Sosyal Medyada Yaş Kontrolü Sıkılaşıyor

Sosyal medya platformlarında yaş bilgisi uzun yıllar kullanıcı beyanına dayanıyordu. Çocukların doğum tarihini değiştirerek hesap açabilmesi, hükümetleri daha sıkı denetim modellerine yöneltti. Yeni düzenlemelerle platformlardan kullanıcıların yaşını doğrulaması ve belirlenen sınırın altındaki çocukların hesap açmasını engellemesi isteniyor.

Bu alandaki en kapsamlı uygulamalardan biri Avustralya’da yürürlükte. 10 Aralık 2025’te başlayan düzenleme, Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube, X, Reddit ve Twitch gibi platformların 16 yaşından küçük kullanıcıları sistemden uzak tutmasını öngörüyor. Kurallara uymayan şirketler 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar para cezasıyla karşılaşabiliyor.

Uygulamadan gelen sonuçlar ise sistemin kolay aşılabildiğini gösterdi. Araştırmacıların 16 yaşında görünen 50 hesapla yaptığı denemede dokuz platformun sekizi ek yaş kanıtı istemedi. Instagram, TikTok, Snapchat ve YouTube dahil birçok platform, yalnızca kullanıcı tarafından girilen doğum tarihini kabul etti.

Doğum tarihinin yerini yüz taraması alıyor

Yaş doğrulama sistemleri farklı yöntemlere dayanıyor. Kullanıcıdan kimlik belgesi istenebiliyor, yüz fotoğrafından yaklaşık yaş hesaplanabiliyor veya izlenen videolar, kullanılan dil ve hesap hareketleri üzerinden yaş tahmini yapılabiliyor. Avustralya’nın yaş doğrulama teknolojileri araştırması, bu yöntemlerin birlikte kullanılmasını öneriyor.

Kimlik ve yüz verilerinin özel şirketlerle paylaşılması, yeni bir mahremiyet tartışması da yaratıyor. Avrupa Birliği bu riski azaltmak için kişinin adını veya doğum tarihini platforma göstermeden yaş sınırını geçtiğini kanıtlayan bir dijital doğrulama sistemi geliştiriyor. Platform, kullanıcının kimliğini değil, gerekli yaşın üzerinde olduğuna dair dijital onayı görüyor.

ABD’de yaş kontrolü uygulama mağazalarına kadar genişliyor. Teksas’ta kabul edilen düzenleme, Apple ve Google’ın kullanıcı yaşını doğrulamasını ve çocukların uygulama indirmeden önce ebeveyn izni almasını zorunlu kılıyor. ABD Yüksek Mahkemesi, 6 Temmuz 2026’da yasanın uygulanmasını durdurma talebini reddetti.

Türkiye’de sınır 15 yaş

Türkiye’de 1 Mayıs 2026’da yayımlanan 7578 sayılı kanun, 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını yasaklıyor. Platformların yaş doğrulama tedbirleri alması, 15–18 yaş grubuna uygun hizmetler geliştirmesi ve ebeveynlere kullanım süresi ile harcamaları denetleyebilecekleri araçlar sağlaması gerekiyor.

Düzenlemenin yaş sınırına ilişkin maddesi 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Teknik yöntemin nasıl uygulanacağı henüz netleşmedi. Platformların kimlik belgesi, telefon hattı, yüz analizi veya kamu tarafından sağlanan dijital bir doğrulama sistemi kullanması mümkün.

Yeni kurallar, çocukların sosyal medyaya erişimini zorlaştırırken bütün kullanıcılar için daha fazla kimlik kontrolü getirebilir. Önümüzdeki dönemde tartışma, yaş sınırının kaç olması gerektiğinden çok bu sınırın hangi veriler kullanılarak denetleneceği üzerinde ilerleyecek.