NASA'dan tarihi adım: Artemis II görevinde uzayda hangi deneyler yapılacak?

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), planlandığı gibi gitmesi halinde, Türkiye saatiyle 2 Nisan Perşembe gecesi dört astronotu Ay çevresine göndermeye hazırlanıyor.

Artemis II adı verilen görev, insanlığın yarım yüzyıldan uzun süre sonra ilk kez Dünya’nın koruyucu manyetik alanının dışına çıkarak derin uzaya seyahat etmesini sağlayacak.

Bu yolculuk aynı zamanda insanlığın şimdiye kadar Dünya’dan en uzak mesafeye ulaştığı görevlerden biri olabilir.

Görevde, insanın uzay yolculuğu açısından önemli ipuçları sağlayacak bir dizi deney de gerçekleştirilecek.

Roket, uzay kapsülü ve diğer sistemler test edilecek

Artemis II, insanlığın Ay’da kalıcı bir üs kurmasını hedefleyen Artemis programının kritik aşamalarından biri.

Görev kapsamında NASA, gelecek yıllarda Ay yüzeyine insan indirmek için kullanmayı planladığı roket, mürettebat kapsülü ve diğer uzay sistemlerini test edecek.

Yaklaşık 10 gün sürecek görev boyunca astronotlar, gelecekteki Ay görevlerinin önünü açacak bilimsel deneyler gerçekleştirecek. NASA araştırmacıları, amaçlarının geçmişi tekrar etmek değil, Ay’da sürdürülebilir bir insan varlığı kurmak olduğunu vurguluyor.

Derin uzayın insan sağlığına etkisi incelenecek

Görevin en önemli bilimsel başlıklarından biri, derin uzay yolculuğunun insan sağlığı üzerindeki etkileri olacak.

Daha önce yapılan kısa süreli uzay görevleri ve alçak Dünya yörüngesindeki çalışmalar, uzayın kanser riskini artırabileceğini ve görme sorunlarına yol açabileceğini göstermişti.

Artemis II ile birlikte astronotlar, 1972’de sona eren Apollo programı sonrası ilk kez Dünya’nın manyetik alanı dışındaki radyasyona maruz kalacak.

Kapsül içine yerleştirilen sensörler bu radyasyonu ölçerken, astronotlardan görev öncesi ve sonrası alınacak kan ve tükürük örnekleri bağışıklık sistemi dahil birçok biyolojik değişimi ortaya koyacak.

“Çip üzerinde organ” deneyi ilk kez derin uzayda

Görevde dikkat çeken en ileri deneylerden biri ise “çip üzerinde organ” teknolojisi olacak.

Astronotlardan alınan kan hücrelerinden elde edilen kemik iliği hücreleri, USB büyüklüğünde özel çiplere yerleştirilecek. Bu çiplerden biri uzaya gönderilirken, diğeri Dünya’da kalacak.

Görev sonrası iki çip karşılaştırılarak uzaydaki hücrelerde DNA hasarı, telomer değişimi ve diğer biyolojik etkiler incelenecek. Bu yöntem, gelecekte astronotların uzay yolculuğuna uygunluğunu önceden test etmek için kullanılabilir.

İnsan gözüyle Ay’ın bilinmeyen yüzü

Artemis II’nin bir diğer önemli hedefi de Ay gözlemleri olacak. Uzay aracı Ay’ın etrafında dolaşırken yaklaşık 6 saatlik kritik bölümde astronotlar, daha önce hiçbir insanın doğrudan gözlemlemediği bölgeleri inceleyecek.

Bilim insanlarına göre insan gözü renk, parlaklık ve yüzey farklılıklarını fark etmede robotik sistemlerden çok daha hızlı ve etkili. Bu durum, geçmişte Apollo 17 astronotu Harrison Schmitt’in Ay yüzeyinde turuncu renkli volkanik cam parçacıklarını keşfetmesi gibi önemli bulguların önünü açabilir.

“Earthrise” yeniden görüntülenecek

Astronotlar ayrıca Ay ufkundan yükselen Dünya’nın ikonik görüntüsünü yeniden fotoğraflayacak. Bu manzara ilk kez 1968’de Apollo 8 görevi sırasında kaydedilmiş ve buna "Earthrise" adı verilmişti.

Yeni görüntüler, son 50 yılda Dünya’da meydana gelen insan kaynaklı değişimleri (şehirleşme, tarım alanları, ışık kirliliği gibi) analiz etmek için geçmiş verilerle karşılaştırılacak.

Bilim için yeni bir dönemin başlangıcı

NASA yetkilileri, Artemis II’nin tek başına Ay’ın tüm gizemlerini çözmeyeceğini kabul ediyor. Ancak görevin, hem insanlı derin uzay araştırmaları hem de Ay bilimi açısından kritik bir dönüm noktası olması bekleniyor.

Görev başarılı olursa, insanlık yarım asır sonra yeniden derin uzaya kalıcı dönüşün kapısını aralamış olacak.