Zuckerberg’ten 80 Milyar Dolarlık ‘Game Over’

Teknoloji dünyası görkemli vaatlerin sessiz iflaslarına yabancı değil. Ancak Meta’nın son hamlesi, modern teknoloji tarihinin en pahalı yanılgısı olarak kayıtlara geçmeye aday. Geçtiğimiz günlerde sızan ve ardından resmileşen raporlara göre, Meta’nın amiral gemisi metaverse platformu Horizon Worlds, 15 Haziran 2026 itibarıyla VR gözlüklerden tamamen kaldırılıyor.

Sessiz vedanın değeri 80 milyar dolar

Bu karar, sadece 2025 yılında 19,1 milyar dolar zarar açıklayan Reality Labs birimi için yolun sonu anlamına geliyor. Zuckerberg’in 2021’deki o meşhur yeniden markalanma sürecinden bu yana bu uğurda yakılan toplam tutar 80 milyar dolara ulaştı. 80 milyar dolarlık ‘niş yatırımların’ bile balon teknoloji etiketiyle kapatıldığı bir dönemde, bu dramatik başarısızlık, teknoloji dünyasında yeni bir ‘temkinli yaklaşım’ dönemini tetikledi. Artık her yeni teknolojiyi hemen sahiplenmek yerine, ‘bir sonraki metaverse vakası mı’ sorusuyla yaklaşıyoruz.

Tehlikeli bir takıntı mı?

Yüzyılımızın en ilham verici hikayelerinden biri olan Mark Zuckerberg, artık kendi özgün hikayesinin kahramanı olmaktan epey uzak. Zuckerberg’in hikayesi artık teknolojik yatırımlarda sınırsız güç, kontrolsüz risk ve devasa bir ‘gelecek kumarı’ olarak şekilleniyor.

Milyarlarca doları metaverse uğruna yakarken bile ‘geri adım atmayan vizyonu’, onu bir deha mı yapar yoksa gerçeklikten kopmuş tehlikeli bir takıntılı mı? Şirketin adını Meta yaparak tüm kimliğini henüz var olmayan bir dünyaya bağlaması, tarihin en pahalı teknolojik kumarıydı. Bugün bu kumarın masası değişiyor ama oyuncunun hırsı aynı kalıyor: yapay zeka.

Telifin sınırları

Metaverse’tek yaşadığı kayıplar, Zuckerberg’in tüm enerjisini ve tabii ki sermayesini dil modellerine yönlendirdi. ‘Meta Superintelligence Laboratuvarları’nın insan müdahalesine ihtiyaç duymadan kendi kendine öğrenebilen modeller oluşturmak üzere çalıştığı biliniyor. Llama modelleri, de tıpkı diğer dil modelleri gibi etik ve yasal açık kaynak tartışmalarını da beraberinde getiriyor.

Daha önce veri manipülasyonu davasıyla gündeme gelen Meta yapay zeka dil modellerini eğitirken Facebook ve Instagram verilerini birer açık kaynak olarak kullanmakla suçlanıyor. Sarah Silverman ve Ta-Nehisi Coates gibi isimlerin açtığı davalar, Meta’nın korsan kitap kütüphanelerini dahi kullanması iddialarıyla da kendinden söz ettirmişti.

Meta’nın başındaki hukuki davaların şirketin marka güvenilirliğine ve prestijine büyük darbeler vurduğu bir gerçek. Şirketin adını dahi değiştirerek yaptığı radikal hamleler, bir o kadar radikal savrulmalara neden oldu. Öyle ki milyarlarca dolarlar bir yerden bir yere aktarılırken, devasa ölçekte kayıplar bilançoya ekleniyor. Reality Labs’ten çıkarılan 1.500 çalışan ve %30 oranında düşürülen bütçeler, aslında 2026 yılı için ayrılan 135 milyar dolarlık AI altyapı bütçesine aktarılıyor.

Bunun üzerine Zuckerberg’in metaverse’ten kaçışı bir mağlubiyet gibi görünse de planlı bir geri çekilme de. Reality Labs’ten kesilen bütçeler, 2026 yılı için ayrılan 135 milyar dolarlık devasa AI altyapı bütçesine aktarılıyor.

Metaverse başarısız oldu çünkü insanlar bacakları olmayan avatarlarla boş odalarda gezmek istemedi. Ancak yapay zeka farklı; o, biz farkında bile olmadan algoritmalarımıza sızıyor.