Afrika'da İnsanlar Ve Filler Arasındaki Savaş Büyüyor

Yeni bir araştırma, Afrika'nın güneyindeki savanlarda insanlar ile filler arasındaki çatışmaların giderek arttığını ortaya koydu.

ABD ve Namibya'dan araştırmacılar, kontrolsüz arazi kullanımı ve nüfus artışının sürmesi halinde yüksek riskli bölgelerin 2085 yılına kadar yüzde 33 ila yüzde 100 büyüyebileceği uyarısında bulundu.

Hakemli bilimsel dergi PNAS Nexus dergisinde yayımladığı çalışmaya göre, son 20 yılda Namibya, Botsvana ile Angola ve Zambiya'nın bazı bölgelerinde doğal yaşam alanlarının tarım ve yerleşim için dönüştürülmesi, insanlarla Afrika savan fillerini (Loxodonta africana) giderek daha sık karşı karşıya getiriyor. Araştırmacılar, bu durumun hem insanlar hem de filler açısından ciddi tehdit oluşturduğunu belirtiyor.

Çatışmaların üç temel nedeni belirlendi

Araştırmacılar, 2004-2020 arasındaki kamu kayıtlarını inceleyerek insan-fil çatışmalarını artıran üç temel etkeni belirledi. Bunların başında insan nüfusundaki artış ve tarım ile yerleşim amaçlı arazi kullanımının genişlemesi geliyor. İklim değişikliğine bağlı su kıtlığı da daha sınırlı olmakla birlikte çatışmaları artıran önemli faktörlerden biri.

Yapay zeka modelleri, bu üç eğilimin devam etmesi halinde insanlar ile filler arasındaki arazi ve kaynak rekabetinin hem daha geniş alanlara yayılacağını hem de daha sık yaşanacağını gösteriyor.

Filler korunuyor ama yaşam alanları küçülüyor

Araştırmaya göre Afrika savan fili popülasyonları uzun yıllar süren kaçak avlanmanın ardından yeniden toparlanmaya başlamış olsa da yaşam alanları hızla daralıyor.

Ekosistemde "kilit tür" olarak kabul edilen savan filleri, çok sayıda bitki ve hayvan türünün yaşam döngüsünde kritik rol oynuyor. Ancak yeni yollar, çitler ve tarım alanları, filleri doğal göç rotalarından çıkararak insan yerleşimlerine yönlendiriyor.

Bu durum, fillerin ekinlere zarar vermesine, altyapıyı tahrip etmesine, çiftlik hayvanlarına saldırmasına ve zaman zaman insanları yaralamasına yol açıyor.

Araştırmacılar, bunun yerel halk için ciddi ekonomik kayıplar yarattığını ve bazı durumlarda yabani fillerin itlaf edilmesine kadar varan sonuçlar doğurduğunu belirtiyor.

En büyük sorun tarım alanlarında

Çalışmada özellikle Namibya'nın doğusundaki Zambezi bölgesinin çatışmalar açısından öne çıktığı belirtildi. Bölge hem tarımsal faaliyetlerin hızla genişlediği verimli bir alan hem de koruma altındaki fil popülasyonları arasında doğal bir geçiş koridoru.

Namibya'da en yaygın çatışma türünün fillerin tarım arazilerine girerek ürünlere zarar vermesi olduğu da belirlendi.

Araştırmacılar, geçimini büyük ölçüde tarımdan sağlayan yerel halk için bu zararların, av turizminden elde edilen ekonomik getiriyi bile aşabildiğine dikkat çekiyor.

Filler için alan bırakmak mümkün mü?

Bilim insanlarına göre araştırmanın en önemli sonucu, çatışmaların kaçınılmaz olmadığını göstermesi. İnsan-fil çatışmalarını en fazla artıran unsurun arazi kullanımındaki değişim olması, yerel yöneticilere çözüm üretme fırsatı sunuyor.

Araştırmacılar, yeni yerleşim ve tarım planlamalarında fillerin hareket koridorlarının korunmasının hem yerel halkın geçim kaynaklarını güvence altına alabileceğini hem de tehdit altındaki türlerin uzun vadede korunmasına katkı sağlayacağını vurguluyor.