DSÖ, Avrupa’daki Şiddetli Sıcak Dalgası Nedeniyle Uyarıyor

Son günlerde Avrupa’yı etkisi altına alan sıcak hava dalgası o kadar şiddetliydi ki, sadece bir hafta önce başlayan yaz mevsimi boyunca bölgede 1.300’den fazla kişinin ölümüne yol açmış olması muhtemel. İspanya’da ise aynı dönemde 200 ila 300 kişinin ölümünün yüksek sıcaklıklara atfedildiği belirtiliyor. Bu arada, milyonlarca insan, kıtanın sağlık sistemlerini, altyapısını ve kamu hizmetlerini büyük bir baskı altına alan aşırı koşullara maruz kalmaya devam ediyor.

Uyarı, bu Pazar günü Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus tarafından yapıldı; Ghebreyesus, sıcaklık stresini “sessiz katil” olarak nitelendirdi. Avrupa’nın büyük bir kısmının bu tür hava olaylarıyla başa çıkmaya hazırlıklı olmadığını belirtti.

“21 Haziran’dan bu yana Avrupa’da yüksek sıcaklıklarla bağlantılı 1.300’den fazla ek ölüm kaydedildi,” diye yazdı yetkili, X’de. Avrupa’daki evlerin, iş yerlerinin ve okulların “bu sıcaklıklara uygun olarak inşa edilmediğini” ekleyen yetkili, giderek daha sık görülmeye başlayacağı konusunda uyarıda bulunarak, bu olguyla mücadele için sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. 

“Avrupa, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınan, Dünya’daki en hızlı ısınan kıta. Şu anda 150 milyon insan aşırı sıcaklık koşullarında yaşıyor, yüzlerce kişi hayatını kaybetti, okullar kapatıldı ve elektrik şebekeleri çöküyor,” dedi DSÖ başkanı. “İklim değişikliği ve küresel ısınmanın etkisiyle, eskiden bir nesilde bir kez görülen sıcak dalgası olgusu artık neredeyse her yıl yaşanıyor. Biz uyarılmıştık.”

Bu açıklamalar, kıtada şimdiye kadar kaydedilen en şiddetli sıcak dalgalarından birinin yaşandığı bir dönemde geldi. Fransa, Almanya, Avusturya, Çek Cumhuriyeti ve Polonya dahil olmak üzere birçok ülkede 40 santigrat dereceye yakın veya bu derecenin üzerindeki sıcaklıklar kaydedildi ve bu değerler, Haziran sonu için tarihi rekorları kırdı. 

Fransa’da sağlık yetkilileri Pazar günü, geçen haftanın ortasından bu yana başta yaşlılar olmak üzere yaklaşık 1.000 fazla ölüm kaydedildiğini bildirdi. Sağlık Bakanlığı, bakım evleri ve özel konutlardan daha fazla veri geldikçe bu rakamın artabileceği konusunda uyarıda bulundu.

İspanya da aşırı sıcak dalgasından en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Günlük Ölüm İzleme Sistemi (MoMo), aynı dönemde yüksek sıcaklıklara atfedilebilecek 212 ölüm vakası meydana geldiğini tahmin ediyor; bu durumdan en çok etkilenen bölgeler ise orta ve kuzey bölgeler oldu. Devlet Meteoroloji Ajansı (AEMET), İspanya’nın güney, orta ve Ebro Vadisi bölgelerinin geniş alanlarında 40 santigrat derecenin üzerinde sıcaklıklar kaydetti; buna ek olarak, sıcaklıkların düşmesini engelleyen tropikal ve ekvatoral geceler de yaşandı.

Sıcaklık, altyapıya da önemli zararlar vermiş durumda. Almanya’da yüksek sıcaklıklar nedeniyle demiryolu ve kentsel ulaşım hizmetleri kısıtlanmış; Macaristan’da ise soğutma amacıyla kullanılan Tuna Nehri’nden alınan suyun sıcaklığının olağandışı derecede yükselmesi nedeniyle Paks nükleer santrali üretimini azaltmış; İtalya’da ise Po Nehri’nin debisi azalmaya devam etmekte olup, bu durum tarımı olumsuz etkilemekte ve tuzlu suyun iç kesimlere sızmasına neden oluyor.

Sıcaktan kurtulma çabaları da ölümcül sonuçlara yol açtı. Birçok Avrupa ülkesi, yüksek sıcaklıklardan kaçmak için nehirlere, göllere ve plajlara giden kişilerin boğulma vakalarını bildiriyor.

DSÖ, aşırı sıcağın sadece bir meteorolojik olgu olarak değil, bir halk sağlığı acil durumu olarak değerlendirilmesi gerektiği konusunda ısrarcı. Örgüt, hükümetlere serinleme merkezleri kurmalarını, temiz suya ve gölgeli alanlara erişimi genişletmelerini, güneşe maruz kalan işçileri korumalarını ve en yüksek risk grubunu oluşturan yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olan kişilerin izlenmesini güçlendirmelerini tavsiye etmekte.

Örgüt ayrıca, Avrupa bölgesinin küresel ortalamanın iki katı hızda ısındığını da belirtti. DSÖ’ye göre, son dört yılda sıcaklık dalgalanmaları Avrupa’da 200.000’den fazla ölüme neden oldu; bunların çoğu, uyum önlemlerinin ve erken uyarı sistemlerinin uygulanmasıyla önlenebilirdi.

DSÖ için bu olay, iklim değişikliğinin sıcak dalgalarının sıklığını ve şiddetini nasıl artırdığının bir başka örneğini oluşturuyor. Tedros Adhanom, mesajını sağlık sistemlerinin uyum sürecini hızlandırma ve iklim krizinin nedenlerini hafifletmeye yönelik önlemleri artırma çağrısıyla sonlandırdı; harekete geçmemenin bedelinin hâlâ insan hayatıyla ölçüldüğünü vurguladı. Sıcaklık-Sağlık Eylem Planları kılavuzunun ikinci baskısında çeşitli önlemler özetlenmiştir.

Bu yazı ilk olarak WIRED Espanol'da yayınlanmış olup Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizce'den çevrilmiştir.