Silikon Vadisi’nde Türk Yapay Zeka Diasporasının Ayak Sesleri

Bu hafta geleceği şekillendirenlerin diyarı Silikon Vadisi’ndeyim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2022 yılında başlattığı Turcorn 100 programında yer alan 11 teknoloji girişiminin temsilcileri ile birlikte Silicon Valley Summit’i takip edeceğim. Bu zirveyle eş zamanlı olarak Turcorn 100 girişimleri, Plug and Play GOAL (Global Overseas Acceleration & Learning) programına da katılacak. Program kapsamında Turcorn 100 girişimlerinin temsilcilerine yönelik "US Market Entry" (ABD Pazarına Giriş) atölye çalışmaları ve girişim sermayesi (VC) temsilcileriyle özel eşleşmeler gerçekleştirilecek. 2-5 Kasım tarihleri arasındaki program boyunca Stanford Üniversitesi gibi Amerika girişimcilik ekosistemi ile etkileşim sağlayacak saha ziyaretleri de yapılacak. Zirvede ayrıca Türkiye’ye özel "Turcorn 100: Built in Türkiye. Scaling Worldwide" oturumu düzenlenecek.

Aralarında Google ve Pay Pal’ın da bulunduğu birçok teknoloji girişiminin kurulduğu bina olması nedeniyle şanslı bina (lucky building) olarak anılan Plug and Play’in ve Turcorn 100 programında yer alan Türk girişimcilerinin Silikon Vadisi temaslarını tüm detaylarıyla anlatacağım. Ama önce bu önemli haftaya başlamadan geçen cumartesi günü katıldığım bir başka önemli etkinlikten söz edeyim.

WIRED Türkiye okurlarının yakından bildiği San Francisco merkezli kritik bir yapay zeka networkü var; Global Turks AI. Google, Meta, Nvidia, OpenAI, Anthropic, IBM, Microsoft gibi aklınıza gelen tüm teknoloji devlerinin yapay zeka ile ilgili kilit yönetim ve araştırma pozisyonlarında görev alan Türk profesyonellerinin ve uluslararası deneyime sahip Türk teknoloji girişimcilerinin sahip oldukları bilgi ve deneyimi paylaşmak ve böylece Türkiye’de bu alandaki çalışmalara katkıda bulunmak amacıyla kurdukları bu ağın gittikçe güçlendiğini bir süredir gözlemliyordum. Geçen cumartesi günü Stanford Üniversitesi’nde gerçekleşen Silicon Valley Turks in AI Summit’te ise işin artık bir network’ten çok daha öteye taşındığına tanık oldum diyebilirim. Ülkemizin yepyeni bir diasporası oluşuyor desek çok abartılı olmaz; Türk Yapay Zeka Diasporası. Bu sadece Turks in AI zirvesinin konuşmacılarının değil, katılımcılarının da dile getirdikleri ortak bir görüştü. Türkiye’nin San Francisco Başkonsolosluğu’nun da çok yakında faaliyete geçeceğini düşünürsek dünyanın en iyi okullarında eğitim almış ve yine dünyanın alanında en iyi şirketlerinde çalışan Türklerin oluşturduğu bu diasporanın son derece etkili olabileceğini bekleyebiliriz. Türkiye’den 10 bin kilometre uzakta bir Cumhuriyet Bayramı kutlamasına da dönüşen ve biraz da bu sebeple coşkulu anların yaşandığı, Türkiye’ye ve geleceğe yönelik umutların çokça yükseldiği Silicon Valley Turks in AI zirvesinden kritik başlıkları ve gözlemlerimi sırasıyla aktarayım:

1. *Öncelikle zeka seviyesi oldukça yüksek bir zirveydi. Hatta etkinliğin gerçekleşmesinde büyük emeği olan Global Turks AI’ın kurucu lideri ve IBM'in Ürün Kuluçka (Head of Product Incubation) yöneticisi Ayhan Sebin’e “Bir salon dolusu iyi eğitimli ve yüksek IQ’lu insanla bir tam gün geçirdim. Bu bana 3 ay yeter” diye espri bile yaptım. Sanırım bu günün en çok yapılan esprisiydi. Gün boyunca geleceğin gerçekten çok yakında olduğunu, bunu şekillendirecek teknolojileri Türkiye’nin yakalamasının ve hatta öne geçip yönlendirmesinin nasıl mümkün olacağı konuşuldu. Elbette Türkiye’de ve yurtdışında son derece iyi eğitim almış ve şu anda bu teknolojilerin geliştirilmesinde etkili olan Türklerin bu deneyimlerini ülkeleriyle paylaşmayı istemeleri bunun için harekete geçmiş olmaları son derece umut verici.

1. Bu konuda devletin de aynı hedefle San Francisco’ya bir başkonsolosluk açacak olması da oldukça kritik bir adım. Zirveye çok yakında faaliyete geçecek San Francisco Başkonsolosu Ali Çıkla da konuşmacı olarak katıldı. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı Bilim ve Teknoloji Genel Müdürü Hami Aksoy da bu zirveye katılmak için Ankara’dan gelmişti. Çıkla ve Aksoy konuşmalarından hemen sonra programdan ayrılmak yerine tüm gün kalıp konuşmacıları dinlemeleri dikkate değerdi.

1. Ayhan Sebin’in, “Aynı kültürden insanların ortak bir amaç için bir araya geldiklerinde neler başarabildiklerine çok kez şahit oldum” diyerek başladığı konuşmasında Türkiye’yi bir AI ülkesi yapmayı amaçladıklarını ve bunun mümkün olduğuna inandığını söylemesi önemliydi. Başkonsolos Ali Çıkla ise dünyada ‘Türk mühendisi’ kavramının giderek güçlendiğine dikkat çektiği konuşmasında bu pozitif algının çok kıymetli olduğunun altını çizdi. Hami Aksoy da dünyada yaşanan yapay zeka devrimine işaret etti ve her ülkenin kendi yapay zeka sistemlerine sahip olmasının önemine vurgu yaptı.

1. Aralarında AydınŞenkut (Fecilis Kurucusu) , Görkem Yurtseven (Fal Kurucu ortağı) , Ekin Doğuş Çubuk (Periodic Labs), Çağla Kaymaz (Category Ventures), Beliz Günel (Deep Mind), Kaan Erbaş (Anthropic), Murat Yeşildal (OpenAI), Kaan Oktay (Fal), Aslı Kurul Turkmen (Endeavor Türkiye), Burak Arık (Maxitech), Can Bakır (Yapay Zeka Fabrikası), Atilla Dikbaş (İTÜ ARI), Mustafa Say (ilab), Turgay Bayrak (Freya), Yiğit Canay (TAİK)), Nazım Kelam Üre (Stanford), Ece kamar (Turing), Ruhi Sarıkaya (Amazon), Didem Ün Ateş, (LotusAI), Magdalena Yeşil (Sofi) gibi çok sayıda ismin konuştuğu zirvede öne çıkan birkaç mesaj şöyle:

1. Önümüzdeki dönemde biyoloji, sağlık ve fiziksel AI, robotics alanlarında yatırımların daha da artması bekleniyor. Siber güvenlik çok daha kritik hale gelecek. Yeni bir iş kurarken dünyadaki herkes ya da her şirketin buna ihtiyacı olacak mı diye sormak gerek. Yakın zamanda veri merkezlerine ve enerjiye olan ihtiyaç çok çok daha artacak. Şimdiden bu alandaki kısıtlar fazlasıyla hissedilmeye başlandı.

1. Ülkelerin yapay zeka alanında bağımsız olmaları en kritik konu. Bununla ilgili her ülkenin hedefleri var. Bu konuda hiçbir şey yapmamak en tehlikeli durum. Ülkeler kendi kaderini eline almalı. Dünyada birçok alanda savaş var ama ülkeler arasındaki en büyük yarış kendi yapay zeka sistemlerini kurmak konusunda yaşanıyor. Türkiye’de yaşanan sancılara benzer sancıları her ülke yaşıyor. Eylem planları var ama bu işi gerçekten yaparak öğrenmek zorundayız. Çip krizinden çok datanın korunmasının yoluna bakılmalı. Enerji yapay zeka çağında kritik bir konu ve Türkiye solar enerji ile bu konuda şanslı olabilir. Türkiye’nin aradığı sıçramayı yapması için bir büyük teknoloji devinin veri merkezini ülke sınırları içinde kurmasını sağlaması büyük bir etki yaratabilir.

1. Bir yapay zeka ajanın Nobel Bilim Ödülü’nü almasının konuşulacağı bir döneme yaklaşıyoruz. Çok uzak bir gelecek değil, bireylerin onlarca hatta yüzlerce ajanının olacağı bir döneme hazır olmak gerek.

1. Bugüne kadar yapılan AI yatırımlarından en çok verimlilik artışı ya da maliyet avantajı sağlandı. Ama gelirde sıçrama yapmak, şirketlere hızlı ve yeni bir büyüme alanı yaratmak bu gerçek bir AI yeteneği gerektiriyor. İçine yürüdüğümüz dünya ajanların dünyası. Sağlıkta büyük bir değişim bekleyebiliriz, 3-5 yıl içinde kansere kesin tedavi bulunabilir.

Son bir not aktarmak gerekirse sabah saat 10.30’da başlayan ve neredeyse hiç ara verilmeden tam 7 panelin gerçekleştiği zirve enerjisi hiç düşmeden akşam 19.30’a kadar devam etti. 400 kişilik salon tamamen doluydu ve kimi katılımcılar panelleri zaman zaman ayakta izlediler. İçerideki yoğun program ile beraber dışarıda da yoğun bir networking faaliyeti söz konusuydu. Paneller arasında hiç ara verilmemesinin sebebi biraz da katılımcıların networking’e daha fazla dalmalarına engel olmaktı. Ancak birbirini uzun zamandır görmemiş ya da ilk kez tanışan teknoloji ve yapay zeka araştırmacıları ve profesyonellerini bu uzun gün bile yormamıştı. o kadar ki akşam yemeğinin ardından devam eden koyu sohbeti, Stanford Üniversitesinin öğrencilerinin Haloowen kutlamalarının sesleri bile kesemedi.