GLP-1 Zayıflama İlaçlarıyla İlgili Yeni Bulgular: 'Haz İçin Yeme' İsteğini Baskılıyor

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından desteklenen yeni bir araştırmaya göre ağızdan alınabilen yeni nesil GLP-1 ilaçları, beynin ödül sistemi üzerinde etkili olarak “haz odaklı yeme davranışını” baskılıyor. Bu durum, ilaçların gelecekte yalnızca kilo kaybı değil, bağımlılık ve dürtü kontrolüyle ilişkili hastalıkların tedavisinde de kullanılabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. 

Saygın bilimsel dergi Nature'da yayımlanan araştırma, Virginia Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından yürütüldü. 

İğne yerine hap formu 

Çalışmada, Orforglipron ve Danuglipron gibi küçük moleküllü GLP-1 reseptör agonistleri incelendi. 

Bu ilaçlar, enjeksiyon yoluyla kullanılan klasik GLP-1 tedavilerinden farklı olarak hap şeklinde alınabiliyor. Ayrıca üretim maliyetlerinin daha düşük olması nedeniyle gelecekte daha erişilebilir hale gelmeleri bekleniyor. 

Beynin ödül merkezi etkileniyor 

Önceki araştırmalar, GLP-1 ilaçlarının daha çok beynin hipotalamus ve arka beyin bölgelerinde etkili olarak açlığa bağlı yeme davranışını azalttığını göstermişti. Ancak ağızdan alınan yeni nesil GLP-1 ilaçlarının beyinde nasıl çalıştığı daha az biliniyordu. 

Araştırmacılar bu nedenle deneyde farelerin GLP-1 reseptörlerini genetik yöntemlerle insan reseptörlerine daha benzer hale getirdi. Daha sonra farelere "orforglipron" ve "danuglipron" etken maddeleri verildi. 

Sonuçlarda ilaçların yalnızca iştah kontrolüyle ilişkili bölgeleri değil, aynı zamanda beynin arzu ve ödül sistemiyle bağlantılı olan merkezi amigdala bölgesini de aktive ettiği görüldü. 

Bilim insanları daha önce GLP-1 ilaçlarının bu bölgeye doğrudan erişebildiğini düşünmüyordu. 

Dopamin salımını azaltıyor 

Ek deneyler, merkezi amigdalanın aktive olmasının beynin ödül sistemindeki dopamin salımını azalttığını ortaya koydu. Bu etkinin özellikle “hedonik yeme” olarak adlandırılan, açlıktan değil keyif alma isteğinden kaynaklanan yeme davranışı sırasında görüldüğü belirtildi. 

Araştırmanın ortak yazarlarından Ali Güler, “GLP-1 ilaçlarının enerji ihtiyacına bağlı yeme davranışını baskıladığını biliyorduk. Şimdi ise ağızdan alınan küçük moleküllü GLP-1 ilaçlarının beynin ödül devrelerini etkileyerek haz için yemeyi de azalttığı görülüyor” dedi. 

Bağımlılık tedavisinde kullanılabilir mi? 

Araştırmacılar şimdi bu ilaçların yiyecek dışındaki dürtü ve bağımlılıkları da azaltıp azaltamayacağını incelemeyi planlıyor. 

Gelecek çalışmalarda oral GLP-1 ilaçlarının madde kullanım bozuklukları üzerindeki potansiyel etkileri araştırılacak. Bilim insanları, beynin ödül sistemine yönelik bu etkinin bağımlılık tedavisinde yeni bir yaklaşım sağlayabileceğini düşünüyor.