Dünya Modelleri Yakında Her Yerde Karşımıza Çıkacak. İşte Bilmeniz Gerekenler
Yapay zekayı metinden 3B uzaya taşıyan dünya modelleri, gerçek dünyadaki fizik kurallarını simüle ederek robotlara ve otonom araçlara gerçek dünyada nasıl yol bulacaklarını öğretiyor.
İllüstrasyon: Kevin Frayer Stringer/gettyimages
Yıl 2016 ve alacakaranlıkta mahallede dolaşıyorsun. Av peşindeyken, o yakalanması zor Snorlax’ı yakalamak ve Pokémon Go’daki koleksiyonunu genişletmek için akıllı telefonunda ekranı kaydırıyorsun. Yüz milyonlarca diğer oyuncu gibi, sevimli karakterler etrafında kurgulanmış bir karma gerçeklik oyununun tadını çıkarıyorsun. Farkında olmadığınız şey ise, çevrenizi taradığınız bu verilerin bir gün robotların engelleri aşmasına ve nesnelerle etkileşime girmesine yardımcı olacağı.
Pokémon Go’nun yaratıcısı Niantic, oyunu geçen yıl sattı ve şu anda Silikon Vadisi’nde en çok konuşulan yapay zeka konularından biri olan dünya modellerine tüm gücüyle yöneldi. “Gerçek dünyayı yeniden inşa etmeye büyük önem veriyoruz,” diyor Niantic Spatial’ın teknoloji direktörü Brian McClendon. McClendon, şirketin sahip olduğu zengin dünya verisi hazinesinden yararlanarak gerçek dünyanın kopyalarını oluşturmayı umuyor. Büyük dil modellerinin metin tabanlı yapısından farklı olarak, dünya modelleri görsel girdiler kullanır ve fizik kurallarını simüle eden dijital ortamlar oluşturabilir.
Bu yazılım, sizin dünya modelleriyle doğrudan etkileşime girmenize gerek kalmadan günlük hayata sızmaya hazırlanıyor. 2027, hem ev robotiklerinin hem de sürücüsüz arabaların yaygınlaşması açısından önemli bir yıl olabilir; her ikisi de dünya modellerindeki gelişmelerden güç alıyor. Artık bu robotların nasıl düşündüğünü daha iyi anlamanın zamanı geldi.
“Yani bir dil modelinde, elinizde bir cümle var ve model, cümledeki bir sonraki kelimeyi tahmin eder,” diyor dünya modelleri üzerine odaklanan bir yapay zeka laboratuvarı olan Odyssey’in CEO’su Oliver Cameron. “Bir dünya modeli ile ona dünyanın görsel bir durumunu, bir görüntüyü verdiğinizde, model dünyanın bir sonraki görsel durumunu tahmin eder.” Bu 3D ortamlar dijital eğitim alanları olarak kullanılabilir. “Bunlar simülasyonlar, ancak gerçek gibi görünüyor ve hissediliyor,” diyor.
McClendon, bu dünya modellerinin robotların fiziksel hareket etmeden veya amaçlanan ortamlarda bulunmadan alıştırma yapmalarına yardımcı olduğunu düşünüyor. Ona göre, bir kişi robotun çalışması planlanan yerin fotoğraflarını çekebilir, bir 3B model oluşturabilir ve ardından yazılımın ‘milyonlarca simülasyon’ gerçekleştirmesine izin vererek robotu o alanın parametrelerine göre eğitebilir.
Sadece insansı robotlar simülasyonlu alıştırmalardan yararlanabilir değil; sürücüsüz arabalar da dünya modelleri sayesinde gelişebilir. Direksiyon başında bir insan olmadığında, yazılımın anlık tepkileri hayati önem taşır.
“Önemli olan, bir dünya modelinin dünyada gerçekleştirdiğimiz eylemlere tepki verebilmesi gerektiğidir; bu nedenle fizik kurallarını, neden-sonuç ilişkisini ve diğer nesnelerin ve insanların bizim eylemlerimize yanıt olarak kendi eylemlerini nasıl değiştirdiklerini anlaması gerekir,” diyor, otomobiller için tasarlanmış dünya modelleri geliştiren Wayve şirketinin baş bilim insanı Jamie Shotton.
Wayve’in üretken dünya modeli, kısmen araç kamerası görüntüleriyle destekleniyor. Bu girişim, gerçek hayatta test etmenin pratik olmayacağı tehlikeli yolları ve diğer güvenli olmayan koşulları yeniden oluşturmak için bu görüntüleri kullanıyor.
Fiziksel uygulamaların ötesinde, geliştiriciler dünya modellerinin video oyunlarına nasıl etki edebileceğini de inceliyorlar. Fizik ve 3B görüntüleme, video oyunlarının temel unsurları olduğundan, Tencent gibi büyük şirketler kendi dünya modellerine yatırım yapıyorlar.
Google gibi büyük yapay zeka şirketlerinin, en son dünya modeli iyileştirmeleriyle övünmeye devam etmelerini bekleyebilirsiniz. Yatırımcılar da dikkatlerini bu teknolojiye yönelten, bilgisayar bilimi alanındaki yükselen büyük isimlere para yağdırıyor. Meta’nın eski baş yapay zeka bilimcisi Yann LeCun, Advanced Machines Intelligence adlı girişimine fon sağlamak için yakın zamanda 1 milyar dolardan fazla para topladı. Ayrıca, ünlü Stanford bilgisayar bilimcisi Fei-Fei Li, 2024 yılında World Labs adlı bir girişim kurdu. Bu şirketi AMD bu yıl 8 milyar doların üzerinde bir bedelle satın aldı.
Otonom arabalardan ve ev robotlarından tamamen uzak durmayı planlasanız bile, dünya modelleri şimdiden perde arkasında işgücü piyasasını çarpıtmaya başlamış. Fiziksel dünyamızı simüle edebilmek için yapay zeka laboratuvarlarının bunu kaydetmesi gereken gerçek insanlara ihtiyacı var. Bu yılın başlarında, alnıma bir iPhone bağladım ve dairemde saatlerce video kaydettim. Çamaşırları katlarken, bulaşıkları yıkarken ve içeceğimi dökerken ellerimi kaydettim ve bu video verilerini bir uygulama aracılığıyla oldukça cüzi bir ücret karşılığında sattım. Daha fazla şirket daha iyi dünya modelleri oluşturmaya çalıştıkça, bu tür veri toplama işlerine olan talep de artabilir.
2016’da sanal canavarların peşinden koşmaktan 2026’da ev işlerimi gösteren videoları satmaya kadar, bu sistemler fiziksel hayatımın giderek daha büyük bir kısmını ele geçiriyor. Artık, yatak odamın bir simülasyonunun içinde hapsolmuş, metal pençeleriyle çamaşırlarımı durmaksızın katlayan ve her seferinde biraz daha iyi hale gelen insansı bir robotun dijital hayalini kafamdan atamıyorum. Önce ortalığı toparlamadığım için üzgünüm.
Bu yazı ile olarak WIRED tarafından yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizceden çevrilmiştir.
Reece Rogers
WIRED'ın hizmet yazarıdır ve önemli konuları açıklamaya ve okuyucuların teknolojiden en iyi şekilde yararlanmasına yardımcı olmaya odaklanmaktadır. WIRED'a katılmadan önce Reece, Business Insider'da akış hizmetleri üzerine yazılar yazıyordu.