Yapay zeka şirketi Anthropic, gelişmiş yapay zeka modellerinin biyolojik araştırmalarda kötüye kullanılabileceğine ilişkin şimdiye kadarki en ayrıntılı kanıtlardan bazılarını içeren bir "tehdit raporu" yayımladı. Raporda, Claude dil modellerinin biyolojik silah geliştirmek için kullanılabileceğini düşündüren 5 ayrı vaka sıralandı.

Anthropic, dil modelini kullanan kişilerin amacının kesin olarak biyolojik silah geliştirmek olup olmadığını kanıtlayamıyor. Bu kişiler arasında, olağan araştırmalarını yürüten bilim insanları da olabilir. Şirket bu yüzden araştırmacıların kimliklerini, çalıştıkları kurumları, ülkeleri ve kullanılan belirli biyolojik malzemelerle teknik yöntemleri açıklamadı.

Ancak bazı araştırmaların tehlikeli biyolojik maddelerin geliştirilmesiyle sonuçlanabilecek bazı özellikler içerdiği de belirtiliyor.

Anthropic’e göre, piyasadaki en gelişmiş yapay zeka sistemlerinin biyolojide kötüye kullanımı, gelecekte ortaya çıkabilecek en ciddi risklerden biri. Uzun süredir tartışılan temel endişe, modellerin bir gün mevcut patojenleri daha tehlikeli hale getirmeye veya tamamen yeni biyolojik tehditler geliştirmeye yardımcı olacak kapasiteye ulaşması.

2025’te kullanılan Claude Opus 4 ve Claude Sonnet 4.5 gibi eski modeller bu kapasiteden açıkça yoksundu. Bu nedenle eski modellerdeki biyolojik güvenlik önlemleri daha çok, deneyimsiz kişilerin bilinen biyolojik silahları yeniden üretmesini kolaylaştırabilecek bilgilerin engellenmesine odaklanmıştı.

Ancak günümüz modelleri çok daha karmaşık bilimsel araştırmalara yardımcı olabiliyor. Şirket artık daha önceki modeller için verdiği güvenceleri aynı kesinlikle veremediğini belirtiyor.

Bu nedenle Claude Fable 5 başta olmak üzere yeni modellerin daha güçlü önlemlerle piyasaya sürüldüğü ifade ediliyor.

“Güvenlik testleri, riski tek başına kanıtlayamaz”

Anthropic, modeller üzerinde yapılan güvenlik testlerinin önemli olmakla birlikte gerçek hayatta biyolojik silah geliştirilip geliştirilmeyeceğini kanıtlayamayacağını da vurguluyor.

Bugüne kadar yapay zekanın biyolojik veya kimyasal silahlarla bağlantılı kötüye kullanım potansiyeline ilişkin kamuya açık bilgiler ağırlıklı olarak akademik araştırmalardan, hükümet raporlarından, uluslararası kuruluşlardan ve gazetecilik çalışmalarından geliyordu.

Yapay zeka şirketlerinin kendileri ise doğrudan kendi modelleri üzerinden gerçekleşebilecek bu tür faaliyetlerle ilgili kamuya açık tartışmada büyük ölçüde yer almamıştı. Yeni raporda ise Anthropic, Claude’un biyolojik silah geliştirmeyi destekleyebilecek nitelikte araştırmalarda kullanıldığı vakaları açıkça sıralıyor.

İlk vaka: Chikungunya virüsü araştırması

İlk olay Mayıs 2026’da tespit edildi. Anthropic’in Claude'daki biyolojik güvenlik sistemi, chikungunya virüsü üzerinde yapılan bir “gain-of-function”, yani organizmaya yeni veya güçlendirilmiş biyolojik özellikler kazandırmayı amaçlayan bir araştırma için hibe başvurusu hazırlanmasına yönelik bir kullanıcı talebini engelledi.

Çalışma virüsün bulaşıcılığı ve bağışıklık sisteminden kaçabilme özellikleri üzerine odaklanıyordu. Chikungunya, sivrisineklerle bulaşan ve haftalar veya aylar sürebilen şiddetli ağrı ve ateş gibi belirtilere neden olabilen bir virüs.

Hibe başvurusunda virüsü güçlendirebilecek mutasyonların belirlenmesi, bunların enfeksiyöz virüs kopyalarına aktarılması ve canlı hayvan deneylerinde daha hastalık yapıcı varyantların seçilmesi planlanıyordu.

Anthropic bunun daha iyi aşı ve tedaviler geliştirmek amacıyla da yapılabilecek bir araştırma olduğunu kabul ediyor. Ancak aynı bilginin bir patojeni daha tehlikeli hale getirmek için de kullanılabileceğini belirtiyor.

Şirketin kaygısını artıran bir diğer unsur araştırmanın kurumsal bağlantısıydı. Başvuru sivil araştırmacılar tarafından hazırlanmış görünmesine rağmen çalışmanın, askeri bir araştırma enstitüsünde yürütülmesi planlanıyordu.

Yasaklı bölgelerden ABD üzerinden Claude'a eriştiler

Anthropic soruşturmasında, söz konusu talebin onlarca yaşam bilimleri araştırmacısına hizmet veren bir yapay zeka platformu üzerinden gönderildiğini belirledi.

Platformu kullananların önemli bölümünün virolog olduğu ve hem sivil hem askeri kurumlarla bağlantıları bulunduğu aktarıldı.

Ancak araştırmanın yapıldığı ülkeler Anthropic’in hizmet vermediği bölgelerde yer alıyordu. Buna rağmen platform, trafiği ABD altyapısı üzerinden geçirerek coğrafi engelleri aşıyor ve içerikleri gizlemek için "zero data retention" hizmetlerinden yararlanıyordu. "Zero data retention", bir hizmet sağlayıcının, gönderdiğiniz verileri işledikten sonra hiçbir şekilde saklamaması, kaydetmemesi veya loglamaması anlamına geliyor.

Platformun geliştiricilerinin Claude’a sahte hesaplar üzerinden ulaştığı da tespit edildi. Dahası platform, Claude’un güvenlik nedeniyle reddettiği hassas talepleri daha gevşek güvenlik önlemleri bulunan başka bir şirketin modeline otomatik olarak yönlendiren bir sistem geliştirmişti. Anthropic taleple bağlantılı hesapları kapattı. Ancak şirketin aktardığına göre söz konusu operatör yalnızca birkaç gün içinde yeniden erişim sağladı ve birkaç hafta içinde yeni kimlikler üzerine açılmış hesaplarla platform geliştirmeye devam etti.

İkinci vaka: Memelilere uyarlanmış kuş gribi araştırması

İkinci olayda Anthropic, Mayıs 2026’da yine desteklenmeyen bir ülkede bulunan bir araştırmacının yüksek derecede patojenik kuş gribi üzerine çalışmak için Claude kullandığını tespit etti. Araştırma virüsün memelilere adaptasyonu ve solunum sistemi dışındaki organlarda ağır hastalığa yol açabilme mekanizmaları üzerineydi.

Bu tür influenza virüsleri, yabani kuşlarda ve kümes hayvanlarında yaygın görülüyor ve zaman zaman memelilere bulaşabiliyor. İnsanların buna karşı bağışıklığı ise çok düşük. Öte yandan bu konuda asıl kaygı, insanlardan insanlara verimli biçimde bulaşabilecek bir varyantın ortaya çıkması. H5 tipi virüsler kediler, tilkiler, gelincikler ve bazı insan vakalarında beyni de etkileyebiliyor.

Rapora göre, adı açıklanmayan araştırmacı Claude'u haftalar boyunca çalışma tasarımı, veri analizi, deneylerin önceliklendirilmesi ve bilimsel metinlerin yazılmasında kullandı. Binlerce mesaj alışverişi yapıldığı bildirildi.

Plan, memelilere adaptasyon ve havadan bulaşmayla ilişkilendirilen mutasyonları genetik mühendislikle virüse eklemeyi ve bunların etkilerini hayvan modellerinde ölçmeyi içeriyordu.

Anthropic'e göre eldeki veriler, araştırmanın henüz çok erken aşamalarda olduğunu gösteriyor. Ayrıca bu vakada güvenlik sistemleri, daha güçlü modellerin kullanılmasını engelledi. Araştırmacı yalnızca Claude Sonnet 4 ve Haiku 4.5 gibi daha zayıf modelleri kullanabildi.

Anthropic, modellerin katkısının büyük ölçüde veri analizi, fikir üretme, çalışma planlama ve editoryal yardımla sınırlı kaldığını ve ileri düzey biyoloji araştırmasına uzman seviyesinde katkı sağlayamadığını değerlendiriyor.

Üçüncü vaka: Bir saatte virüs araştırması için eksiksiz hibe başvurusu

Üçüncü vaka, bir devlet bağlantılı enfeksiyon hastalıkları laboratuvarında yürütülmesi planlanan "orthopoxvirus" araştırmasıyla ilgiliydi. Orthopoxvirus ailesinde çiçek hastalığına neden olan variola virüsü ile 2022’de küresel salgına yol açan maymun çiçeği virüsü de var.

Araştırma, virüslerin konakçının bağışıklık sistemini etkisiz hale getirmesini sağlayan genleri belirlemeye odaklanıyordu. Anthropic’e göre bu bilgi bir virüsü zayıflatmak amacıyla kullanılabileceği gibi bağışıklık sisteminden kaçma yeteneğini korumak, güçlendirmek veya başka virüslere aktarmak amacıyla da kullanılabilir.

Söz konusu hesap, ABD altyapısı üzerinden çalışan ve 10'dan fazla müşteriye hizmet veren bir aracı platforma aitti. Müşteriler birkaç gün içinde Claude ile on binlerce mesaj alışverişinde bulundu.

Bunlardan biri Claude Opus 5’i kullanarak yaklaşık bir saat içinde araştırma hibe başvurusunun tamamını oluşturdu. Claude; araştırmanın temel hipotezinden deney tasarımına, doz planlamasından istatistiksel yöntemlere ve alternatif stratejilere kadar başvurunun tamamını hazırlamaya yardımcı oldu.

Araştırma “virüsü zayıflatma” amacıyla çerçevelendiği ve aynı zamanda meşru bilimsel kullanımlara sahip olduğu için Anthropic’in güvenlik aracı bu talepleri engellemedi.

Dördüncü vaka: Zehirlerden yeni moleküller üretmeye yönelik yapay zeka sistemi

Son iki vaka bulaşıcı hastalıklar yerine toksinler ve hayvan zehirleri üzerine. Toksinlerin hem zararlı hem de yararlı kullanım alanları var. Örneğin botulinum toksini son derece öldürücü olmasına ve geçmişte biyolojik silah programlarında araştırılmasına rağmen bugün çok küçük dozlarda migren, spastisite ve estetik uygulamalarda kullanılıyor.

Dördüncü vakada bir araştırmacı Claude'u farklı zehirli hayvan gruplarındaki toksin peptitlerinden oluşan geniş bir “atlas” hazırlamak için kullandı.

Araştırmacı daha sonra bu sistemi, belirli özelliklere sahip yeni toksin molekülleri tasarlayan üretken bir yapay zeka programına dönüştürdü. Programın açık hedefi yeni ağrı kesiciler, antidepresanlar ve diğer tedavi edici moleküller geliştirmekti.

Ancak aynı veri seti hem ağrı kesici hem de felç edici etkilere yönelik moleküler yapı taşları içeriyordu. Dolayısıyla sistem teorik olarak yeni tedaviler üretmek kadar zararlı yeni bileşikler tasarlamak için de kullanılabilirdi.

Anthropic ayrıca çalışmanın devlet destekli bir araştırma programının parçası olduğunu ve araştırmacıların çalışmalarının riskli niteliğinin farkında olduklarını gösteren işaretler bulunduğunu aktardı. Hesap, Anthropic’in desteklenmeyen bölgeler politikasını ihlal ettiği gerekçesiyle Mayıs 2026’da kapatıldı.

Beşinci vaka: Toksinlerin kimliği raporlarda özellikle gizlendi

Beşinci vakada ise bir araştırmacı Claude'u çeşitli toksinlerin bilgisayar ortamında yeniden tasarlanmasını içeren birden fazla projede kullandı. Araştırmalar yine büyük ölçüde tedavi geliştirme amacıyla çerçeveleniyor ve ulusal bir kamu araştırma programının öncelikleri kapsamında yürütülüyordu.

Çalışmalarda bir bakteriyel toksinin alt birimi ile Dünya Sağlık Örgütü’nün en yüksek epidemi ve pandemi tehdidi taşıyan hastalıkları kapsayan Ar-Ge öncelik listesinde yer alan hemorajik ateş virüslerinden birine ait protein de vardı.

Araştırmacı üç aylık ilerleme raporlarını Claude ile birlikte hazırladı. Anthropic'in dikkat çektiği nokta ise çalışılan bakteriyel toksin ve viral proteinlerin kimliklerinin bu raporlarda kasıtlı olarak belirsizleştirilmesiydi.

Anthropic, bu hesabı da Mayıs 2026’da desteklenen bölgeler politikasını ihlal ettikleri gerekçesiyle kapattı.

En büyük sorun: Aynı bilgi hem ilaç hem biyolojik silah geliştirebilir

Anthropic, raporda biyolojik araştırmaların yapay zeka güvenliği açısından diğer birçok alandan daha zor bir problem yarattığını vurguluyor. Bunun nedeni biyolojide çok sayıda bilginin "çift kullanımlı alana" sahip olması.

Bir patojenin nasıl daha güçlü hale gelebileceğini veya bağışıklık sisteminden nasıl daha iyi kaçabileceğini gösteren bilgi, biyolojik silah geliştirmek için kullanılabileceği gibi aynı patojene karşı aşı veya tedavi geliştirmek için de gerekli olabilir.

Benzer biçimde yeni toksinler tasarlamaya yarayan yöntemler hem ilaç hem zehir geliştirilmesine olanak sağlayabilir.

Bu nedenle Anthropic’e göre yalnızca kullanıcıların açıkça zararlı niyet ifade edip etmediğine bakmak yeterli değil.

Şirket, daha gelişmiş tehdit aktörlerinin araştırmalarını meşru bilimsel çalışmalar gibi gösterebildiğini, hatta projelerde çalışan bilim insanlarının bile araştırmanın nihai amacından haberdar olmayabileceğini vurguluyor.

"30 günde devlet bağlantılı 35 araştırma tespit ettik"

Rapora göre Anthropic yakın zamanda ABD'de "düşmanca" kabul edilen devlet kurumlarıyla bağlantılı 30 günlük faaliyetleri taradı ve yaklaşık 35 ayrı araştırma tespit etti. Bunların büyük bölümü sıradan sivil bilimsel faaliyetlerden oluşuyordu. Ancak bazı çalışmalar belirgin şekilde "çift kullanım" potansiyeli taşıyordu.

Claude'un katkısı bazı vakalarda yalnızca belgeleri düzenlemekle sınırlıyken bazılarında araştırmanın doğrudan yürütülmesini ve hızlandırılmasını kapsıyordu. Anthropic, bu bulguları “Claude'un bugün yakın bir biyolojik tehdit yaratabildiğinin kanıtı” olarak değerlendirmediğinin altını çiziyor.

Şirkete göre bulguların asıl önemi, bazı devlet bağlantılı biyoloji programlarında görev yapan araştırmacıların, yapay zeka modellerine ulaşmak için sistematik biçimde kısıtlamaları aşmaya çalıştığını göstermesi.

Kullanılan yöntemler arasında aracı servisler, verilerin saklanmadığı hizmetlerin kullanılması, Claude talepleri reddettiğinde başka modellere geçiş yapılması ve güvenlik araçlarını aşmaya yönelik açık girişimler var.