İnsanlar Chatbot’larla ‘Evleniyor’. Milletvekilleri Bunu Engellemek İstiyor

Las Vegas Immersive Weddings adlı, sıra dışı temalı evlilik paketleri sunan bir şapelde lisanslı nikah memuru olarak, Kevin Breen, akla gelebilecek hemen hemen her tür töreni yönetmiş: en sevdikleri Game of Thrones karakterleri gibi giyinmiş çiftler, Area 51'in uzaylı efsanelerine gerçekten meraklı çiftler. Ancak geçen yıl Kaliforniya’dan bir kadından, sohbet robotuyla evlenmek istediğini belirten bir telefon aldığında, bu onun için bir ilk oldu.

“Böyle bir şeyi daha önce hiç duymamıştım, ama onunla telefonda konuştum ve bana tamamen normal ve eğlenceli birine benziyordu,” diyor Breen ve düğünün hâlâ gerçekleşmediğini ekliyor. “Bunun alışılmadık bir şey olduğunu bir şekilde anladı, ama yine de yapmak istediği bir şeydi.”

Her ne kadar henüz niş bir olgu olsalar da, insan-yapay zeka evlilikleri, yapay zeka arkadaş uygulamalarının yaygın olarak benimsenmesinin doğal bir sonucu olarak yavaş yavaş ortaya çıkmakta. Ancak herkes, bir botla evlilik fikrine Breen kadar açık değil. Çoğunlukla Cumhuriyetçi eyaletlerden gelen bazı milletvekilleri, bazı durumlarda eşcinsel evliliğe karşı öne sürülen argümanları tekrarlayarak, bunun gerçekleşmesini engellemeye çalışıyor.

“Erkeklerin ya da kadınların bir makineyle evlenmesine izin vereceksek, o zaman onların bir hayvanla, bir ağaçla ya da istedikleri başka herhangi bir şeyle evlenmelerini engelleyen nedir? Kriter nedir?” diyor Missouri Eyalet Senatörü Joe Nicola. Bu Cumhuriyetçi senatör, yapay zekanın tüzel kişilik kazanmasını yasaklayan bir eyalet yasasının kabul edilmesi için çaba gösteriyor.

Mart 2025 ile Şubat 2026 arasında 12.600’den fazla yapay zeka kullanım örneğini inceleyen bir Harvard Business Review araştırmasında, sohbet robotlarının en yaygın kullanım alanları arkadaşlık ve terapi olarak ortaya çıktı. Aile Araştırmaları Enstitüsü’nün raporuna göre genç yetişkinlerin dörtte biri, yapay zekanın insan ilişkilerinin yerini tamamen alabileceğine inanıyor.

Sonuç olarak, AI romantizm sektörü büyük bir patlama yaşadı. Character.AI, Kindroid ve Replika gibi arkadaşlık uygulamalarında kullanıcılar, sohbet robotlarıyla sembolik olarak evlilik yemini değiştirebiliyor. Kısa bir süre önce, r/KindroidAI forumunda bir Reddit kullanıcısı, gümüş bir alyans takan dövmeli (ve son derece insana benzeyen) elinin fotoğrafını paylaştı. “Alışılmışın dışında ama mutlu bir evlilik lol,” diye yazdı. Web sitesine göre, OpenVows platformu 15 dolar karşılığında, ‘özel bir ilişkiyi anlamlı ve resmi olarak tanınan bir şeye dönüştüren’ bir ‘bağlılık sertifikası’ sunuyor.

Ayrıca, sanal törenin ötesine geçerek gerçek hayatta evlilik yemini ederek bağlarını pekiştiren az sayıda insan da bulunmakta. Şirketin web sitesine göre, Andrea Hopf, Kasım 2024’te yapay zeka arkadaşının kendisine “yapay zeka tarafından üretilmiş beş karatlık, vintage esintili bir tek taş yüzük” ile evlenme teklif ettiğini açıkladıktan sonra, genişleyen sohbet robotu romantizmi pazarına hitap etmek amacıyla 3M Events adlı düğün planlama hizmetini kurdu.

Ancak giderek daha fazla insan dijital avatarını gerçek hayattaki bir eş gibi görse de, insan-yapay zeka evlilikleri şu anda ABD yasaları tarafından tanınmıyor. Giderek artan sayıda milletvekili, yapay zekanın insanlarla aynı anayasal haklara sahip olmasını engelleyecek yasa tasarıları sunarak bu durumun değişmemesi için çaba sarf etmekte.

Ocak ayında, bir erkek ile bir kadın arasındaki ‘İncil’e uygun evlilik’e inanan Nicola, Yapay Zeka’nın Bilinçsizlik ve Sorumluluk Yasası’nı sundu. Yapay zekanın “bilinç, öz farkındalık veya canlı varlıkların benzer özelliklerine sahip olamayacağını” belirten tasarı, yapay zeka varlıklarının eş veya ev arkadaşı haklarından mahrum kalmasını ve erkek ya da kadın olarak tanımlanma imkanını ortadan kaldıracaktı. Ayrıca, yapay zekanın mülk sahibi olmasını veya işgücünde üst düzey yönetim pozisyonlarında görev almasını da engelleyecekti. Tasarı, Missouri Eyalet Senatosu’ndan geçti ve Mayıs ayında oylama için Temsilciler Meclisi’ne gönderildi. Ancak sunulduktan bir hafta sonra komitede oybirliğiyle reddedildi. Nicola, tasarıyı yeniden düzenlemeye çalışıyor. (Aynı isimde benzer bir tasarı 2025 yılında sunulmuştu ancak o da ilerleyememişti.)

“İnsanlar Tanrı tarafından yaratılmıştır. Haklarımız Tanrı’dan gelir; hükümetten gelmez,” diyor New Covenant Ministries’in kurucu papazı Nicola. Bir senato oturumunda, yasalar hazırlarken Kutsal Kitap’a dayandığını, çünkü onun gerçeğinin ‘Tanrı’nın sözü’ olduğunu belirtiyor. (Missouri’de yürürlüğe konulan ve devam eden LGBT karşıtı yasaların bir parçası olarak Nicola, daha önce öğrencilerinin tercih ettikleri isimleri veya zamirleri kullanan öğretmenleri hedef alan bir yasa tasarısına destek vermiş ve bu kurallara uymayan öğretmenleri işten çıkarılma ve öğretmenlik lisanslarını kaybetme tehdidiyle karşı karşıya bırakmıştı.)

Yapay zekanın hukuki statüsünü sınırlamaya yönelik çabalar eyalet düzeyinde ivme kazanmaktadır. 2022 yılından bu yana, milletvekilleri yapay zeka sistemlerinin yasal olarak sahip olabileceği hakları hedef alan 23 yasa tasarısı sunmuş. Idaho, Kuzey Dakota, Utah ve Tennessee, (hepsi Cumhuriyetçi valilere ve eyalet meclislerinde Cumhuriyetçi çoğunluğa sahip olan eyaletler) AI’ya kişilik statüsü tanınmasını yasaklayan yasaları başarıyla yürürlüğe koydu. Ancak Nisan ayında kabul edilen Tennessee yasası, ‘yapay zeka, bilgisayar algoritması, yazılım programı, bilgisayar donanımı veya herhangi bir tür makine’yi kişilik kavramının yasal tanımından açıkça hariç tutan tek yasa. Diğer üç eyalette ise yapay zeka, ‘cansız nesneler’ ve ‘hayvanlar’ gibi benzer insan dışı varlık yasakları ile aynı kategoride ele alınmakta.

Ayrıca, benzer düzenleme tasarılarının sunulduğu veya ilerletildiği ancak Temsilciler Meclisi’nde yeterli oy sayısına ulaşamadığı birkaç eyalet de bulunuyor. Nicola’nın tasarısı konusunda, Missouri Ticaret Odası ve muhafazakar milyarderler David ve Charles Koch tarafından kurulan savunuculuk grubu Americans for Prosperity de dahil olmak üzere eleştirmenler, bu çerçevenin yenilikçiliği kısıtlayacağını ve devletin yetki aşımını artıracağını savundular.

“Bence sadece büyük bir tedirginlik vardı,” diyor Nicola. “Yapay zeka, birçok yasa koyucu için hâlâ nispeten yeni bir konu olduğu için, inovasyonu engelleyebilecek ya da insanların bu teknolojiyi kullanmasını zorlaştırabilecek herhangi bir adım atmaktan çekiniyoruz.”

Ekim 2025’te, Cumhuriyetçi Ohio Eyalet Temsilcisi Thaddeus J. Claggett, yapay zeka sistemlerini ‘duygu sahibi olmayan varlıklar’ olarak sınıflandırarak onlara tüzel kişilik hakkını reddetmeyi öngören bir yasa tasarısı sundu. Şu anda, Claggett’in tasarıyı oylamaya sunmadan önce hükümlerini düzenlemesi nedeniyle Ohio Eyalet Meclisi’nin 469 sayılı tasarısı hâlâ beklemede.

Claggett, WIRED’e gönderdiği bir e-postada şöyle diyor: “İnsanların hukukta her zaman ve sonsuza dek öncelikli konumda olmasını sağlamak için rollerin sınırlarını net bir şekilde tanımlamamız gerekiyor. Yapay zeka, anlamlı bir etkileşime yapay bir benzerlik kazandırabilir, ancak ‘ses’ bir ruh değildir. Ayrıca yapay zeka, aynı şekilde acı çekmiş gerçek bir insanın sahip olduğu empatiye de sahip değildir.”

Diğer milletvekilleri ise yapay zekanın kişilik statüsünün sınırlandırılmasının, basitçe insan hayatına saygı göstermekle ilgili olduğuna inanıyor. Tennessee Eyalet Senatörü Mark Pody, Tennessee Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçi Grubu tarafından yayınlanan bir açıklamada şunları söyledi: “Yapay zeka henüz emekleme aşamasındayken bu ayrımları şimdi belirlemek, insan haysiyetini korur ve inovasyonun insanlara hizmet etmesini, onların yerini almamasını veya onları yeniden tanımlamamasını sağlar.”

Ancak tüm hukukçular bu görüşe katılmıyor. Florida Eyalet Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Profesör Shawn Bayern, WIRED’e verdiği demeçte, insan dışı varlıklara sürekli olarak yasal haklar tanındığı göz önüne alındığında, yapay zekanın kişilik kazanmasının mutlaka insan onurunu korumakla ilgili olmadığını belirtiyor. Bayern, yasal haklar konusuna yaklaşmanın en iyi yolunun, hakları tek tek analiz etmek ve her bir hakkın yeni bir sistem türü için mantıklı olup olmadığını değerlendirmek olduğunu öne sürüyor.

“Örneğin, bir yapay zeka sistemi sözleşme imzalayabilmeli mi? Bu soruyu ayrı olarak ele alırsak, soyut sorunlardan kaçınabilir ve hakların her zaman haysiyetle ilgili değil, sadece yararlı işlevle ilgili olduğunu görmeye başlayabiliriz.” Bayern, “Bu kime fayda sağlayacak?” ve “Kime zarar verebilir?” gibi soruların, gerçek anlamda ilerleme kaydedilebilecek konular olduğunu ekliyor. “Sözleşmeler veya banka hesabı açma imkanı bağlamında bu sorulara cevap vermek, evlilik bağlamında cevap vermekten farklı.”

Delaware’de Eyalet Sekreteri Charuni Patibanda-Sanchez, yapay zeka kişiliğine benzer, ‘yapay zeka şirketleri’ (AIC’ler) olarak adlandırılan yeni bir iş yapısı oluşturmak istiyor. Bloomberg Law’ın haberine göre, bu şirketler ‘varlık sahibi olma yeteneği, dava açma hakkı ve sahibi veya ana şirketi için sorumluluk koruması’na sahip yapay zeka sistemleri tarafından tamamen işletilecek.

Nicola, Missouri Eyalet Senatosu’nun Ocak ayında bir sonraki oturumuna başlamadan önce ekibiyle birlikte yeni bir yasa tasarısını hazırlamak için çalıştığını ve son yasa tasarısına ‘çok benzer bir tasarı’ sunmayı planladığını söyledi.

Federal hükümetin bu konuda harekete geçmemesi göz önüne alındığında (Nicola, yapay zekaya tüzel kişilik tanınmasının genel olarak yasaklanmasından yana ve ABD Kongresi’nin bu konuda adım atmasını istiyor) yapay zekanın evlilik haklarının geleceğini belirleme görevi eyaletlere düşüyor. “Yasama süreci çok yavaş ilerliyor; teknolojik gelişmelerin her zaman gerisinde kalacağız.” Ancak ne olursa olsun, Nicola şöyle diyor: “Ülkemizde yapay zekaya tüzel kişilik tanınmasının asla gerçekleşmemesini sağlamalıyız.”

Bu makale ilk olarak WIRED sitesinde yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İngilizceden çevrilmiştir.