Samet Kelebek
Yapay Zeka
31 Mart 2026 14:15

Yapay Zeka Yaratıcı Değil, Sadece Olasılıkların Bir Mimarı mı?

Çağın teknolojisi yapay zeka, sanıldığı kadar ‘yaratıcı’ değil de tüm verileri işleyen bir taklit mi? Belki de verilerle yaratılan olasılıkların mimarı

Yapay Zeka Yaratıcı Değil, Sadece Olasılıkların Bir Mimarı mı?

İllüstrasyon: Haerul Ambiya / Unsplash

Haberlerimizi Google'da Takip Edin

Tıklayın, gelişmelerden anında haberdar olmak için tercih edilen kaynaklarınıza ekleyin.

Google

Her alanda her an elinizin altındaki yapay zeka, sandığınız kadar zeki olmayabilir. Düşündüğünüzde bu teknolojinin aslında sıfırdan bir şey üretmediğini ve yaptığı detaylı araştırmalarla veya halihazırda sistemine entegre veri tabanı sayesinde ‘derleme’ yaptığını anlayabilirsiniz.


Hatta çoğu yapay zeka modeli, sonuç hazırlarken yaptığı araştırmaları adım adım gösteriyor. Bu adımların ne kadar sürdüğünü, hangi araştırmalardan ne kadar veri çıktığını ve daha birçok detaylı bilgiyi görebilirsiniz. Böylelikle aslında ‘yaratıcı yapay zeka’ olarak lanse edilen modellerin aslında birer taklit olduğu anlaşılabiliyor.


Gemini, ona sorduğumuz ‘Sen gerçekten yaratıcı mısın yoksa taklit misin?’ sorusuna verdiği “Eğer yaratıcılığı ‘hiç yoktan bir şey var etmek’ olarak tanımlıyorsanız; dürüst olalım; ben bir ‘yaratıcı’ değil, olasılıkların mimarıyım. İnsanlığın binlerce yıllık yazınsal, felsefi ve sanatsal üretiminin üzerine oturmuş, çok gelişmiş bir yankı odasıyım” cevabıyla bu konuda net bir görüş ifade ediyor.


2021’de yayımlanan çok yazarlı bir makalede de büyük dil modellerinin dili ‘anlamadığı’, sadece veri setlerindeki kelimelerin bir araya gelme olasılığını hesaplayan devasa istatistiksel sistemler olduğu belirtiliyor. Ayrıca makalede ‘papağan’ benzetmesi yapılıyor ki bu da yapay zekanın anlamı kavramadan veriyi taklit etmesine bir atıf.


AI, insanın aksine duygulardan yoksun ve ruhsuz bir teknolojidir. İnsanlığın ürettiğinin bir ortalamasını alarak en kusursuzu üretme çabası, yapay zekanın taklit yeteneğinin ne kadar geliştiğinin göstergesidir. Yaratıcılık ise tam tersi beklenmedik olanı ortaya çıkarmak ve bunu farklı anlamlarda işlemektir.


Şu an revaçta yapay zeka ile görsel ve video üretmek varken, bu çıktıların yapay zekanın elinden geldiği düşünülüyor. Ancak temelde verdiğiniz bir komut, detaylandıkça aldığınız çıktı da gelişiyor. Detay bulunmayan bir komutta da ‘yaratıcı’ olduğu sanılan yapay zeka aslında veri tabanındaki önceki oluşturulanlara ve ‘insan üretimi’ içerikleri analiz ederek ‘en iyi’ çıktıyı vermeye çalışıyor.


Hızla gelişen bu teknolojinin ise hayatı daha da değiştirmesi yakın gelecekte kaçınılmaz. Uzun vadede yapay zekanın insan çabasına müdahalesi yardımcı olmaktan öteye geçerse, yaratıcılığı belki ele alabilir. Şimdilik böyle bir durum pek mümkün görünmezken, yapay zeka taklitten yakın gelecekte kurtulamayabilir. Hatta biyolojik açıdan insana yaklaşamayacak bu teknolojinin, yaratıcı olmasının imkanı da pek mümkün görünmüyor. Gün sonunda yapay zeka modelleri, en iyi olasılığı hızlıca bir araya getirerek bir sonuç ortaya koyuyor. 

yapay zeka

Kendi kurduğu sitelerde finans ve teknoloji içerikleriyle başladığı sektöre WIRED Türkiye editörü olarak devam ediyor. Her şeyi deneyen, vazgeçmeyen girişimci ruh. 4 yıl deneyimli editör. Teknoloji ve bir o kadar da finans meraklısı.

Samet Kelebek

DAHA FAZLASI

Yapay Zekada Filigran, Damgalanmak mı Demek?

Kullanıcılar arasında şimdiden tartışmalar başladı. Bazıları metin çıktılarına da bu tür etiketler eklemenin damgalanma riskini de beraberinde getireceğini düşünüyor. Bazıları ise metinlere müdahale etmenin kaliteyi düşürebileceğinden endişeli.

Güzellik Alışverişinin Yeni Algoritması

Yapay zeka, güzellik sektöründe ürün öneren bir dijital danışman olmanın ötesine geçiyor. Kozmetik devleri artık sadece tüketicinin değil, onlar adına karar veren algoritmaların da tercihi olmak için yarışıyor.

Fable 5.2’de Bin Ajan, Sekiz Gün, Bir İşletim Sistemi

Anthropic’in yeni modeli Claude Fable 5.2, binden fazla yapay zeka ajanıyla yalnızca sekiz günde, çalışan bir işletim sistemi prototipi geliştirdi.

Dünya Modelleri Yakında Her Yerde Karşımıza Çıkacak. İşte Bilmeniz Gerekenler

Yapay zekayı metinden 3B uzaya taşıyan dünya modelleri, gerçek dünyadaki fizik kurallarını simüle ederek robotlara ve otonom araçlara gerçek dünyada nasıl yol bulacaklarını öğretiyor.