Hepatit B aşısının ertelenmesi bebekler için riskli

ABD Aşılama Uygulamaları Danışma Komitesi, Aralık 2025’te aldığı kararla, doğum yapan ebeveynin Hepatit B negatif olduğu durumlarda bebeğe yapılacak aşının ertelenmesini önermişti. Bu karar, 2018’de tüm bebeklere doğumdan sonraki 24 saat içinde aşı yapılmasını öngören yaklaşımın tersine bir adım olarak değerlendiriliyordu.

Cornell Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir araştırma ise Hepatit B aşısının doğumdan sonra ertelenmesinin yenidoğanlarda enfeksiyon riskini artırdığını, yaşam süresi ve yaşam kalitesini olumsuz etkilediğini ortaya koydu.

Aşının gecikmesi yalnızca sağlık açısından değil ekonomik açıdan da ciddi sonuçlar doğuruyor. İlk dozun uygulanma yaşına ve aşı takvimine uyuma bağlı olarak toplam maliyetin 16 milyon ila 370 milyon dolar arasında değiştiği hesaplandı.

Yenidoğanlar en yüksek risk grubunda

Kronik Hepatit B; siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanserinin başlıca nedenleri arasında yer alıyor. ABD’de yaklaşık 2,4 milyon kişiyi etkileyen hastalık, özellikle yenidoğanlar için büyük risk taşıyor. Doğumdan kısa süre sonra virüsle enfekte olan bebeklerin yüzde 90’ında hastalık kronikleşirken, yüzde 25’i siroz veya karaciğer kanseri nedeniyle erken yaşta hayatını kaybediyor. Araştırmanın kıdemli yazarı Noele Nelson, hepatit B’nin doğum anında bulaşmasının önlenmesinin hastalığın ortadan kaldırılmasına yönelik çabaların temelini oluşturduğunu vurguluyor.

Aşı geciktikçe risk ve maliyet büyüyor

Araştırma ekibi, farklı senaryoları modelleyerek aşının doğumda yapılması ile 2 ay, 7 ay, 4 yaş ve hatta 12 yaşa ertelenmesi durumlarını karşılaştırdı. Sonuçlar, aşı yapılmayan veya eksik yapılan gruplarda kronik enfeksiyon ve ciddi komplikasyonların belirgin şekilde arttığını gösterdi. Modellemelere göre, aşının geciktirilmesi enfeksiyonların artmasına yol açarken sağlık sistemi üzerindeki yükü de büyütüyor. Ayrıca çocukların önerilen üç dozluk aşı takvimini tamamlamama olasılığı da gecikmeyle birlikte artıyor. Araştırmacılar, çalışmanın aslında gerçek maliyetleri olduğundan da düşük tahmin ettiğini belirtiyor. Çünkü modelde, virüsün aile üyeleri veya toplum içinde yayılma riski gibi ek faktörler hesaba katılmadı.

Düşük vaka sayısı aşının başarısı

Aşının ertelenmesini savunanlar, ABD’de Hepatit B vakalarının düşük olmasını gerekçe gösteriyor. Ancak araştırma ekibine göre bu düşük oran, tam da yıllardır uygulanan etkili aşılama programlarının sonucu. Nelson, çocukların aşıya ne kadar geç başlarsa tüm dozları tamamlama ihtimalinin o kadar düştüğünü belirterek, bu tür politikaların hepatit B’nin ortadan kaldırılmasına yönelik ilerlemeyi tersine çevirebileceği uyarısında bulunuyor.

Aşının geciktirilmesini savunan görüşler arasında güvenlik endişeleri de yer alıyor. Ancak araştırmacılar, son 40 yılı kapsayan bilimsel çalışmaları incelediklerinde ciddi yan etkilere dair herhangi bir kanıt bulamadıklarını ifade ediyor. Buna nörolojik hastalıklar, enfeksiyonlar veya ölüm gibi iddialar da dahil. Araştırmaya göre hepatit B aşısı, uzun vadeli bağışıklık sağlıyor ve büyük olasılıkla ömür boyu koruma sunuyor. Bu nedenle bilim insanları, aşının doğumda uygulanmasını içeren evrensel aşılama politikasının sürdürülmesi gerektiğini savunuyor.

Karara yönelik tepkiler büyüyor

ABD’deki karar, tıp çevrelerinde geniş çaplı eleştirilere yol açmıştı. Amerikan Pediyatri Akademisi kendi rehberini yayımlayarak doğumda aşı uygulamasını desteklemişti. Ayrıca federal bir yargıç, kararı geçici olarak durdurmuştu. Eleştiriler, yalnızca ebeveynin enfekte olduğu bilinen durumlara istisna tanınmasının yetersiz olduğu yönünde. Uzmanlara göre birçok ebeveyn hepatit B açısından taranmadığı için enfeksiyon fark edilmeden bulaş riski devam ediyor. Ayrıca virüsün aile üyeleri ve yakın çevre aracılığıyla da bulaşabileceği hatırlatılıyor.