Carla Sertin
Dijital Kültür
22 Mayıs 2026 12:24

Rüyalarını Kontrol Edebilmek İçin Başına Bir Delik Açtı

Berrak rüya görme ve REM uykusunu araştırmak için kendi kafatasına delik açarak bir beyin cihazı yerleştiren Sibiryalı bilim insanıyla tanışın.

Rüyalarını Kontrol Edebilmek İçin Başına Bir Delik Açtı

İllüstrasyon: Josh Hild/Unsplash, (Mustafa Orhun Çetin tarafından yapay zeka kullanılarak editlenmiştir)

Michael Raduga 16 yaşındayken uzaylılar tarafından kaçırıldığını sanıyordu. Yıllar boyunca, Rusya’nın Sibirya bölgesindeki ailesinin evinde uykuya dalarken, kendisini kaçıranların onu götürdüğüne dair yoğun hayaller gördü. “Bunun uzaylılarla ilgisi olmadığını ve her şeyin kafamın içinde gerçekleştiğini anlamam birkaç yılımı aldı” diyor 42 yaşındaki Raduga.


Uyku felci ve buna bağlı halüsinasyonlar, onu uykudaki zihnini kontrol etme yoluna sürükledi. Lucid rüya (berrak rüya, rüyada olunduğunun bilincinde) görmeye olan ilgisi bir tutkuya dönüştü ve şimdi hayat boyu sürecek bir arayış haline geldi. Bu konuyla ilgili ilk kitabını 20 yaşında yayınlayan Raduga o zamandan beri 14 kitap daha yayınladı. İlk laboratuvarını 2020'de ve REMSpace aslı şirketini 2023'te kurdu. “Bu alanda diğer bilim insanlarının yaptıklarından memnun değildim, çünkü lucid rüyalar konusunda gerçek bir ilerleme yoktu” diyor.


“Yeni bir teknolojik çağdan bahsediyoruz ve şimdilik bunun nasıl işleyeceğinden emin değiliz.”

İstediği zaman lucid rüya görebileceği bir dünya hayal ediyor. “Bir düğmeye basıyorsun ve kendini son derece canlı bir gerçeklikte buluyorsun... İnsanlarla tanışabilir, lezzetli şeyler yiyebilir, seyahat edebilir, zevk alabilir ve gerçek hayatta özlediğin her şeyi yaşayabilirsin. Böyle bir cihaz için ne kadar para öderdin?” Bu dünyada herkes bu fikre sıcak bakıyor. Şirketin LucidMe Pro maskeleri, REM uykusunu kontrol etmeye yönelik attığı ilk adım.


Maskenin temel işlevi, REM uykusunu ve bu uyku evresindeki bilinçli farkındalığı tespit etmek ve lucid rüyaları tetiklemeye ve dengelemeye yardımcı olmak için doğru zamanda uyarılar vermek. Bunu, beyin dalgalarını, göz hareketlerini, yüz kaslarının hareketlerini ve diğer ölçümleri algılayan biyosensörlerden oluşan bir dizi sensör aracılığıyla gece boyunca fizyolojik sinyalleri izleyerek gerçekleştirir. Berrak rüya görmek için en uygun koşulları tespit ettiğinde, kullanıcıyı uyandırmadan rüyaya dahil edilecek ışık desenleri, sesler veya titreşimler gibi ince duyusal ipuçları üretir. Bu, berrak rüyalar için bir açma/kapama düğmesi değil.

  • 1/2

    “Beynimiz için bundan daha da canlı ve hiçbir fiziksel sınırlaması olmayan başka bir gerçeklik olduğunu biliyorum."

    “Beynimiz için bundan daha da canlı ve hiçbir fiziksel sınırlaması olmayan başka bir gerçeklik olduğunu biliyorum.

    REMSpace’in uyku maskeleri, dokuz sensörle kullanıcıların uyku döngülerini takip ediyor. Kaynak: LucidMe.Zamanla kullanıcının uyku düzenine uyum sağlar; SomnoAI adlı yapay zeka sistemi, her gece toplanan verilerden öğrenerek uyandırma sinyalinin gücünü ve zamanlamasını buna göre ayarlar. Kullanıcıların lucid rüya görme veya nazik uyanma gibi hedeflerini belirleyebildikleri ve uygulama içinden uyku verilerini inceleyebildikleri bir uygulama ile eşleşir. Raduga, ekibinin REMSpace sunucularıyla iletişim kurarken tüm özellikleri gerçek zamanlı olarak kontrol etmek için yeni yapay zeka modelleri geliştirdiğini söylüyor.Maske, lucid rüya görmeyi tetiklemeye yardımcı oluyor, ancak bu, lucid rüya görmeyi zaten biliyorsanız işe yarıyor. Raduga'nın hedefi, lucid rüya görmeyi tetiklemek için gereken çabayı ortadan kaldırmak ve bunu istediği zaman yapabilmek. Mevcut versiyonun çoğunlukla eğlence amaçlı olduğunu kabul ediyor, ancak beyin implantlarının fiziksel sınırlamaları olan kişiler üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olacağını belirtiyor. "Felçli bir kişiden bahsettiğimizde ve bu kişiler için başka bir çare yoksa, beyin implantları yeni bir gerçeklik yaratabilir ve çok daha iyi bir hayat sürmelerine yardımcı olabilir." Bu sadece lafta kalmıyor.39 yaşındayken Raduga kendi kafasına bir delik açtı.


    2023 yılında Kazakistan’da ABD yeşil kartını beklerken Raduga, uyuşturucu krem, neşter, matkap, cımbız ve inanılmaz bir cesaretle kendi kendine ameliyat yaparak, motor korteksine ataş büyüklüğünde ev yapımı bir beyin implantı yerleştirdi.ABD'deki düzenlemelerin (anlaşılır bir şekilde) engelleyici olacağını bildiği için, sadece birkaç aylık hazırlık süresinin ardından hızlıca harekete geçerek ameliyatı gerçekleştirdi. Deneyde, beyni doğrudan uyararak uyuyan kişiyi uyandırmadan rüyalara sinyal gönderilip gönderilemeyeceğini test etti ve başarılı oldu. Deney, daha sonraki noninvaziv yaklaşımlar için prensip kanıtı sağladı. "Şimdi kafamda bir delikle yaşıyorum" diyor. "Bunu, REM uykusunu nasıl kontrol edebileceğimizi araştırmak için yaptık."Bilinçli rüya konusunda ne tür bir ilerleme kaydedileceği sorulduğunda, Raduga’nın heyecanı açıkça hissediliyor – o, REM uykusunun yapay zekadan sonra gelecek büyük atılım olacağına ve bunun sadece birkaç yıl sonra gerçekleşeceğine inanıyor. “REMSpace’in ana hedefi REM uykusunu ele geçirmek, çünkü bu her şeyi değiştirecek.”


    REM uykusunu kontrol etmenin hayatlarımızı somut olarak nasıl değiştireceği sorulduğunda ise Raduga’nın net bir cevabı yok. “Yeni bir teknolojik çağdan bahsediyoruz ve şimdilik bunun nasıl işleyeceğinden emin değiliz.”Başlangıç noktasını hissediyor – lucid rüyaya bir kaçış olarak başladı. “Uygulamama Sibirya’da yaşarken başladığımı unutmayın” diyor. “Çok yoksul bir aileden geliyorum. Orada yaşayan herkes tropikal adaları, güzel yerleri hayal eder.”


    Uzak kıyılara hayali yolculuklar olarak başlayan bu deneyim, kısa sürede ölen sevdiklerini görmek ve kendi zihnini keşfetmek için duygusal yolculuklara dönüştü.“Bu, sürekli kullanacağınız yeni bir gerçekliğe açılan pencere” diyor. “Teknoloji uykuyu o kadar çok değiştiriyor, o kadar çok iyileştiriyor ki, sonunda insanlar bu tür maskeler olmadan hayatlarını hayal edemeyecek hale gelecekler.”Ancak maskelerin sadece bir başlangıç olduğunu söylüyor. “İlk adım, hiç çaba sarf etmeden bilinçli rüyalar görebilmek. İkinci adım ise, istediğimiz an REM uykusuna geçebilmek” diye açıklıyor.

  • 2/2

    "Bu gerçeklik kontrol edilebilir ve hala hayatımdaki en muhteşem şey.”

    REMspace'in CEO'su Michael Raduga, lucid rüya ve REM uykusunun iyileştirilmesine odaklanan araştırma ve deneylerini sergiliyor. Raduga, trafik ve stresten kaçınmak için evden çalışıyor. Fotoğraf: Anadolu Ajansı


    Raduga, bunu başarmak için doğrudan beyin uyarımının gerekli olacağına inanıyor. Matkapla yakından ve kişisel bir temas kurmak istemeyenler için bu, ultrason teknolojisi anlamına gelebilir. “Bunun için akıllı bir uyku maskesi kullanamazsınız. Bu, bir sonraki adım.”


    Bir çalışmada, Raduga'nın ekibi, lucid rüyadan uyanık dünyaya melodileri gerçek zamanlı olarak aktarmayı başardı. Başka bir deneyde ise, yüz kaslarındaki ince hareketleri algılayan hassas EMG (elektromiyografi) sensörleri kullanılarak rüyalarda söylenen cümleler tespit edildi. "Lucid rüyada tespit ettiğimiz ilk cümle 'seni seviyorum'du" diye hatırlıyor. Kas hareketleri, uykuda daha zayıf olsa da uyanıkken konuşulduğunda olduğu gibiydi.Ekip ayrıca rüyalar aracılığıyla dış dünya ile etkileşim kurmayı da başardı. “Rüyadayken bir ekrandaki sanal arabayı kontrol edebildik” diyor Raduga. “İnsanlar lucid rüyadaydı ve arabayı kontrol ediyor, sürüyor, engelleri gerçek zamanlı olarak atlatıyorlardı.”


    O, bu gelişmeleri uzun bir insanlık geleneğinin parçası olarak görüyor: kitaplar, radyo, televizyon, internet ya da sanal gerçeklik yoluyla olsun, yeni gerçekliklerin arayışı. “Bu, insanlığa beynimizin yarattığı tam anlamıyla bir paralel boyut sunacak,” diyor. Ona göre, rüyadaki bir Paris’te arkadaşlarla kahve içmek için buluşmak, sadece zaman ve teknolojinin meselesi.


    Şimdiye kadarki en iddialı deneme, berrak rüyalar sırasında iki kişi arasında gerçekleştirilen ilk kontrollü bilgi aktarımını ortaya koyan bir araştırma. Raduga’nın ekibi, bir sunucuya bağlı giyilebilir EEG cihazları kullanarak katılımcıların REM uykusunda ne zaman berrak rüya gördüklerini tespit etti, sunucu tarafından oluşturulan bir cümleyi bir rüyaya iletti, rüya gören kişinin yanıtını deşifre etti ve bunu başka bir rüya gören kişiye aktardı. İki lucid rüya arasında yaklaşık sekiz dakikalık bir süre vardı, ancak deney, makine aracılı "rüya-rüya" iletişiminin mümkün olduğunu kanıtladı. Raduga, teknolojinin yapay zeka destekli yeni versiyonlarının gelecekte birden fazla kullanıcı arasında gerçek zamanlı, karmaşık iletişimleri mümkün kılabileceğini söylüyor.


    Kendi rüyalarını nadiren hatırlayan biri olarak, biraz şüpheci olduğumu itiraf etmeliyim. Raduga ise yılmıyor. "Dürüst olmak gerekirse, [bilinçli rüya] deneyimi hiç yaşamamış senin gibi insanların nasıl yaşadığını hiç anlamıyorum Carla" diyor. "Çünkü biliyorum ki sadece bu fiziksel gerçeklik yok.


    Beynimiz için bundan daha da canlı ve fiziksel sınırlamaları olmayan başka bir gerçeklik olduğunu biliyorum. Bu gerçeklik kontrol edilebilir ve hala hayatımdaki en şaşırtıcı şey."Raduga, matbaadan akıllı telefona kadar her büyük teknolojik dönüşümün başlangıçta şüphe ve endişeyle karşılandığını belirtiyor. “Normal hale gelene kadar her zaman imkansız ve biraz da çılgınca gelir” diye gülüyor. Çalışmaları, hafıza geliştirmeden travma terapisine kadar her alana ilgi duyan akademisyenler, uyku uzmanları ve teknoloji uzmanlarının dikkatini çekmeye başlıyor. Rüyaların becerileri prova etmek, yas sürecini işlemek ya da derin korkuları yenmek için kullanılabileceği fikri oldukça çekici.


    Dünya REM uykusunu yenmeye hazır olsun ya da olmasın, Raduga’nın rüyası tanıdık: inşa edilebilecek ve keşfedilebilecek yeni dünyalar var ve teknoloji bu dünyaların kapılarını açmanın anahtarı. Raduga, tarihin büyük bir bölümünde, antik mitlerden günümüzün video oyunlarına kadar, insanlığın alternatif gerçeklik arayışının belirleyici bir özellik olduğunu hemen belirtiyor: "Her zaman başka bir yere gitmek, ötesinde ne olduğunu görmek istemişizdir" diyor. "Bilinçli rüya görmek sadece bir sonraki adım."


    Bu haber ilk olarak WIRED Middle East tarafından yayınlanmış olup Mustafa Orhun Çetin tarafından İngilizceden çevrilmiştir.

WIRED Orta Doğu'da editoryal içerik başkanı olarak görev yapıyor ve bölge için içerik stratejisi ve uygulamasından sorumlu.

Carla Sertin

DAHA FAZLASI

Yapay Zeka Çağının Mutsuz Eşleriyle Tanışın

Yapay zekaya takıntılı bir adamla mı evlisiniz? Size gerçekten çok üzüldüm

Alessandra Ram

Eğitim Özel Etki Küresel

Kişisel bir deneyimden yola çıkıp otizmli çocukların eğitime erişimini kolaylaştıran Otsimo 5 milyondan fazla çocuğa ulaşan küresel bir etkiye sahip

Tülin Açıkbaş

Yapay Zeka Erkek Arkadaşı Patlaması

Çin'de dijital partner pazarına Z kuşağı kadınları hakim, erkekler değil.

Johanna M. Costigan

Harmoni Arayışı

Teknolojinin baş döndürücü hızı zaman algısını yerle bir ederken, ‘an’da olmanın keyfini özleyenler analog yaşam ile yeniden bağlantı kurmaya çalışıyor

Samet Kelebek