Çağla Üren
Sağlık
13 Nisan 2026 17:00

Dünyanın En Eski Sakızı Yeni Tedavi Yöntemleri İçin İlham Verebilir

Neandertallerin antibakteriyel ilaç olarak kullandığı malzeme günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biri olan antibiyotik direncine karşı da yeni bir kapı araladı.

Dünyanın En Eski Sakızı Yeni Tedavi Yöntemleri İçin İlham Verebilir

İlüstrasyon: UniversalImagesGroup/gettyimages

Yeni bir araştırma, modern insanın akrabaları Neandertallerin günümüz tıbbından tam 200 bin yıl önce yara tedavisi için yapışkan bir madde kullanmış olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, Neandertallerin ‘huş ağacı katranı’ adı verilen, huş ağacı kabuğundan elde edilen viskoz bir maddeyi mızrak uçlarını saplara sabitlemek için kullandıklarını zaten biliyordu. Ancak bu madde Avrupa genelinde sadece bir yapıştırıcı olarak değil, su yalıtım malzemesi ve hatta dünyanın en eski ‘sakızı’ olarak da karşımıza çıkıyor.


Köln Üniversitesi, Oxford Üniversitesi, Liège Üniversitesi ve Kanada'daki Cape Breton Üniversitesi'nden araştırmacılar, Neandertallerin de kullandığı yöntemleri kullanarak huş ağacı katranı ürettiler ve antibakteriyel özelliklerini analiz ettiler. Araştırmacılar, bu tarih öncesi ‘ilaç-yapıştırıcıyı’ yeniden elde etmek için Geç Pleistosen dönemine ait huş ağacı kabuklarını topladı ve üç farklı yöntem denedi:


Yerli yöntemi: Nova Scotia'daki Mi'kmaq yerlilerinin nesillerdir geleneksel eczacılıkta kullandığı, kabukların bir kap içinde ısıtılması yöntemi.

Kuru damıtma: Kabukların oksijensiz bir ortamda, yer altında açılan kapalı bir çukurda yakılması.

Taş yüzeyde yoğunlaştırma: Kabukların sert bir taşın yanında yakılarak, taşın yüzeyinde biriken katranın kazınması.


Sonuçlar, Neandertallerin huş ağacı katranını yaraları tedavi etmek için de kullanmış olabileceğini gösteriyor. Kimya profesörü Matthias Bierenstiel, yapılan testlerin katranın özellikle yara enfeksiyonlarıyla ilişkilendirilen Staphylococcus aureus bakterisine karşı etkili olduğunu kanıtladığını söylüyor.


Geçmişten geleceğe şifa

Bu keşif sadece tarihsel bir merak gidermekle kalmadı, günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biri olan antibiyotik direncine karşı da yeni bir kapı araladı. Özellikle hastane enfeksiyonlarına yol açan ve mevcut tüm antibiyotik sınıflarına direnç geliştirebilen S. aureus bakterisine karşı bu antik bilginin incelenmesi, yeni tedavi yöntemleri için ilham verebilir.

Üniversitedeyken çeşitli kültür sanat yayınlarında görev aldıktan sonra popüler bilim kitapları çevirmeye başladı. 2019'da dış haber editörlüğü ile medyaya girerek gazetecilik hayatına başladı. Koronavirüs pandemisi mesleki yönelimi için önemli bir dönüm noktası oldu. Pandemiyle birlikte sağlık ve bilim haberciliği, sonrasında teknoloji haberciliği yaparak mesleğine devam etti. Halihazırda çeşitli mecralarda bilim ve teknoloji haberleri/yazıları yazıyor.

Çağla Üren

DAHA FAZLASI

Ekzoskeletonlarla İnsan 2.0

20 yıllık medikal ekzoskeleton teknolojisi kritik bir eşiğin arifesinde. Yaşlanan nüfus ve fiziksel desteğe ihtiyaç duyan insan sayısının artması, rehabilitasyon merkezlerinin hacimli ekipmanlarını yapay zeka destekli, hafif ve ‘ikinci deri’ denen sistemlere dönüştürüyor

Tülin Açıkbaş

Türkiye Saç Ekim Endüstrisini Nasıl ‘Hack’ledi?

Dünyanın saç ekimi merkezi Türkiye, global sağlık turizmini yüksek operasyonel hız ve maliyet ile ‘hack’leyerek milyar dolarlık bir endüstriye dönüştürdü.

Levent Daşkıran

Hantavirüs Salgınına Dair Tüm Bilinenler

Gelişmeler sürerken, akıllarda bir soru var: Bu hantavirüs salgını yeni bir pandemiye dönüşür mü?

Çağla Üren

Yorgunluğun sınırlarında, bedenin bittiği ve verilerin başladığı yerde. Antropolog Michael Crawley ile dayanıklılık sporları üzerine bir söyleşi

Ritüel, teknoloji ve eşitsizlikler arasında Crawley, dayanıklılık sporlarının beden, veriler ve insan kavramı arasındaki ilişkiyi nasıl yeniden tanımladığını anlatıyor

Federico Vergari