Sony PlayStation, Fiziksel Ortamların Tabutuna Son Çiviyi Çakıyor

Fiziksel ortam hayranları için kötü haber: Sony, oyun disklerini terk edeceğini duyurdu.

Çarşamba günü yayınlanan bir blog yazısında, PlayStation’ın küresel içerik iletişimi kıdemli direktörü Sid Shuman, Ocak 2028’den itibaren “PlayStation konsollarında piyasaya sürülecek tüm yeni oyunlar için fiziksel oyun diski üretiminin sonlandırılacağını” yazdı. Shuman, bu kararın “tüketici tercihleri” ve eğlence sektörünün genel olarak fiziksel disklerden dijitale geçiş eğiliminden kaynaklandığını belirtti. Ayrıca, “dijital medyaya yönelik genel tercihin fiziksel diskleri önemli ölçüde geride bıraktığı bir ortamda, Sony Interactive Entertainment’ın tüketici trendlerine uyum sağlaması açısından bunun doğal bir yönelim olduğunu” ifade etti.

Blog yazısı sadece üç paragraftan oluşsa da, Sony’nin bu kararı ve bunun gelecekte konsol oyun sektörü üzerinde yaratacağı etkiler hakkında pek çok soru işareti uyandırıyor. Ancak pek çok oyuncunun akıllarına ilk gelen soru şudur: “Sony ne düşünüyor?”

Boyutlandırma hataları

Sony’nin kararının bazı haklı yönleri var. Video oyunu satışlarının büyük çoğunluğu sadece PlayStation’da değil, tüm sektör genelinde dijital indirmelerden oluşuyor. Kanepenizden satın alıp, yükleyip oynayabilmenin sunduğu kolaylık, fiziksel bir kopya için çevrimiçi alışveriş yapmanın bile sunamadığı bir avantaj. Dijital öncelikli bir yaklaşım, üretim ya da dağıtımın getirdiği ek maliyet ve stresi dert etmeden oyunlarını oyunculara ulaştırabilen küçük geliştiriciler ve yayıncılar için de pazarı genişletiyor.

Sektörün diğer ucunda ise, birçok ‘AAA’ sınıfı oyunun dosya boyutu artık fiziksel bir diske sığmayacak kadar büyük hale gelmiş durumda. Üç katmanlı bir 4K Blu-ray, 100 GB veri depolayabilir; bu sınırı zaten aşan oyunlar için ‘diskli’ sürüm genellikle dijital sürümün bir anahtar kodu veya kurulum paketi oluyor. Geçerli bir halef disk formatı yok ve olsa bile hız da önemli. Bir katı hal sürücüsü, bir oyunu optik diskten okunan verilere kıyasla çok daha hızlı yükleyip çalıştırabilir. Bir ortam olarak oyun oynamanın ihtiyaçlarını artık karşılamayan disk sürümlerini sürdürmek biraz boşuna bir çaba, özellikle de Valve’in Steam Machine'i, oyuncuların oturma odasındaki oyun zamanını tamamen dijital bir platforma taşımak üzereyken.

Bununla birlikte, bu mecranın tamamen dijital bir geleceğe doğru ilerlemesine karşı bir tepki de var. Büyük bir heyecanla beklenen Grand Theft Auto VI, geliştirici Rockstar Games’in oyunun sadece dijital sürüm olarak piyasaya çıkacağını ve ‘fiziksel’ kopyaların yalnızca bir indirme kodu içereceğini doğrulamasının ardından geçen hafta büyük yankı uyandırdı. Rockstar’ın bu kararı muhtemelen 2026 yılında devasa bir oyunu disklere sığdırmanın getireceği tüm zorluklardan kaynaklansa da, ortaya çıkan tepki fiziksel sürümler için hâlâ bir talep olduğunu gösteriyor.

Oyunlarınızın sahibi kim?

Şu anda bu hamle, Microsoft’un 2013’teki Xbox One tanıtımındaki fiyaskoyu anımsatıyor. O zamanlar şirket, diskleri belirli konsollara kilitleyerek ikincil pazarı fiilen işlevsiz hale getirmeyi planlamıştı. Planın ilk versiyonlarına göre, satın aldığınız oyunu yüklediğinizde disk, sadece süs amaçlı bir bardak altlığı haline gelecekti; diski takas etmek, yeniden satmak veya hatta iade etmek o kadar zahmetli ve bürokratik bir süreç olacaktı ki, pratikte imkansız hale gelecekti. Bu hamle büyük tepki topladı ve Microsoft geri adım atmak zorunda kaldı. Sony’nin diskleri tamamen ortadan kaldırma kararı, aynı hatayı tekrarlama riskini doğuruyor.

Ayrıca, fiziksel kopya olmadan içerik sahipliği konusunda da soru işaretleri ortaya çıkıyor. PlayStation mağazaları üzerinden yapılan dijital satın alımlarda şimdiden sorunlar yaşanıyor. PlayStation kısa süre önce, içerik lisans anlaşmaları nedeniyle 1 Eylül'den itibaren İngiliz tüketicilerin dijital kütüphanelerinden 550'den fazla Studio Canal yapımı kaldırmayı planladığını duyurdu. Bu, en azından ikinci kez gerçekleşen bir kaldırma işlemi.

Bu yazının yazıldığı tarihte, tüketicilerin Studio Canal’dan yaptıkları satın alımlar için herhangi bir tazminat veya para iadesi alacaklarına dair bir işaret bulunmamakta; Sony ise “Studio Canal’dan daha önce satın aldığınız içeriğe artık erişemeyeceksiniz ve bu içerik video kütüphanenizden kaldırılacaktır” şeklinde açıkça belirtmiş.

Oyunların fiyatları 100 doları aşmak üzereyken (GTA VI, yine Ultimate Edition sürümüyle) gelecekte belirsiz bir zamanda birinin benzer şekilde bir satın alma işlemini tamamen geçersiz kılabileceği ve silebileceği düşüncesi korkutucu. WIRED, konuyla ilgili yorum almak üzere Sony’ye başvurdu ancak yayınlanmadan önce hemen bir yanıt alamadı.

Son zamanlarda, dijital mağazalar üzerinden satılan oyunların fiyatları da mercek altına alınmaktadır. İki aydan daha kısa bir süre önce Sony, oyuncuları kendi PlayStation Store’undan satın almaya zorladığı iddiasıyla açılan bir toplu davada 7,85 milyon dolarlık bir uzlaşma anlaşmasına vardı; bu nedenle, fiziksel disk pazarını devre dışı bırakmak, tekelleşme izlenimi yaratmamak için dikkatli bir yaklaşım gerektirecek.

En azından bu konuda bazı iyi haberler var. Shuman’ın paylaşımında, Sony’nin “oyuncuların oyunlara erişim biçimlerinde yenilikleri teşvik etmek ve oyuncuların yeni oyunları nereden satın almak istedikleri konusunda seçenekler sunmak için kaynaklarımızı öncelikli olarak kullanmaya devam edeceği” belirtiliyor; bu da, değişiklik 2028’de yürürlüğe girdiğinde perakendeciler arasında fiyatlandırma ve ürün bulunabilirliği konusunda bir dereceye kadar rekabet olacağını gösteriyor.

Retro kıyamet mi?

Fiziksel ortamlardan uzaklaşma, gelecekteki geriye dönük uyumluluk desteği açısından geniş kapsamlı sonuçlar doğurabilir. Yine Çarşamba günü yayınlanan bir blog yazısında Shuman, Sony’nin eski nesil konsollar olan PlayStation 3 ve taşınabilir PlayStation Vita için dijital PlayStation Store hizmetini sonlandıracağını duyurdu.

Yine de bu durum bir ölçüde anlaşılabilir: PS3 bu yıl 20 yaşına giriyor ve Vita ise Aralık ayında 15 yaşını dolduracak. Ancak bu, koleksiyoncular veya retro oyun severler için kötü bir alamettir. Bu platformların oyunlarının çoğu fiziksel olarak piyasaya sürüldüğü için oyuncuların arayıp bulabilecekleri bir şeyler vardı; peki PS5 bir retro konsol olarak kabul edildiğinde ve oyun mağazası kapatıldığında ne olacak? Oyun kütüphanesi ortadan kalkacak mı?

Sony’nin bu kararı, oyunların ötesinde de bir etkiye sahip. ABD’de 4K Blu-ray satışları, tüketicilerin film ve dizileri fiziksel olarak sahip olma eğiliminin artmasıyla birlikte, tamamen dijitalleşme eğilimine ters düşerek 2025 yılında aslında artış gösterdi. Şu anda, bir PS5 veya Xbox Series X, disk oynatıcıya sahip olmanın en iyi ve en kolay yolu.

Shuman’ın açıklaması, kaçınılmaz olarak piyasaya çıkacak olan PlayStation 6’nın bir disk sürücüsüne sahip olup olmayacağını (ister entegre olsun, ister PS5 Pro veya PS5 Digital gibi isteğe bağlı bir eklenti olsun) doğrulamasa da, sadece “PS5” yerine “PlayStation konsolları” ifadesinin kullanılması pek de umut verici değil. Disk sürücüsünün olmaması, geriye dönük uyumluluğu daha da olumsuz etkileyecek ve oyuncuların mevcut fiziksel oyun kütüphanelerine gelecekte erişimini kısıtlayacak.

En büyük soru, Sony’nin bu duyuruyu gerçekten hayata geçirip getirmeyeceği. Önerilen “sadece dijital” geçişin yürürlüğe girmesine tam 18 ay var; teknoloji dünyasında bu, bir ömür kadar uzun bir süre. On yıldan fazla bir süre önce, oyuncular Microsoft’u rotasını değiştirmeye zorlamıştı. Belki Sony de yeniden düşünmek zorunda kalacak.

Bu yazı ilk olarak WIRED'da yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizce'den çevrilmiştir.