Venüs Uydusunu Yutmuş Olabilir mi?

Gökyüzüne baktığınızda dikkatinizi çeken ilk şey, yaklaşık 384 bin kilometre uzaktaki geceleri aydınlatan Ay. Yalnızca aydınlatmaktan ziyade Dünya’nın dönüşü ve gezegen sistemi açısından da önem taşırken Venüs ise bu konuda mahrum kalıyor. Güneş Sistemi’ndeki sekiz gezegen arasında doğal uydusu bulunmayan yalnızca Merkür ve Venüs var.

Venüs ile Dünya arasındaki benzerlikler düşünüldüğünde bu durum şaşırtıcı olabiliyor. Neredeyse aynı büyüklükte, kütlede ve kayalık bir yapıda olmalarının yanı sıra her iki gezegenin de büyük çarpışmalar yaşamış olması bekleniyor.

Dünya’nın Ay’ı da gezegenimize Mars büyüklüğünde bir cismin çarpması sonucunda uzaya saçılan malzemelerin birleşmesiyle oluşmuş olabilir. Gelgitler bunun sebebi. Ay’ın kütleçekimi Dünya’da gelgitler yaratırken Dünya’nın dönüşü de Ay’ın yörüngesini zaman içinde etkiliyor.

Bunun sonucunda Ay, Dünya’dan yılda birkaç santimetre uzaklaşıyor. Venüs’te ise gezegenin uydusu gezegenden uzaklaşmak yerine giderek içeri doğru hareket ediyor. Sonunda Venüs’ün kütleçekimi tarafından parçalanabileceği bir bölgeye ulaşıyor.

Araştırmacılara göre uydunun kütlesi arttıkça Venüs’ün dönüş enerjisini daha etkili biçimde tüketmesi mümkün. Bu da gezegenin dönüşünü yavaşlatıyor ve uydunun içeri doğru göçünü hızlandırıyor. Bir noktadan sonra uydu, Roche sınırı olarak bilinen kritik bölgeye ulaşıyor. Burada gezegenin gelgit kuvvetleri uydunun kendi kütleçekimini yenerek onu parçalıyor.

Böylelikle Venüs’ün yörüngesinde kaybolan bir uydu ve muhtemelen gezegenin yüzeyine dağılan bir enkaz kalıyor. Yine de araştırmacılar ‘Venüs’ün kesinlikle bir uydusu vardı’ demiyor. Venüs, uydunun oluştuğu dönemde 12 saatten kısa bir dönüş süresine sahip olsaydı ve uydu yaklaşık Ay’ın kütlesinde ya da daha küçük olsaydı, dışarı doğru giderek uzun süre hayatta kalabilirdi.

Venüs, kendi ekseni etrafında yaklaşık 243 Dünya gününde bir kez dönüyor ve üstelik diğer gezegenlerin çoğunun tersine, geriye doğru dönüyor. Güneş Venüs’te batıdan doğuyor.

Doğrudan bir uydunun varlığını Venüs için tespit etmek neredeyse imkansız. Milyarlarca yıl önce parçalanıp Venüs’e düşmüş bir uydu, gezegenin sürekli değişen yüzeyinde izlerini büyük ölçüde kaybetmiş olabilir. Ancak araştırmacılar böyle bir olayın atmosferde veya yüzeyde kimyasal bir iz bırakmış olabileceğini düşünüyor.

NASA’nın DAVINCI görevi bu açıdan özellikle dikkat çekiyor. Atmosferden geçerek Venüs’ün kimyasal bileşimini, sıcaklığını, basıncını ve diğer özelliklerini ayrıntılı biçimde incelemesi planlanan görev, gezegenin geçmişine ilişkin modelleri geliştirebilir. Eğer Venüs’ün atmosferinde veya yüzeyinde beklenmedik bir kimyasal iz bulunursa, bu iz geçmişte yaşanmış büyük bir çarpışmanın kalıntısı olabilir.

Araştırmanın sonucunda Venüs’ün ötesine çıkılıyor. Kaliforniya Üniversitesi, Riverside'dan ekip lideri Stephen R. Kane, Space.com'a verdiği demeçte “Güneş sistemindeki ay oluşumu ve evrimi, özellikle de araştırmalarım Venüs'ün evrimi ve geçmişte yaşanabilir olma potansiyeli üzerine odaklandığı için, her zaman Venüs'e karşı bir hayranlığım olmuştur" diyor ve ekliyor: "Venüs, Dünya'nın ikizidir ve her ikisi de boyut, kütle ve bileşim açısından neredeyse aynıdır. Ancak Dünya'nın büyük bir ayı varken, Venüs'ün küçük bir uydusu bile yok.”

Kane ve ekibi, yavaş dönen Venüs benzeri kayalık gezegenlerin büyük uydulara sahip olma ihtimalinin düşük olabileceğini öne sürüyor. Bu, gelecekte ötegezegen araştırmalarında test edilebilecek bir tahmin. Venüs’ün uydusu hiç oluşmamış olabilir. Ya da Dünya gibi bir zamanlar gökyüzünde kendisine eşlik eden büyük bir doğal uyduya sahip olmuş, fakat milyarlarca yıl boyunca işleyen gelgit kuvvetleri bu uydunun kaderini değiştirmiş olabilir.