanımı, ırkçı tweet’leri ve bir tür üreme sapkınlığıyla tanınıyor.

Parmak arası terlik ve eskimiş bir kapüşonlu sweatshirt giyen iyimser teknoloji meraklısı klişesi çoktan geride kaldı. Teknoloji sektörü artık sınırsız gücün merkezi olarak görülüyor. Meta, Rus botlarının seçimleri etkileyebileceği bir ortam yarattı ve gençler arasında sosyal medya bağımlılığını besleyen özellikler tasarladı. Haksız işgücü uygulamaları ve şaşırtıcı miktarda atık üretmekle yaygın olarak suçlanan Amazon, küçük ve bağımsız işletmelerin çöküşüne katkıda bulunurken, parlak bir imaja sahip Jeff Bezos ise aşırı servet eşitsizliğinin simgesi haline geldi. Son zamanlarda ise yapay zeka sektörü, iş kaybını, kirliliği ve eleştirel düşünme krizini daha da şiddetlendirdiği iddiaları nedeniyle yaygın bir şekilde eleştiriliyor.

Lüks bir eşleştirme şirketinin kurucusu Amy Laurent, büyük teknoloji şirketlerinin ahlaki zaaflarının bekar ve sıradan teknoloji çalışanları için nasıl sorunlara yol açtığını en yakından gözlemliyor. Görünüşe göre, bu çalışanların cömert maaşları artık çoğu zaman yeterli bir cazibe unsuru olmaktan çıkmış.

Laurent, “Bence 10 yıl önce, teknoloji sektöründe çalıştığını söylemek daha çok yenilikçilik, hırs ve zeka ile ilgiliydi,” diyor. Günümüzde ise pek çok kişi, ister “yapay zeka, iş kaybı, servet eşitsizliği, mahremiyet ve gözetim, içerik denetimi ya da siyasi etki” konusunda endişeli olsun, ister olmasın, Büyük Teknoloji şirketlerini “toplumun çöküşüne neden olmakla” suçluyor.

Laurent, teknoloji sektöründe çalışan erkek müşterilerini kadınlara tanıtırken, onların tereddütlerini en başından kabul ettiğini söylüyor: “Dinle, sana anlatacağım harika bir adam var. Seninle çok uyumlu biri. Şimdi beni dinle: O teknoloji sektöründe çalışıyor.” Bu tür açıklamalar, işinin yeni bir özelliği haline gelmiş.

Aile ve evlilik terapisti Jessica Engle, teknoloji sektöründeki erkeklerin ‘red-pilled’ olarak algılanmaktan endişe duyduklarını fark etti. Kısa bir süre önce, danışanlarından biri, flört profili fotoğraflarında Apple Watch’unun görünür olması konusunda endişesini dile getirdi. Bu cihazın kendisini ‘teknoloji meraklısı bir erkek’ gibi gösterip göstermeyeceğini ve ‘haberlerde giderek daha sık gördüğümüz çok özel bir tür zehirli erkeklik’ sinyali verip vermeyeceğini merak ediyordu.

Engle’ın müvekkilinin endişelenmesinde haksızlığı yoktu. Bay Area’da yaşayan 29 yaşındaki Mira, teknoloji sektöründe bir kariyeri olası bir “sağcı bayrağı” ya da birinin “manosphere’e ait” ya da liberter olabileceğinin bir işareti olarak algıladığını söylüyor.

28 yaşındaki Helen, 2016 ile 2020 yılları arasında Stanford Üniversitesi’nde lisans öğrencisiyken, teknoloji sektöründeki erkekleri ‘gece geç saatlere kadar uyanık kalan ve belki de hijyen konusunda eksiklikleri olan’ kişiler olarak görüyordu. Ancak sektörün genel etkisini sorgulamaya başladıkça, onlara karşı hissettikleri zamanla daha da kötüleşti.

Helen’in ailesi, Etiyopya’nın Tigray bölgesinden geliyor; bu bölgenin halkı, 2020 yılından itibaren uzun süreli insan hakları ihlallerine maruz kaldı. “Soykırım ve öldüren, izleyen ya da dışlayan teknolojilerle ilgili sorular üzerinde düşünmeye başladığımda,” diyor Helen, “bu insanların inşa ettikleri şeylerin gizlice ya da görünmeyen bir şekilde gerçekten de alçakça olduğunu fark ettim ve ben şahsen o mozaikte bir parça olan biriyle birlikte olamazdım.”

Helen de teknoloji sektöründe çalıştı. Üniversiteden mezun olduktan kısa bir süre sonra Grammarly’de bir işe girdi. Ancak yaklaşık bir yıl sonra, bir karşılıklı yardım platformunda çalışmaya başladı ve şu anda, hizmetlerden yeterince yararlanamayan topluluklara yönelik teknolojilere fon sağlayan bir etki yatırımı şirketinde çalışıyor. Benzer şekilde, 31 yaşındaki Oakland sakini Sasha da yapay zeka alanında kısa bir süre çalıştıktan sonra sürdürülebilirlik odaklı bir teknoloji şirketine geçti; şu anda bu şirkette genel sekreter olarak görev yapıyor. Flört ederken, yapay zeka alanında çalışan ya da çalışmak isteyen biriyle tanıştığında, “Bu, iklim, sürdürülebilirlik ve insan hakları konusunda aynı değerlere sahip olduğumuz anlamına mı geliyor?” diye merak ediyor.

Bunu yapsalar bile, diye ekliyor, “o zaman benim sorunum şu ki, üzerinde çalıştığın şey ile önemsediğin şey arasında açıkça bir bilişsel uyumsuzluk var ve bunu kabul etmekte gerçekten zorlanıyorum.”

Tesla çalışanı James, kendisine karşı kullanılabilecek pek çok ‘teknoloji meraklısı erkek’ klişesini bünyesinde barındırdığını itiraf ediyor; bunlara ‘kira için çok fazla para ödemek’ (ya da “genel olarak gentrifikasyona katkıda bulunmak”), yemeklerinin çoğunu DoorDash üzerinden sipariş etmek (“Yemek yapmada berbatım”) ve ‘şehrin kültürüne pek bir katkı sağlamamak’ da dahil.

“Bu kalıba o kadar çok uyuyorum ki, en azından bunun farkında olmam gerekiyor,” diyor James.

James’in gerçek hayatta karşılaştığı olumsuz tepkiler, ekranların arkasında ne kadar daha fazlasının yaşandığını merak etmesine neden oluyor. “Görünürde daha az reddedilme oluyor çünkü bir nevi önceden elenmiş oluyorsunuz,” diyor. “Bir flört uygulamasında Tesla’da çalıştığımı yazsaydım, sanırım bu pek çok kişiyi hemen eler.” Deneyimleri de bunu doğruluyor gibi görünüyor. Hinge profilinde çalıştığı yeri açıklamıştı; Raya’da ise bunu yapmamaya karar verdi. Raya’da daha başarılı olduğunu söylüyor.

Aslında, Raya’ya katıldıktan yaklaşık dört ay sonra biriyle tanıştı. Yeni kız arkadaşı, tıp fakültesi için kısa süre önce Bay Area’ya taşınmıştı ve James’le çıkmaya başlamadan önce teknoloji kültüründen uzak kalmayı başarmıştı. “Şu anki kız arkadaşımla konuşuyordum ve o şöyle dedi: ‘Evet, şanslı olduğumu hissediyorum. Teknoloji dünyasındaki erkekler hakkındaki klişelerin ne olduğunu pek bilmiyordum.’”

Şöyle dedim: “Tanrıya şükür. Öyle yapsaydın, sanırım başaramazdım.”

Bu yazı ilk olarak WIRED tarafından yayınlanmış ve Samet Kelebek tarafından İngilizce’den çevrilmiştir.