Paran Kadar Sığın

Kıyamet temalı dizi ve filmlerde alışık olduğumuz sığınaklar, gerçekte de var. Ülkeler, vatandaşlarını korumak için bu tarz yapılar inşa ederken, her sığınak için standartlar değişiyor. Örneğin İsviçre ve Finlandiya gibi ülkeler sivil nüfus için sığınak ağını yaygınlaştırırken, bu durum askeri ve coğrafi konumda riskleri olan Rusya ve Çin gibi ülkelerde gizli yer altı tesislerine dönüşüyor.

İran, Amerika ve İsrail arasındaki savaş, ‘Üçüncü Dünya Savaşı’na mı gidiyoruz?’ sorularını akıllara getirirken, İran’ın farklı ‘zengin’ şehirlerine attığı füzeler, panik hali yaşattı. Turizmden akaryakıta kadar birçok sektörü etkileyen savaş sürecinde, sığınaklar da önemli bir konu oluyor.

28 Şubat Cumartesi günü başlayan İran saldırılarında zenginliği ve gösterişiyle ‘zenginler’ için adeta bir cennet olan Dubai de hedef alındı. Saldırılarda Dubai Uluslararası Havalimanı ile Burj Al Arab ve Fairmont The Palm gibi noktalar zarar görürken, bu saldırılar turistlerin ülkeyi terk etmesine neden oldu.

Turistler için durum böyleyken ve otel fiyatlarındaki ucuzlamalardan anlaşılacağı üzere turizm durma noktasındayken, şehirdeki yerli ve yabancı zenginler pek hissetmemiş olabilir. Dubai’nin en pahalı semtlerinden Emirates Hills’teki malikanelerde bomba geçirmez panik odaları ve bağımsız enerji sistemleri var. Bu sığınaklar kapsamlı inşa edilirken turistlerin kaçması ‘paran kadar sığın’ dedirtiyor. 

Fotoğraf: Genyphyr Novak / gettyimages

Geliştirilen sığınakların çoğu özel tasarlanmış ve patlamaya dayanıklı olmasının yanı sıra silahlı saldırılara karşı da korunaklı. Zenginlerin yerleştiği sığınaklar ise gizliliğiyle öne çıkarken, sosyal medya paylaşımlarında ünlülerin ‘biz güvendeyiz, hükümet inanılmaz iş çıkarıyor’ söylemi kullanıcıların Dubai’nin tekrardan güvenli olduğunu ispatlamak için reklam olduğunu düşünmelerine neden oluyor.

Özel panik odası veya sığınaklara imkanı olmayan kişilerin ise lüks rezidansların dış cepheye oranla çok daha dayanıklı olduğu belirtilen ve zemin katlarda yer alan spor salonlarına geçici sığınak niyetine yerleştiği görülüyor.

Bu savaşın başlamasıyla İsrail’de de lüks konut sahiplerinin evlerinde uzun süreli kalışa uygun güvenli sığınaklar inşa ettirdiği ortaya çıkmıştı. Varlıklı vatandaşların kendilerini koruyacak şekilde 60 cm kalınlığında beton duvarlar ve patlamaya dayanıklı kapılar ile donatılan sığınaklar inşa ettiği belirtiliyor.

ABD’de ise SAFE adında bir şirket ‘kıyamet’ sığınakları inşa ediyor. İçi lüks bir oteli anımsatan sığınakların tanıtımını yaparken, bu sığınakta sadece üyelerin giriş yapabileceği yüzme havuzu, yapay zeka destekli sağlık merkezi, özel sera ve süitler var. Yaklaşık 300 milyon dolara inşa edilen bu sığınaklarda ‘felaket’ sırasında kalmak isteyenler, ek olarak 20 milyon dolar ödemek zorunda.

İsviçre ise tamamen farklı bir açıdan sığınak olayına dahil oluyor. 1963 yılında yayınlanan İsviçre yasasına göre, mülteciler ve yabancı işçiler de dahil olmak üzere tüm vatandaşların bombalardan ve nükleer radyasyondan korunmak için bir sığınakta yer garantisi var. Ayrıca İsviçre, sığınakların en iyi durumda olmasını amaçlarken ülkenin 9 milyon nüfusun tamamını ve daha fazlasını kapsayabilecek 370 binden fazla sığınağa sahip.

Türkiye’de Sığınaklar

Türkiye’de de Eylül 2025’te ’81 İlde Sığınak’ projesi başlatıldı. 81 ilde toplam 83 bin 500 sığınak yapılması hedeflenirken, her bir kişiye 1 metrekarelik alan sunulacak şekilde tasarlanıyor.

AFAD da sığınaklar hakkında detaylı bilgiler sunuyor. İran, ABD ve İsrail arasındaki savaştan da anlayabileceğimiz üzere, günümüz silah ve silah sistemleri, tüm yurt ve sivil halkı da hedef alabiliyor. Bundan dolayı da sığınak yapımında AFAD’ın belirlediği üç önemli prensip var:

·      Sığınak yapılacak mahallin iyi tespit edilmesi.

·      Sığınaktan yararlanacakların önceden planlanması.

·      Yapılacak sığınağın başka amaçlarla kullanılabilir nitelikte olması.

Sığınaklar farklı kullanıcılara ve kullanım amaçlarına göre tasarlanabiliyor. Özel sığınaklar genellikle evler, kamu ve iş yerleri için tasarlanırken bodrumlarda veya bahçelerde yer alıyor. Genel sığınaklar ise halkın çoğunluk olduğu bölgelerde veya dışarıda bulunanların korunması için trafiğin yoğun bulunduğu yerlerde inşa ediliyor.

Kullanım amacına göre sığınaklar ise basınç sığınakları ve serpinti sığınakları olarak tanımlanıyor. Basınç sığınakları nükleer silahların yarattığı kalıcı etkilerden etkilenmemek için tasarlanırken, serpinti sığınakları, nükleer silahların radyoaktif serpinti etkilerinden korunmak amacıyla inşa ediliyor.

Sığınaklar hayatı koruma amaçlı tasarlandığından dolayı özellikle kalabalığın yaşayacağı sığınaklarda teknolojiden ziyade temel ihtiyaçlar karşılanıyor. Bu sığınaklar yine de saldırılardan korunmak için modern altyapılarla donatılıyor. Yeni sığınaklarda gelişmiş havalandırma sistemleri, 24 saat kesintisiz elektrik ve uydu telefonu/acil Wi-Fi altyapısı bulunması zorunlu hale getirildi.

Sonuca geldiğimizde ise parası olanın ‘kıyamet’ senaryosunda daha elverişli koşullara sahip olacağı kaçınılmaz görünüyor. Günlük yaşamlarına ufak tefek aksilikler hariç devam edebilecek milyarderler, diğer tarafta hayatta kalma savaşı verenleri izleyecek gibi.