Jeff Bezos, İnsan Beyninin 'Temel Algoritması’nı Bulmaya Çalışıyor

Rob Williams, Jeff Bezos’a nasıl sunum yapılacağını iyi biliyor: Ürününüz sanki çoktan üretilmiş gibi bir basın bülteni yazarsınız. Bezos bunu okur ve onay ya da red kararını verir.

Williams, geçen sonbaharda ayrılana kadar Amazon'un Alexa gibi yazılım ürünlerinden sorumlu 'S-takımı'nın bir yöneticisi olarak bu süreci pek çok kez yaşadı. Ancak birkaç hafta sonra, Aralık 2025'te yaptığı sunum farklıydı. Artık bir sinirbilimci ve defalarca girişim kurmuş olan Thomas Reardon ile işbirliği yapıyordu ve Bezos'a patron olarak değil, bir yatırımcı olarak yaklaşıyordu.

Williams Zoom üzerinden endişeyle izlerken, bir yerlerde yatında oturan Bezos şunu okudu:

Flourish, günümüzde yapay zekanın karşı karşıya olduğu en zor iki sorunu, yani enerji verimliliği ve sürekli öğrenmeyi çözen bir nöro-yapay zeka şirketi. İnsan beyninin hesaplama kapasitesi, öğrenme verimliliği ve enerji tüketimine denk gelecek şekilde tasarlanmış ilk sentetik zeka sistemi olan Cortex AI’yı geliştiriyoruz.

Bir ay sonra, New York’un Flatiron semtinde Reardon ve Williams ile öğle yemeği yiyorum. Reardon hemen konuya giriyor. "Yapay zeka kendini bir çıkmaza soktu," diyor. Her ne kadar giderek daha güçlü hale gelse de, büyük dil modelleri bilgisayar gücü ve veriyi açgözlülükle tüketiyor.

LLM’lerin ilham kaynağı biyolojiye dayanıyor olsa da günümüzün en ileri modelleri insan beyniyle pek az ortak noktaya sahip. Bir insan bilgiyi işlemek için yaklaşık 20 watt enerji kullanır; bir AI eğitim kümesindeki tek bir çip ise bu miktarın 30 katından fazlasını tüketir. Hiper ölçekli şirketler, küçük şehirleri beslemeye yetecek kadar binlerce çip ve gigawatt enerji gerektirir. Ve bu modeller, insanların yazdığı hemen hemen her şeyi emmek zorunda. Her yeni model daha fazlasını, daha fazlasını, daha fazlasını gerektirir. Tüm bunlara rağmen, modeller öğrenmiyor. Bir kez eğitildikten sonra, yerinde sayıyorlar.

Reardon'a göre amaç, '50 watt veya daha az güçle çalışan sentetik bir yapay zeka beyni' oluşturmak. Bu beyin, koşullarına uyum sağlamalı, insan zihni kadar çevik olmalı ve bir LLM'nin hesaplama gücü ve enerjisinin çok küçük bir kısmını tüketmelidir. Kavramın geçerliliği, kafataslarımızın içinde gelişiyor. Reardon, “İngilizce öğrenmek için şimdiye kadar yazılmış her kitabı 20 kez okumam gerekiyor” demek temelde yanlış bir yaklaşımdır, diyor. “Bir insan bebek bunu birkaç yüz bin kelimeyle yapıyor.”

Reardon ve Williams, insan beyninin sihrine denk sistemlerin nasıl kurulacağını henüz çözememişler. Ancak, yapay zeka araştırmacıları ile sinirbilimcilerin temelde omuz omuza çalıştığı, uzman ve kaynakları bol bir ekibin bu sorunun cevabını bulabileceğine inanıyorlar. Nörobilimciler, beynin mimarisi hakkında kullanışlı bilgiler elde etmek için mevcut en gelişmiş laboratuvar ekipmanlarını kullanarak özgün laboratuvar deneyleri yapacaklar. Yapay zekanın tamamen yeniden keşfedilmesi yolunda, şu anda geliştirmekte oldukları modelleri kısa vadeli ürünler olarak piyasaya sürmeyi planlıyorlar.

Teklifin belirsizliği Jeff Bezos’u rahatsız etmedi. Williams’ın iki sayfalık metnini okuduktan sonra 50 milyon dolarlık bir yatırım yaptı. Diğer fonlar ise Lux Capital, Google Ventures ve Catalio gibi şirketlerden geldi. Bezos daha sonra ilk yatırımını neredeyse ikiye katladı ve Reardon’a, talep etselerdi daha fazla para vereceğini söyledi. Şimdi 500 milyon dolarlık bir savaş kasası ve 2,5 milyar dolarlık bir değerleme ile Flourish'in tek yapması gereken, yapay zekayı kullanmanın yeni bir yolunu bulmak.

Thomas Reardon IV, ilk adını kullanmıyor – aile ağacında çok fazla Tom var. “Eşim bana Reardon der, herkes bana Reardon der,” diyor. İşçi sınıfı bir ailede 18 çocuklu bir ailede büyüdü ve 15 yaşında New Hampshire Üniversitesi'nden ayrıldı. O andan itibaren özgeçmişi çılgın bir hal aldı: Genç yaşta bir programlama dehası oldu, Microsoft'un ilk web tarayıcısını geliştirmeye yardımcı olmak üzere işe alındı ve bir kablosuz teknoloji şirketi kurup sattı. Ardından Columbia Üniversitesi'ne klasik edebiyat okumak için gider, sinirbilime ilgi duymaya başlar ve sonunda bu alanda (yine Columbia'dan) doktora derecesi alır. Bazı sınıf arkadaşlarıyla başka bir şirket kurar, zihin kontrolü sağlayan bir bileklik geliştirir, Meta tarafından satın alınır ve orada altı yıl çalışır. (Bileklik, Meta'nın en yeni akıllı gözlükleriyle birlikte gelir.)

Ancak Reardon, Meta dahil olmak üzere şirketlerin en son teknoloji yapay zekayı geliştirme biçiminden memnun değildi. Beynin öğrenme yeteneği ile enerji verimliliğini bir araya getirmek yeni bir fikir değil. Hem IBM hem de Intel, beynin mimarisinden esinlenerek tasarlanmış nöromorfik yongalar piyasaya sürdü. Flourish danışmanı olan UC Berkeley bilgisayar bilimcisi Ben Recht, bilim insanlarının on yıllar önce yazılımda nöromorfik yaklaşımlarla ilgilendiklerini hatırlıyor. Sonra LLM'ler devreye girdi. “Onlara sinir ağları diyorlar, ama orada beyin benzeri hiçbir şey olmuyor,” diyor Recht.

Reardon, Microsoft'ta birlikte çalıştığı Amazon yöneticisi Williams'ı kendisine katılmaya ikna etti. Bir diğer erken dönem çalışanı, DeepMind'da uzun süredir araştırmacı olarak çalışan ve Google'ın yapay zeka asistanı girişimi Project Astra'nın başındaki Greg Wayne'di. Wayne, “Hedeflerine ulaşıp ulaşamayacaklarını bilmiyordum, ancak bunun ilginç sonuçlar doğuracağını ve muhtemelen faydalı olacağını düşündüm,” diyor. DeepMind CEO'su Demis Hassabis, Wayne'i elde tutmak için mücadele etti ve Wayne'in işini sürdürürken zamanının yüzde 20'sini Flourish'te geçirmesi yönünde bir anlaşma yaptılar.

Mart ayı sonuna kadar Reardon, yaklaşık yirmi kadar önde gelen sinirbilimci ve yapay zeka araştırmacısını işe almıştı. Şirketin, New York’un West SoHo bölgesinde, yerleşik bir veri merkezine sahip 10 katlı bir binadaki ofis alanına taşındığı gün onları ziyaret ettim. Çalışanlar bilgisayarlarını kuruyorlardı; elektron mikroskopları gibi laboratuvar ekipmanları ise henüz gelmemişti.

Wayne, “Beynin henüz keşfetmediğimiz bir sırrı var,” diyor. Ekip, Flourish'ten bir bilim insanının beynin “kanonik hesaplama birimi” olarak adlandırdığı kortikal kolonlar adlı yapılara odaklanıyor. Flourish'in yatırımcılarından biri, sinirbilimciyken risk sermayedarı olan Jacob Vogelstein'dır. Vogelstein, kardeşi Joshua ve diğerleriyle birlikte Open Connectome Project adlı iddialı bir girişim başlatmıştır. “Fikir, beyine ait tüm bu görüntüleri toplayıp, devreleri yorumlamaya çalışmak için veri işleme işlemine başlamaktı,” diyor.

Bu çalışma, ekip için faydalı olabilir. Flourish’in kurucu ortaklarından Joshua Vogelstein, kısa süre önce bir meyve sineğinin sinir ağı üzerine bir makaleye ortak yazar olarak katkıda bulundu ve bu ağın, büyük dil modellerinin (LLM) temel mimari birimi olan Transformer’dan 10 kat daha verimli olduğunu ortaya koydu. Meta’da Reardon ile birlikte çalışan Flourish’in sinirbilimci ve doktoru Nathan Danielson, “Yöntemler bir dönüm noktasında” diyor.

Beyinde cevaplar arayan tek şirket Flourish değil; “nöromorfik” terimi o kadar çok kullanılıyor ki, neredeyse bir moda sözcük haline geldi. Cortical Labs adlı bir şirket, laboratuvarda yetiştirilen nöronları silikon çiplerle birleştiriyor. OpenAI CEO’su Sam Altman, “biyolojik ve yapay zekayı birleştirme” uzun vadeli misyonuyla Merge Labs’ı destekliyor. Meta’nın süper zeka grubu, TRIBE v2 modelinin “insan sinirsel aktivitesinin dijital ikizi olarak işlev gördüğünü” iddia ediyor. Unconventional AI adlı bir kuruluş, Reardon’ın hedefine yönelik araştırmalar için bir hibe programı oluşturuyor: biyolojik verimliliği taklit eden bir yapay zeka geliştirmek. Bazı risk sermayesi şirketleri, beyin bilimi çalışmalarına bile uzmanlaşmış durumda.

Reardon, şirketin rekabet gücünün olağanüstü yetenekli sinirbilimcilerinden kaynaklandığına inanıyor. Bu araştırmacılar laboratuvar deneyleri yürütürken, yapay zeka ekibi onların bulgularından yola çıkarak modeller geliştirecek; algoritma ekibi ise sinirbilimcilere yardımcı olacak ipuçları ortaya çıkarabilir. Flourish'in sinirbilimcilerinden Josh Morgan, “Bir şeyi anlayıp anlamadığınızı, onu oluşturup silikona uygulayana kadar tam olarak bilemezsiniz,” diyor. Şirket, orijinal araştırmalarının bir kısmını yayınlamaya açık olduğunu belirtiyor.

Catalio Capital'in yönetici ortağı Jacob Vogelstein, “Temelde şirket, zekanın temelini oluşturan algoritmaları arıyor,” diyor.

Reardon, ekibinin son beyin araştırmalarından yararlanarak kısa vadede gelir elde etmenin yollarını belirlediğini söylüyor. Şirketin modellerinin kapsamlı eğitim verileri olmadan öğrenebilmesini sağlayacak, hipokampustan esinlenen bir bellek işleme yöntemi geliştirdiklerini belirtiyor. Algoritma ekibi, sürekli öğrenebilen bir model oluşturmuş ve bunu “cebinizde taşıdığınız türden cihazlara” entegre etmek için çalışıyor, diyor. Modeli silikona aktarmak için büyük bir yonga üreticisiyle görüşmelerde bulunduğunu da ekliyor.

Mayıs ayı başında, Flourish bilim insanları New York ofislerinde tüm çalışanların katıldığı bir toplantı düzenledi. Reardon ve Williams, Londra'dan gelen kıdemli danışman Wayne dahil olmak üzere yaklaşık bir düzine kişiyle birlikte konferans masasında oturuyor. Bilim insanları altı potansiyel deneyi tartışıyor. Bunlar, milyonlarca dolarlık mikroskop makinelerinin satın alınmasını ve yıllarca süren çalışmaları gerektiren büyük girişimler.

Deneylerle ilgili tartışmalar, kuduzun beyin korteksinde nasıl yayıldığı gibi yaygın biyolojik olguları ve kuş cıvıltılarının nörobiyolojisini gündeme getiriyor. Araştırmacılar, molekülleri ve sinapsları incelemeleri mi, yoksa daha büyük ölçekli hücrelere veya devrelere odaklanmaları mı gerektiğini tartışıyorlar. Fare beynindeki konektom analizleri bazı amaçlar için yeterli mi, yoksa sadece insan beyinleri mi yeterli olur?

En azından şimdilik, her şeyi denemek yönünde bir karar alınmış görünüyor. Meta'da Reardon ile birlikte çalışan hesaplamalı sinirbilimci Sean Bittner, “Buradan çıkarılacak sonuç, temel algoritmanın keşfini desteklemek için nano, mikro ve mezo ölçeklerde veri toplama yapmak istediğimizdir” diyor.

Hava bir an için gerginleşir, sonra Wayne söz alır. “Bu gerçekten harika bir deneysel plan!” der. “Aslında çılgınca bir şey değil, tam tersine oldukça pratik.”

Flourish’in riskli ve uzun vadeli bir bahis oynadığına şüphe yok. Williams’ın anlattığına göre, Bezos sunum belgesini okuduktan sonra tek bir şeyi bilmek istemişti: Kurucular bu projeye yıllarını adamaya kararlı mıydı? Kesin bir “evet” cevabı alınca, milyonlarca dolarlık yatırımı yapmayı kabul etti. (Bezos, yorum taleplerine yanıt vermedi.) Williams, “Üç yılda pek bir şey başaramazsınız,” diyor. “Büyük farklar yaratmanın yolu, 7 ila 10 yıl sonra değer kazanacak şeyler için plan yapmaktır.” (Reardon, Flourish'in beş yıl içinde büyük bir çözüm bulmasını umduğunu söylüyor.)

Flourish danışmanı Berkeley'den Recht, şirketin ana misyonu hakkında “Bunun işe yarayacağına ikna olmadım” diyor. “Ama işe yararsa, muhteşem olur.” Yapay zeka bir daha asla eskisi gibi olmaz. Ve birçok veri merkezi boş kalabilir.

'Bu haber ilk olarak WIRED tarafından yayınlanmış olup Samet Kelebek tarafından İngilizceden çevrilmiştir'