E. Can Özer
Tasarım ve Sanat
12 Mart 2026 12:56

Hafızayı Görmek Mümkün mü?

Türk fotoğrafçı ve belgesel yapımcısı Sevde Tunç yeni hafıza ve göç temalarını işlediği yeni çalışmalarını Hafızayı Görmek başlığı altında Amerika Birleşik Devletleri’nde özel bir gösterimle seyirciye sundu.

Hafızayı Görmek Mümkün mü?

İllüstrasyon: urbancow/gettyimages, Tomislav Jakupec/Pixabay, Edit: MK

Haberlerimizi Google'da Takip Edin

Tıklayın, gelişmelerden anında haberdar olmak için tercih edilen kaynaklarınıza ekleyin.

Google

Sevde Tunç, son projesi 'Hafızayı Görmek'ten önce de disiplinler arası çalışmalarıyla bilinen bir sanatçı. Toplumsal bellek ve kültürü sivil toplumun sesiyle birleştiren çalışmaları daha önce de ses getirmişti.

Tunç, bu son çalışmasından önce Sivil Sayfalar platformunda iklim krizi, ekolojik dönüşüm ve insan hakkı olarak habercilik meseleleri üzerine yaptığı çalışmalarla dikkat çeken Tunç, İKSV bünyesinde hazırladığı toplumsal farkındalık odaklı podcast serileri de kültürel hafızaya önemli katkılarda bulunmuştu.


Belgesel yönetmen ve yapımcılığı, fotoğrafçılık ve içerik üreticiliğini sivil toplumun dönüştürücü gücüyle harmanlayan Sevde Tunç ‘Hafızayı Görmek’ ile toplumun farklı kesimlerinin toplumsal bellekte sahip olduğu yer üzerine derinlikli bir keşfe çıkıyor.


Columbia Üniversitesi ve New York Eyaleti’ndeki Alfred State College (SUNY)’de Hafızayı Görmek başlığıyla düzenlenen özel gösterim, söyleşi ve etkinliklerde Tunç’un iki belgeseli akademik çevreyle buluştu.


Bir Başka Köy ve Mübadil Romanlar, adlı iki belgeselin gösterildiği etkinliklerde belgesellerin ayırt edici noktası ise yalnızca sözel anlatılara dayanmaması. Ses, görüntü ve gündelik yaşam pratiklerinin odağa alındığı bu belgeseller multimedya belgesel türünün önemli örnekleri olarak gösteriliyor.


Multimedya belgesel nedir?

Bu belgesel türü etkileşimli belgesel olarak da geçiyor. Bugünden baktığımızda aslında çoğu belgeseller bu formata dönüşmüş durumda. Bir belgeseli izlerken etkileşimli seçenekler görüyorsanız, belgeselin içinde bilgi içerikli tablolar ve grafikler görüyorsanız bu multimedya bir belgeseldir. Bunu yaparken izleyiciyi pasif konumdan olabildiğince çıkarıp etkileşime girmeye teşvik etmek amaçlanıyor. Bunun için de geleneksel doğrusal video anlatısının metin, ses, infografik, hareketli görüntü, harita gibi unsurlarla aşılması hedefleniyor.

 

Bir Başka Köy ve Mübadil Romanlar ne anlatıyor?

Tunç’un multimedya belgesel projesi olarak duyurduğu Mübadil Romanlar 1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasındaki nüfus mübadelesiyle bu topraklara gelen Roman ailelerin torunlarını merkeze alıyor. Bilindiği üzere mübadele sürecindeki kriter din olarak belirlendiği için, devletlerarası anlaşma gereği bugünkü Yunanistan coğrafyasında bulunan Müslüman topluluklar da bugünkü Trakya ve Anadolu topraklarına göç etmek zorunda bırakıldılar. Bu nüfus değişiminin Roman toplumu üzerindeki etkilerini ele alan belgesel, bu toplulukların kimlik mücadelesini, yaşadıkları aidiyet sorunlarını ve 'toprağın kovduğu insanlar' olarak nitelendirilen az bilinen hikayelerini gün yüzüne çıkarıyor.


Bir Başka Köy ise kırsalda geçen bir kadın hikayesine odağına alıyor. Gündelik yaşamın içindeki kolektif üretim ilişkileri üzerinden ekolojik bir yaşamdaki dayanışma pratikleri konu ediliyor. Bilecik’in Kurşunlu köyünde yaşayan Bedriye Berber Engin’in arkadaşlarıyla birlikte oluşturduğu eko turizme dayalı dayanışma ağı, gözlemci bir yönetmen bakışıyla ele alınıyor. Tunç, yaptığı işlerdeki üretim pratiğini şu sözlerle özetliyor:


“Belgesel sanatçısı olarak kadınların, doğanın ve toplumların hafızasını görünür kılan hikâyeler anlatıyorum. Benim için bellek geçmişte kalan bir şey değil; göçle birlikte sürekli yeniden kurulan ve bugünü şekillendiren yaşayan bir alan.”


Tunç, Amerika Birleşik Devletleri’nde Women Storytellers adıyla farklı coğrafya ve kültürlerden belgesel film, fotoğraf ve sözlü kültürü bir araya getiren çalışmalarına devam ediyor.

Antikitenin kadim dillerinden dijitalin kodlarına uzanan disiplinlerarası bir köprüden geçmekte. WIRED Türkiye ile teknolojiyi sorunsallaştırırken, yedi sanatı yanına alarak öğrenmenin ve paylaşmanın peşinden gidiyor. 98 model, Boğaziçili.

E. Can Özer

DAHA FAZLASI

Cenevre’de Büyük Ödül Bir Atölyenin Oldu

GPHG 2026’da büyük ödül bağımsız saat ustası Rexhep Rexhepi’ye gitti. 84 finalistin yarıştığı ve 20 ödülün dağıtıldığı gecede İsviçre’nin köklü markaları da küçük atölyeleri de aynı sahnede buluştu. Peki, saatçiliğin geleceğini üretim gücü mü, kritik parçaları yeniden tasarlama özgürlüğü mü belirleyecek

Bir Resmin İçindeki Ticaret Yolları

Kapadokya’nın kırmızı toprağı 'sinopia' adıyla dolaşıma girdi. Edirne kırmızısı İskoç fabrikalarında üretildi. Hokusai’nin mavisinden Anadolu’nun boyahanelerine uzanan yollar, sanat eserlerinin içinden geçen başka bir tarihi görünür kılıyor.

Yıldızlı Gece Hangi Geceydi?

Tişörtlere, posterlere ve kitap kapaklarına taşınan 'Van Gogh'un gökyüzü', bu kez yapım tarihiyle gündemde. Yeni bir araştırma, tablonun yıldızlarını 22 Temmuz 1889 şafağıyla eşleştiriyor. Ancak sanatçının mektupları bu hesabı zorlaştırıyor.

Digger Gişede Fiyasko Oldu Ama Yılın En Önemli Filmi Olabilir

Fragmanında bir şaka derlemesi gibi sunulan Tom Cruise’un en tuhaf filmi, teknolojinin ve iklim krizinin şekillendirdiği bugünün en rahatsız edici portresi olabilir.