Bir Sinek Beynini WIRED Makale Fikirleri Üretmesi İçin Eğittim

WIRED’ın en yeni editör kadrosuna katılan PitchFly ile tanışın.

165.112 nöronu var ve hepsi hikaye fikirleri üretmek üzere eğitilmiş. İlk çalışmalarından bazı örnekler: “Gözetim Sisteminin İçindeki Gizli Hava Durumu Sorunu”; “Elon Musk’ın Daha Az Bilgisayar Güvenliğine İhtiyacı Olduğunu Düşünen Mühendisler”; ve benim kişisel favorim, “Herkes Yemek Pişirmek İstiyor. Kimse Donald Trump Sorununu Çözemedi.”

PitchFly, erkek bir drosophila’nın (yani sıradan meyve sineğinin) ayrıntılı bir haritasını kullanır. Google ve çeşitli akademik kurumlardan araştırmacılar tarafından geliştirilen ve ‘konektom’ olarak bilinen bu harita, 166.000 nöronun ve 125 milyon bağlantı sinapsının uyaranlara tepki olarak nasıl ateşlendiğini gösterir. Esasen, bu haritayı kullanarak bir meyve sineğinin çeşitli durumlara nasıl tepki vereceğini simüle edebilirsiniz. Bu, gerçek biyolojik zekayı haritalandırmaya dayanan, yapay zekanın çok basit bir versiyonu.

Araştırmacılar bunu açık kaynak olarak yayınladıkları için, yapay zekayı kullanarak birkaç basit komutla konektomu bir projeye kolayca aktarabilirsiniz. PitchFly için, minik dijital drosophila beyninin hikaye fikirleri ürettiği bir projeyi vibe kodladım. (Sinek neden küçük bir şapka takıyor, tam emin değilim ama stilini beğeniyorum.) Bunun için, siteden geçen yılın en popüler yüzlerce haber başlığını toplayıp konektoma aktardım. Zor işi Codex’e yaptırdım; Codex, en verimli yaklaşımın başlıkları kelimelere ve kelime öbeklerine dönüştürmek, ardından bunları bir sinir ağının anlayabileceği bir biçime dönüştürmek olduğuna karar verdi. Konektoma en iyi performans gösteren haberler beslendi ve buna dayanarak kendi fikirlerini üretmesi istendi.

Başka bir deyişle, bu sinek temelli bir dil modeli değil. Gerçi görünüşe göre biri böyle bir model oluşturmuş. Sinek beyni, kelimelerin ne anlama geldiğini ya da bunların mantıklı olup olmadığını hiç bilmiyor. Sadece gördüğü kalıpları hoş ve yeni şekillerde yeniden birleştiriyor. Bazı gazetecilerin haber önerilerini tam da bu şekilde oluşturduğunu öne sürebilir, ancak bence bu biraz haksızlık olur. Çılgın fikirlerine bakılırsa, PitchFly yakın zamanda benim yerime geçecek gibi görünmüyor:

• Ajan Odaklı Yapay Zekadaki Küçük Değişim, Yiyecek ve İçecek Sektörünün Kurallarını Yeniden Yazıyor
• Security News, Donald Trump’a Karşı Gizlice Ne Yapıyor?
• Yapay Zeka Kontrolden Çıkmadan Önce Gizliliği Yeniden Şekillendirme Yarışı
• Çin, dijital dağıtımı tarihe mi gömmek üzere?

Gelecekte, belki de programın yeni WIRED manşetlerini okuyarak öğrenmeye devam etmesini sağlayabilirim. Ancak şimdilik bu, makul bir kavram kanıtı gibi görünüyor. Tabii ki, ortalama bir WIRED yazarının entelektüel açıdan bir meyve sineğinden üstün olduğunun nihayet kanıtlanmış olması da cabası.

Eylül başında konektomun yayınlanmasının ardından, meyve sineği zekâsından yararlanan düzinelerce başka tuhaf ve harika proje ortaya çıktı.

Örneğin, Lyra Bubbles adlı bir X kullanıcısı, sanal sinek beynini VR oyunu Beat Saber 'ı oynaması için eğitmeyi içeren bir projenin tanıtımını yaptı. Coinbase’de yazılım mühendisi olan Alex Wormuth, hisse senedi alım satım kararlarını sineklerin minik beyinlerini kullanarak veren StonkFly adlı programı geliştirdi. (Para kaybediyor, ancak her şeye rağmen şaşırtıcı derecede iyi performans gösteriyor.)

Wormuth, bana bir DM’de, herkesin yapay zekanın varoluşsal riskleri konusunda endişelendiği bir dönemde “sinek, neşeli ve mizahi bir rahatlama sağlıyor” dedi. Meyve sineğinin konektomuyla uğraşmanın felsefi açıdan da büyüleyici olduğunu söyledi. “Bu, konuyla ilgili etik soruları ve [sineğin beyninin kopyalanmasında] herhangi bir bilinç olup olmadığı konusundaki soruları gündeme getiriyor,” diyor.

Diğerleri ise konektomu  Doom,  Minecraft ve  Pong oyunlarını oynaması için eğitti. Görünüşe göre bazı sinek beyinleri  Rubik küpünü çözmeyi öğrenmiş. Birisi de sinek beynini  sanal araba sürmekle görevlendirmiş. Meğer sinekler paralel park etmede berbatmış. (Ama ben de öyleyim, o yüzden yargılamayacağım.)

Tüm bu projelerin gerçekten konektomu kullandığını doğrulamadım. Bunlar sadece eğlenceli animasyonlar da olabilir. Ve bunlardan bazıları, örneğin, sinekleri hak ettikleri bir mola vermeye alıştırmayı içeren proje, şaka gibi görünüyor. Ancak, aralarında konektomu keşfetmeye yönelik görselleştirmeler ve sinir devrelerini manipüle etmeye yarayan araçlar da dahil olmak üzere, bazı ciddi bilimsel projeler de mevcut.

Farklı hayvanların beyinlerini haritalandırmak, sinirbilimcilerin zekanın biyolojik temellerini çözmelerine yardımcı olabilir. İnsan beynindeki 86 milyar nöronun tamamını haritalandırmak henüz mümkün değil, ancak daha küçük canlıların beyinlerini incelemek yararlı bilgiler sağlayabilir. Sinirbilimciler ayrıca, sineklerin konektomunu inceleyerek, hasarın nöronal bağlantıları nasıl etkilediğine ve bu tür hasarın bir gün nasıl onarılabileceğine dair teorileri test edebilirler.

Yapay zeka söz konusu olduğunda, meyve sineği üzerine yapılan bu tür eğlenceli çalışmalar, artık kendi modelinizi eğitmenin ve kullanıma sunmanın ne kadar kolay olduğunu da gösteriyor. Büyük yapay zeka şirketleri tarafından işletilen devasa büyük dil modellerinin (LLM) en iyi kullanım alanı, belirli görevler için özel yapay zeka modelleri geliştirmek olabilir. Bazen minicik bir beyin bile oldukça iyi işler çıkarabilir.

Bu yazı ilk olarak WIRED tarafından yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizce’den çevrilmiştir.