Odyssey’nin Analog IMAX Yolculuğu: 640 Kilometre Film ve 41 Perde

Christopher Nolan’ın Homeros uyarlaması Odyssey, vizyona girdiği 17-19 Temmuz hafta sonunda dünya çapında 264,1 milyon dolar hasılat elde etti. Bunun 124,5 milyon doları ABD ve Kanada’dan, 139,6 milyon doları diğer ülkelerden geldi. Yaklaşık 250 milyon dolarlık yapım, 2023 yılında çıkan Oppenheimer’ın ardından Nolan’ın sinemaya döndüğü ilk film oldu. Enflasyon hesaba katıldığında yönetmenin dünya çapındaki en yüksek üçüncü açılışına ulaştı.

Filmin format tercihi bilet satışlarına da yansıdı. IMAX’in açıkladığı verilere göre Odyssey, dünya genelindeki IMAX salonlarından 52 milyon dolar kazandı. Bu tutar küresel açılışın yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor. IMAX ön satışları vizyon öncesinde 50 milyon dolara ulaşmıştı.

Filmin analog IMAX 70 mm kopyası dünya çapında 41 salonda gösterildi. Bu salonlar açılış hafta sonunda 6,3 milyon dolar hasılat üretti ve perde başına ortalama 153 bin dolara ulaştı. IMAX, analog gösterimlerin en az beş hafta devam edeceğini ve birçok salonda ilerleyen haftalardaki seansların da tükendiğini açıkladı.

Türkiye’de ise film ilk üç gününde 224 bin 890 seyirciye ulaştı. Bu sonuç, 360 bin 41 seyirciyle açılan Oppenheimerın ardından Nolan’ın Türkiye’deki en yüksek ikinci açılışı oldu. Box Office Türkiye’nin salon kapasitesi, seans sayısı ve doluluk gözlemlerine dayanan tahminine göre yaklaşık 38 bin kişi filmi IMAX’te izledi. Başka bir ifadeyle açılış seyircisinin yaklaşık yüzde 17’si IMAX salonlarını tercih etti.

Filmin gösterime girmesiyle birlikte laboratuvar görüntüleri de sosyal medyada dolaşıma girdi. Görüntülerde negatif montaj teknisyeni Ron Juarez, iki negatif parçasını kesiyor, kenarına yapıştırma işlemi uyguluyor ve parçaları birbirine ekliyordu. Buradaki işlem ise filmin yaratıcı kurgusunun makasla yapılmasından ziyade tamamlanan kurgunun orijinal kamera negatifinde yeniden kurulmasını gösteriyor. Nolan, filmdeki binlerce kesimin aynı yöntemle elle birleştirildiğini söylüyor.

Negatifin montajı

Odyssey, baştan sona IMAX film kameralarıyla çekilen ilk uzun metraj film olma özelliğini taşıyor. Kamera içinde kullanılan negatif 65 mm genişliğinde. Film yatay ilerliyor ve her görüntü karesi şerit üzerinde 15 perforasyonluk alan kaplıyor. Sinemada projektörden geçirilen pozitif gösterim kopyası ise 70 mm film üzerine basılıyor. Filmin resmi format sayfasına göre analog IMAX 70 mm gösterimlerde görüntü 1.43:1 oranında perdeye aktarılıyor.

Nolan ve görüntü yönetmeni Hoyte van Hoytema çekimler boyunca 2,1 milyon fit, yaklaşık 640 kilometre IMAX filmi kullandı. Bu sayı kurgunun final versiyonunda kullanılan gösterim kopyasının uzunluğunu değil, çekilen bütün negatiflerin toplamını ifade ediyor. IMAX kameralarındaki bir magazin yaklaşık iki buçuk ila üç dakika kesintisiz çekime izin verdiği için set boyunca sık sık film değiştirilmesi gerekti.

Bir diğer sorun kamera gürültüsüydü. IMAX film kameralarının mekanik sesi, yakın mesafeden diyalog kaydetmeyi güçleştiriyordu. Nolan’ın ekibi ve IMAX mühendisleri bu nedenle kamerayı çevreleyen ses yalıtımlı bir muhafaza geliştirdi. Matt Damon, CBS’in 60 Minutes programında bu sistemin kurulduğunda yaklaşık 136 kilogramı aştığını ve kamera arabalarının çelik plakalarla güçlendirildiğini anlattı. Bu tesisatın büyüklüğü oyuncuların kameraya olan bakış çizgisini bozunca kamera ekibi, yansımayı objektife taşıyan bir ayna düzeneği kurdu. Bu iki teknik, diyalog ve yakın plan sahnelerinin de IMAX film kamerasıyla çekilmesini sağladı.

Film IMAX kameralarıyla çekilen ilk film olduğu için inovasyona oldukça açık bir çekim sürecine oldu. Hem kurgu sürecinde hem de çekim sürecinde analog-dijital dönüşümlü bir model izlendi. Bu nedenle Odyssey’in hiç bilgisayar kullanılmadan kurgulandığını söylemek doğru değil. Kurgu kararları ve kesim listeleri dijital sistemlerden yararlanabiliyor. Görsel efekt içeren planlar ile dijital sinemalara hazırlanan sürümler de bilgisayar işlemlerinden geçiyor. Analog IMAX kopyayı ayıran bölüm, kullanılacak orijinal negatiflerin fiziksel olarak birleştirilmesi ve görüntünün tamamının dijital renk düzenlemesine sokulmadan fotokimyasal baskı hattında hazırlanması.

Her IMAX aynı değil

IMAX’in son açıklanan resmi verisine göre 31 Mart 2026 itibarıyla 91 ülke ve bölgede 1.865 IMAX sistemi bulunuyordu.

Bu salonların tamamında aynı projektör kullanılmıyor. IMAX’in 31 Aralık 2025 tarihli ayrıntılı sistem tablosunda 757 lazer sistemi, 1.089 Xenon dijital sistemi ve 52 film projeksiyonu lokasyonu yer alıyor. Film projektörleri bazı salonlarda lazer veya Xenon sistemleriyle birlikte bulunduğu için bu üç sayı doğrudan toplanamıyor.

Xenon, IMAX’in 2008’de kullanıma sunduğu eski nesil dijital projeksiyon sistemi. Şirket mevcut Xenon ağını desteklemeyi sürdürüyor ancak yeni salon anlaşmalarında bu sistemi artık sunmuyor. IMAX with Laser ise 4K lazer ışık kaynağıyla daha yüksek parlaklık, kontrast, renk aralığı ve daha derin siyahlar sağlıyor. IMAX 15/70 sistemi görüntüyü dijital dosyadan değil, yatay ilerleyen 70 mm pozitif filmden perdeye taşıyor.

Türkiye’de Temmuz 2026 itibarıyla 11 IMAX salonu bulunuyor. Kamuya açık işletmeci verileri ve açılış duyuruları, bu salonların üçünün IMAX with Laser sistemi kullandığını gösteriyor. Türkiye’de IMAX 15/70 film projektörü bulunmadığı için kalan sekiz salon önceki kuşak Xenon dijital IMAX sistemiyle çalışıyor. Ülkedeki iki lazer salonu 2024’te açıldı, üçüncüsü ise Temmuz 2026’da faaliyete geçti.

Dolayısıyla Türkiye’de alınan bir IMAX bileti Odyssey’in analog 70 mm kopyasının gösterildiği anlamına gelmiyor. Türkiye’deki seanslar Xenon dijital ya da lazer projeksiyonla yapılıyor. Ülke, filmin resmi IMAX 70 mm gösterim listesinde yer almıyor. Dünya çapında film projektörü bulunan 52 lokasyonun da sadece 41’i Odyssey’in 70 mm gösterimine uyumluydu. Elbette bir salonda film sistemi bulunması, projektörün her yapım için kullanılacağı anlamına gelmiyor. Çalışır ekipman, uygun kopya ve analog projeksiyon konusunda eğitimli personel de gerekiyor.

Odyssey’in açılışı, bu dar gösterim ağını gişe gündeminin merkezine taşıdı. Dünya genelindeki 1.865 IMAX sisteminin 41’inde izlenebilen analog kopya, toplam IMAX açılışının 6,3 milyon dolarını üretti. Üç bin yıllık destan, bugünün sinemalarına mekanik kameralar, yüzlerce kilometre negatif, binlerce fiziksel ek, renkli baskı ışıkları ve kimyasal banyolardan geçerek ulaştı.