Bilim, TikTok’ta Viral Olan “Barbie İlacı” Melanotan Hakkında Ne Diyor?

TikTok’ta binlerce kullanıcı, Melanotan II olarak bilinen bir bileşiği tanıtıyor. “Barbie ilacı” olarak adlandırılan bu madde, güneşin altında uzun saatler geçirmeksizin hızlı bir şekilde bronzlaşmanın yolu olarak tanıtılıyor. Burun spreyi veya enjeksiyon şişeleri halinde satılan bu ürün, sadece birkaç uygulamayla cildi koyulaştıracağını vaat ediyor. Bu vaadin arkasında, önde gelen düzenleyici kurumlar tarafından hiçbir zaman onaylanmamış deneysel bir bileşik yatıyor ve bu bileşiğin popülaritesi dermatologları ve sağlık yetkililerini endişelendiriyor.

Melanotan, vücudun doğal olarak ürettiği ve cilt renginden sorumlu pigment olan melanin üretimini uyaran bir hormonun etkisini taklit etmek üzere tasarlanmış sentetik bir bileşik. Melanin miktarı arttıkça cilt daha koyu bir renk alır; özellikle de ürün ultraviyole ışınlarına maruz kalma ile birleştirildiğinde bu etki daha belirgin hale gelir. Bununla birlikte, birçok satıcı bu ürünü güneşte bronzlaşmak için gereken süreyi kısaltmanın bir yolu olarak sunmakta.

Sosyal medyada bu bileşik, geleneksel bronzlaşmaya alternatif olarak tanıtılıyor ve UV ışınlarına maruz kalmayı kısmen önleyerek güneş ışığına bağlı cilt kanseri riskini azaltabileceği öne sürülüyor. Ayrıca, kilo kaybı veya erkeklerde libido artışı gibi diğer sözde faydalarla da sıklıkla ilişkilendirilmekte. Bu iddiaların hiçbiri, ilacın veya kozmetik ürünün kullanımını destekleyecek klinik çalışmalarda kanıtlanmamış.

Bu bileşik, ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), Avrupa İlaç Ajansı (EMA) veya Federal Sağlık Risklerinden Korunma Komisyonu (Cofepris) gibi düzenleyici kurumlar tarafından onaylanmamış. Bunun nedeni, onaylanabilmesi için yeterli bir güvenlik ve etkinlik profilini hiçbir zaman kanıtlayamamış olması. Geliştirilmesinden on yıllar sonra bile, bu bileşiğin uzun vadeli etkileri konusunda hâlâ önemli şüpheler bulunmuyor ve kozmetik kullanım için güvenli kabul edilen bir doz bulunmamakta.

Melanotan II'nin etkileri ve riskleri

En iyi belgelenmiş yan etkileri arasında mide bulantısı, kusma, iştah azalması, yorgunluk ve benlerin, çillerin ve diğer pigmentli lezyonların koyulaşması yer almakta. Ayrıca, tıp literatüründe Melanotan kullanımının ardından melanom gelişen veya benlerinde hızlı değişiklikler görülen kişilerin klinik vakaları tanımlanmış. Ancak bu raporlar, bu bileşiğin doğrudan neden olduğunu kanıtlamamakta. Bilim, bu ürünün söz konusu riski artırıp artırmadığını veya yıllarca kullanımın ardından ne gibi etkileri olabileceğini henüz kesin olarak yanıtlayamıyor.

Birçok uzman için en büyük risklerden biri sadece molekülün kendisinde değil, aynı zamanda pazarlama biçiminde de yatıyor. Ürünlerin çoğu, sağlık denetimleri olmaksızın internet veya sosyal medya üzerinden satılmakta; bu nedenle tüketici, şişenin içindekinin gerçekten Melanotan olduğuna ya da konsantrasyonun belirtilen düzeyde olduğuna dair hiçbir garantiye sahip değil. Düzenlenmemiş bir pazar söz konusu olduğu için, üretim kalitesi, ürünün sterilitesi veya kirletici madde içermediği konusunda da herhangi bir garanti bulunmuyor.

Bu ürünün (diğerleri arasında güneş kremleri) kullanımını teşvik eden influencer'ların sayısının hızla artması üzerine, TikTok, Melanotan (aynı zamanda "MT-2" olarak da bilinir) ile ilgili içerikleri kısıtlamaya başladı ve #melanotan, #melanotan2 ve #tanningnasalspray gibi hashtag'leri engelledi. Ancak bu önlem, ürünün yayılmasını tamamen ortadan kaldırmadı. Birçok satıcı, bronzlaşma ile ilgili etiketler kullanarak bu ürünü tanıtmaya devam ediyor ya da satışlarını özel mesajlara ve harici platformlara kaydırıyor.

Paradoksal olarak, Melanotan bir güzellik ürünü olarak ortaya çıkmadı. 1990’larda, olası tıbbi uygulamaları olan ve melanin üretimini uyarabilen bileşikleri inceleyen araştırmacılar tarafından geliştirildi. Bu araştırma alanı hiçbir zaman onaylanmış bir ilaca dönüşmemiş olsa da, peptit laboratuvarların dışında ikinci bir hayat buldu: önce araştırma kimyasalları olarak adlandırılan gri pazarda, on yıllar sonra ise bir TikTok videosuyla hızlı sonuçlar vaat eden viral maddelerden biri haline geldi.

Bu yazı ilk olarak WIRED en Espanol'da yayınlanmış ve Mahmut Karslıoğlu tarafından İspanyolca’dan çevrilmiştir.